bij dit examen
Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.
opgave 1Slagvaardig met geld!
Bij de beantwoording van de vragen 1 tot en met 6 moet je soms
gebruikmaken van informatiebronnen 1 en 2 in de bijlage.
Bert Zuiderwerk is gek op drummen. Hij wordt vandaag 18 jaar. Als cadeau heeft hij maar één wens: een nieuw drumstel. Zelf heeft hij maar € 500 gespaard. De rest zal hij moeten lenen. Hij laat zijn oog vallen op het nieuwe drumstel uit de onderstaande advertentie. Nu geen € 1.650 maar € 1.500
12p
Noem voor Bert twee voordelen van lenen voor een nieuw drumstel in
vergelijking met sparen voor een nieuw drumstel.
Gebruik informatiebron 1.
21p
€ 357,20
€ 502,80
€ 1.357,20
€ 2.002,80
Bert kijkt naar de mogelijkheid van een persoonlijke lening, die hij in 5 jaar
wil terugbetalen.
Hoeveel gaat hij dan in totaal betalen aan rente?
€ 357,20 € 502,80 € 1.357,20 € 2.002,80Bert schrikt van de kosten van een lening. Zijn oude drumstel is niet kapot, dus hij kan nog even wachten. Hij informeert bij de bank naar mogelijkheden om te sparen. De hoogste rente krijg je op internetspaarrekeningen. Ook kijkt Bert met veel belangstelling naar de informatie over de ‘rendementsrekening’.
31p
Noem een reden waarom banken bij een internetspaarrekening een
hogere rente vergoeden dan bij een ‘gewone’ spaarrekening.
Gebruik informatiebron 2.
42p
Leg uit wat de bank bedoelt met de reclamezin voor de
rendementsrekening: ”Wel de voordelen, maar niet de nadelen van
beleggen op de beurs!”
Bert heeft weinig verstand van beleggen en weet niet wat hij moet verwachten van die Dow Jones Euro Stoxx 50 Index. Zijn vader helpt hem en doet een voorspelling over het rendement voor de komende 5 jaar: jaar 1: - 5% jaar 2: +3% jaar 3: +7% jaar 4: +9% jaar 5: +12% Als Bert gaat sparen, legt zijn vader nog eens € 500 extra spaargeld bij het geld van Bert.
Gebruik informatiebron 2.
52p
Hoeveel zal Bert aan het einde van het vijfde jaar uitgekeerd krijgen
Ga er vanuit dat de voorspelling van zijn vader uitkomt. Ga uit van een
bedrag aan spaargeld van € 1.000.
Hoeveel zal Bert aan het einde van het vijfde jaar uitgekeerd krijgenvolgens de voorwaarden van de bank, als hij het totale bedrag van zijn
spaargeld op de rendementsrekening zet?
Schrijf je berekening op.
61p
Noem nog een ander nadeel van de rendementsrekening in
Op de internetspaarrekening zal het eindbedrag lager zijn dan bij de
rendementsrekening. In beide gevallen is het totale spaartegoed dat Bert
na 5 jaar heeft niet genoeg om dat nieuwe drumstel te kopen.
“Vervelend aan die rendementsrekening is ook dat ik niet tussentijds kan
bijstorten”, zegt Bert.
Noem nog een ander nadeel van de rendementsrekening invergelijking met de internetspaarrekening.
opgave 2De arbeidsmarkt voor vrouwen
Bij de beantwoording van de vragen 7 tot en met 11 moet je soms
gebruikmaken van informatiebronnen 3 en 4 in de bijlage.
Van oudsher is het percentage vrouwen met een baan lager dan het percentage mannen met een baan. De Nederlandse regering is al een tijd bezig om hier verandering in te brengen. En met redelijk succes. De arbeidsdeelname van vrouwen is de laatste dertig jaar sterk toegenomen. Echter, een groot deel van de vrouwen met een baan werkt in deeltijd. Het percentage vrouwen met een deeltijdbaan is fors hoger dan bij mannen.
72p
Welke andere maatregelen kan de overheid nemen om de
In Nederland worden maatregelen genomen om meer vrouwen aan het
werk te krijgen én vrouwen meer uren te laten werken. Eén ervan is een
goede kinderopvangregeling.
Welke andere maatregelen kan de overheid nemen om dearbeidsdeelname van vrouwen te bevorderen?
Noem een financiële maatregel en een niet-financiële maatregel.
82p
Waarom vooral dan?
Vooral in tijden van een krappe arbeidsmarkt wordt de discussie over de
noodzaak van een grotere arbeidsdeelname door vrouwen weer actueel.
Waarom vooral dan?Gebruik in je antwoord de woorden vraag en aanbod.
Gebruik informatiebron 3.
91p
10%
20%
30%
40%
60%
Uit een onderzoek is gebleken dat vooral hoogopgeleide vrouwen
gebruikmaakten van betaalde kinderopvang.
Hoeveel procent van de hoogopgeleide vrouwen koos in 2007 voor een
betaalde vorm van oppas of opvang?
10% 20% 30% 40% 60%Gebruik informatiebron 4.
101p
1,4%
10%
14%
75%
86%
Naast een lagere arbeidsdeelname door vrouwen is een ander probleem
dat in het bedrijfsleven weinig vrouwen een topfunctie hebben. Dit
probleem wordt vaak het glazen plafond genoemd. Uit een onderzoek bij
bedrijven bleek dat in slechts 2% van de bedrijven de directie volledig uit
vrouwen bestond.
Bij hoeveel procent van de ondervraagde bedrijven bestond de directie
voor minder dan de helft uit vrouwen?
1,4% 10% 14% 75% 86%112p
Geef een argument voor en een argument tegen het instellen van een
In Noorwegen moeten beursgenoteerde bedrijven minimaal 40% vrouwen
in de directie hebben. In Nederland zijn de meningen verdeeld over een
dergelijke maatregel. Ook sommige vrouwen in de top van het
Nederlandse bedrijfsleven zitten er niet op te wachten.
Geef een argument voor en een argument tegen het instellen van eenverplicht minimumpercentage vrouwen in de directie.
opgave 3Wie pikt er een graantje mee?
Bij de beantwoording van de vragen 12 tot en met 17 moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 5 in de bijlage.
Droogte zorgt voor stijgende graanprijzen De productie van graan is belangrijk als grondstof voor menselijk voedsel en als voedsel voor dieren. Door de bevolkingstoename en toenemende welvaart in landen als China en India neemt de consumptie van vlees toe. Voor een kilo kip is drie kilo voer nodig en voor een kilo rundvlees vijf kilo. Daarom is steeds meer landbouwgrond nodig voor de productie van veevoer. Ook het gebruik van biobrandstoffen zorgt voor een grotere vraag naar landbouwgrond. naar: Trouw, 2010
Gebruik informatiebron 5.
121p
Bereken in een decimaal hoeveel procent van de totale productie van
Een groot gedeelte van de graanproductie gaat op aan veevoer.
Bereken in een decimaal hoeveel procent van de totale productie vangraan in 2009 wordt gebruikt als voedergranen.
Schrijf je berekening op.
131p
de vraag naar veevoeder stijgt → 1 → 2 → 3 → stijgende graanprijzen
de vraag naar veevoeder stijgt → 1 → 3 → 2→ stijgende graanprijzen
de vraag naar veevoeder stijgt → 2 → 1 → 3 → stijgende graanprijzen
de vraag naar veevoeder stijgt → 2 → 3 → 1 → stijgende graanprijzen
de vraag naar veevoeder stijgt → 3 → 1 → 2 → stijgende graanprijzen
de vraag naar veevoeder stijgt → 3 → 2 → 1 → stijgende graanprijzen
Doordat veel landbouwgrond wordt gebruikt voor de productie van
veevoedergewassen, stijgen de prijzen van granen.
Hieronder staan drie verschijnselen.
1 meer vraag naar landbouwgrond
2 prijs van landbouwgrond stijgt
3 stijgende kosten worden doorberekend
In welke regel staan deze verschijnselen zo dat een logische
gedachtegang ontstaat?
de vraag naar veevoeder stijgt → 1 → 2 → 3 → stijgende graanprijzen de vraag naar veevoeder stijgt → 1 → 3 → 2→ stijgende graanprijzen de vraag naar veevoeder stijgt → 2 → 1 → 3 → stijgende graanprijzen de vraag naar veevoeder stijgt → 2 → 3 → 1 → stijgende graanprijzen de vraag naar veevoeder stijgt → 3 → 1 → 2 → stijgende graanprijzen de vraag naar veevoeder stijgt → 3 → 2 → 1 → stijgende graanprijzen141p
Verklaar waarom een exportverbod binnenlandse prijsstijgingen kan
Een andere oorzaak voor de forse prijsstijgingen moet gezocht worden in
de droogte die heerste in het Zwarte Zeegebied (Rusland). Dit gebied is
van oudsher een leverancier van onder andere graan. In Rusland was een
hittegolf oorzaak van een mislukte graanoogst.
De Russische overheid heeft een exportverbod voor graan aangekondigd
om te voorkomen dat de prijzen in Rusland zelf verder gaan stijgen.
Verklaar waarom een exportverbod binnenlandse prijsstijgingen kanvoorkomen.
151p
Noem een nadeel voor de Europese consument van importheffingen.
De laatste jaren was de prijs van graan juist laag. Veel graan-
producerende landen in de Europese Unie (EU) stelden als oplossing voor
dit probleem voor: het gezamenlijk instellen van importheffingen op
bijvoorbeeld tarwe en rijst uit landen van buiten de EU.
Noem een nadeel voor de Europese consument van importheffingen.161p
Boeren moeten de producten die ze produceren zelf naar de markt
Boeren moeten producten verbouwen die ze zelf op de markt moeten
Boeren moeten producten verbouwen waar behoefte aan is.
Boeren moeten zich laten omscholen tot marktkoopman.
Er worden voorstellen gedaan om het Europese landbouwbeleid na 2013
te hervormen. Er moet milieuvriendelijker en marktgerichter gewerkt
worden.
Wat wordt bedoeld met marktgerichter werken?
Boeren moeten de producten die ze produceren zelf naar de marktbrengen.
Boeren moeten producten verbouwen die ze zelf op de markt moetenverkopen.
Boeren moeten producten verbouwen waar behoefte aan is. Boeren moeten zich laten omscholen tot marktkoopman.171p
Verklaar waarom sommige ontwikkelingslanden nadeel van deze
Het landbouwbeleid van de EU bestaat voor een deel uit exportsubsidies.
Dit systeem van exportsubsidies belemmert een vrije handel. Vooral de
ontwikkelingslanden hebben nadeel van dit beleid.
Verklaar waarom sommige ontwikkelingslanden nadeel van dezeexportsubsidies hebben.
opgave 4Slopen we het heilige huis of niet?
Bij de beantwoording van de vragen 18 tot en met 23 moet je soms
gebruikmaken van informatiebronnen 6 en 7 in de bijlage.
Jan Bloemen moet zijn aangifte voor de inkomstenbelasting gaan doen. Jan heeft er niet zoveel verstand van maar gelukkig is buurman Ab Visser belastingdeskundige. Ze vullen ieder jaar samen het aangifteprogramma inkomstenbelasting in. Deze keer moet het aangifteprogramma van 2010 ingevuld worden.
182p
Geef van beide beweringen aan of ze juist zijn of onjuist.
Hieronder staan twee beweringen over de inkomstenbelasting.
Geef van beide beweringen aan of ze juist zijn of onjuist.1 Door de heffingskortingen wordt je belastbaar inkomen lager.
2 De ingehouden loonheffing verlaagt je belastbaar inkomen.
Doe het zo:
1 = juist / onjuist
2 = juist / onjuist
Jan heeft een eigen huis en dat heeft gevolgen voor de te betalen inkomstenbelasting. Ab heeft Jan opdracht gegeven om een aantal gegevens bij de hand te hebben als ze de aangifte gaan invullen. Jan heeft over 2010 de volgende gegevens verzameld: WOZ-waarde € 250.000 hypotheeksom € 150.000 betaalde hypotheekrente € 10.000 betaalde aflossing op de hypotheek € 5.000
Gebruik informatiebron 6.
192p
Met welk bedrag daalt of stijgt zijn belastbaar inkomen?
Het belastbaar inkomen van Jan wordt beïnvloed door het bezit van het
eigen huis en de hypotheek.
Met welk bedrag daalt of stijgt zijn belastbaar inkomen?Schrijf je berekening op en vermeld erbij of het gaat om een daling of een
stijging.
Gebruik informatiebron 7.
202p
Welk bedrag moet Jan over 2010 aan inkomstenbelasting betalen na
Ab heeft uitgerekend dat Jan over 2010 een belastbaar inkomen heeft van
€ 75.000 en dat zijn heffingskortingen € 3.683 bedragen.
Welk bedrag moet Jan over 2010 aan inkomstenbelasting betalen naaftrek van de heffingskortingen?
Schrijf je berekening op.
Jan leest regelmatig in de krant dat de hypotheekrenteaftrek ter discussie staat. Sommige politieke partijen willen deze aftrek volledig afschaffen. Andere politieke partijen willen de hypotheekrenteaftrek beperken tot de maximale tariefschijf van 42%. Weer andere politieke partijen willen de hypotheekrenteaftrek ongewijzigd laten en roepen: “Kom niet aan ons heilige huisje.” Jan vraagt Ab wat de gevolgen kunnen zijn van de aftrekbeperking.
Gebruik informatiebron 7.
211p
maakt niet uit, want hij kan evenveel rente aftrekken
nadeel, want hij heeft minder belastingvoordeel
voordeel, want hij heeft meer belastingvoordeel
voordeel, want zijn belastbaar inkomen is nu hoger
Stel dat de hypotheekrenteaftrek zo wordt beperkt dat het
belastingvoordeel van de afgetrokken hypotheekrente maximaal 42% is.
Heeft Jan in zijn huidige situatie voordeel of nadeel van deze beperking
van de hypotheekrenteaftrek of maakt het voor hem niet uit?
maakt niet uit, want hij kan evenveel rente aftrekken nadeel, want hij heeft minder belastingvoordeel voordeel, want hij heeft meer belastingvoordeel voordeel, want zijn belastbaar inkomen is nu hoger222p
Geef een argument voor de mening van Jan.
Jan is zeker geen voorstander van wijziging in de aftrekbaarheid van de
hypotheekrente. Jan heeft het huis tien jaar geleden gekocht en de
waarde van zijn woning is in totaal met € 100.000 gestegen. Jan verwacht
dat het afschaffen van de aftrekbaarheid van de hypotheekrente zal leiden
tot een waardedaling van koophuizen.
Geef een argument voor de mening van Jan.231p
Ben jij voor of tegen afschaffing van de huurtoeslag als de
Ab vindt dat de afschaffing van de hypotheekrenteaftrek voor
huizenbezitters samen moet gaan met de afschaffing van de huurtoeslag
voor mensen met een huurwoning.
Ben jij voor of tegen afschaffing van de huurtoeslag als dehypotheekrenteaftrek afgeschaft wordt? Geef een argument voor je
mening.
opgave 5Vertrouwen komt te voet en gaat te paard!
Bij de beantwoording van de vragen 24 tot en met 28 hoef je géén gebruik
te maken van informatiebronnen in de bijlage.
In de jaren 2007 tot en met 2009 bevond Nederland zich in een economische crisis. Eén van de gevolgen hiervan was een daling van het consumentenvertrouwen. Het consumentenvertrouwen wordt vastgesteld op basis van de antwoorden in een enquête op vijf vragen die gaan over het economisch klimaat en de koopbereidheid. Zie onderstaande tabel. Consumentenvertrouwen Economisch klimaat Koopbereidheid Economische situatie afgelopen 12 maanden Economische situatie komende12 maanden komende Gunstige tijd voor Bron: CBS grote aankopen
241p
consumentenvertrouwen stijgt → 1 → 2 → 3 → economie groeit
consumentenvertrouwen stijgt → 1 → 3 → 2 → economie groeit
consumentenvertrouwen stijgt → 2 → 1 → 3 → economie groeit
consumentenvertrouwen stijgt → 2 → 3 → 1 → economie groeit
consumentenvertrouwen stijgt → 3 → 1 → 2 → economie groeit
consumentenvertrouwen stijgt → 3 → 2 → 1 → economie groeit
Eind 2009 en in 2010 is de economische situatie weer enigszins
verbeterd. Volgens economen was het voor economische groei toen wel
noodzakelijk dat het consumentenvertrouwen zou gaan stijgen.
Hieronder staan drie economische verschijnselen.
1 bestedingen nemen toe
2 mensen zijn geneigd meer te kopen
3 productie neemt toe
In welke regel staan de verschijnselen in een zodanige volgorde dat ze de
gedachtegang van deze economen goed weergeven?
consumentenvertrouwen stijgt → 1 → 2 → 3 → economie groeit consumentenvertrouwen stijgt → 1 → 3 → 2 → economie groeit consumentenvertrouwen stijgt → 2 → 1 → 3 → economie groeit consumentenvertrouwen stijgt → 2 → 3 → 1 → economie groeit consumentenvertrouwen stijgt → 3 → 1 → 2 → economie groeit consumentenvertrouwen stijgt → 3 → 2 → 1 → economie groeit252p
Geef een argument waarom een hogere rente de economische groei
Naast het consumentenvertrouwen is het voor de groei van de economie
ook van belang dat de rente niet te veel stijgt.
Geef een argument waarom een hogere rente de economische groeiweer zal kunnen afremmen.
261p
Leg uit waarom een supermarkt minder belang zal hechten aan het
Het consumentenvertrouwen is van belang voor producenten en de
detailhandel, maar het is niet voor iedereen even belangrijk.
Leg uit waarom een supermarkt minder belang zal hechten aan hetconsumentenvertrouwen dan een elektronicawinkel.
271p
Leg uit dat het mogelijk is dat de koopbereidheid laag bleef ondanks
Eind 2010 waren het consumentenvertrouwen en het onderdeel ‘oordeel
over het economisch klimaat’ verbeterd. Toch bleef de koopbereidheid
laag.
Leg uit dat het mogelijk is dat de koopbereidheid laag bleef ondanksde stijging van het consumentenvertrouwen.
281p
Noem een maatregel die de overheid kan nemen om de
Iedereen heeft er belang bij dat de koopbereidheid hoog is. De overheid
kan deze beïnvloeden. Ze kan natuurlijk niet de lonen van iedereen
verhogen, maar er zijn wel andere mogelijkheden.
Noem een maatregel die de overheid kan nemen om dekoopbereidheid te laten stijgen. Leg ook uit waarom deze maatregel
werkt.
opgave 6De melkprijs zal blijven stijgen
Bij de beantwoording van de vragen 29 tot en met 35 hoef je géén gebruik
te maken van informatiebronnen in de bijlage.
Uit de krant: De zuivelmarkt heeft zich de laatste maanden van 2010 flink hersteld. Ondanks de crisis van de afgelopen jaren zijn de vooruitzichten voor de lange termijn volgens de Rabobank goed. Nu het ergste van de economische crisis achter de rug lijkt, is de handel in zuivelproducten wereldwijd weer toegenomen. “We zien vier dingen gebeuren”, zegt een deskundige van de Rabobank. 1 Supermarkten hebben hun zuivelprijzen verlaagd. 2 De groothandel heeft zijn voorraden aangevuld. 3 Kopers begeven zich weer op de wereldmarkt op zoek naar meer voorraad. 4 De productie in de ontwikkelde landen groeit nauwelijks meer. “Hoewel er meer melk zal komen uit de minder ontwikkelde landen zal de prijs van melk gaan stijgen”, aldus de deskundige.
291p
Leg uit hoe het mogelijk is dat de prijs van melk kan stijgen ondanks
In het krantenartikel staat dat de prijs van melk de komende tijd weer zal
stijgen ondanks dat er meer melk op de wereldmarkt zal komen.
Leg uit hoe het mogelijk is dat de prijs van melk kan stijgen ondanksdat het aanbod toeneemt.
302p
Bereken de omzet van Ronald in 2010 (365 dagen).
Schrijf je berekening op.
Hier staan de bedrijfsgegevens van Ronald over 2011
311p
Bereken de nettowinst van Ronald over 2011.
Maak gebruik van de gegevens in de bovenstaande tabel.
Bereken de nettowinst van Ronald over 2011.Schrijf je berekening op.
321p
afschrijvingskosten melkmachine
inenten van koeien
voer voor de koeien
Ronald vindt de nettowinst maar laag.
De bedrijfskosten op zijn boerderij zijn namelijk erg hoog. De kosten zijn
onder te verdelen in variabele kosten en vaste kosten.
Welke kosten behoren tot de vaste kosten?
afschrijvingskosten melkmachine inenten van koeien voer voor de koeien331p
een snellere melkmachine gebruiken
extra personeel aannemen
het personeel langer laten werken
minder koeien gaan houden
Ronald doet alles alleen op de boerderij. De koeien worden twee keer per
dag gemolken en dat kost steeds drie uur. Ze worden gemolken door
middel van een melkmachine. De koeien moeten ook nog gevoerd worden
en er zijn nog heel veel andere werkzaamheden die uitgevoerd moeten
worden. Ronald zou graag de arbeidsproductiviteit willen verhogen. Deze
arbeidsproductiviteit wordt gemeten in liters melk per gewerkt uur.
Welke aanpassing zal de arbeidsproductiviteit per gewerkt uur doen
stijgen?
een snellere melkmachine gebruiken extra personeel aannemen het personeel langer laten werken minder koeien gaan houden341p
Leg uit hoe boeren met grotere stallen tegen lagere kosten kunnen
De laatste jaren komen er steeds grotere melkstallen met soms wel
duizend koeien, waardoor het steeds moeilijker is geworden voor de
kleinere boeren om hun bedrijf voort te kunnen zetten. De grotere stallen
kunnen de melk tegen lagere kosten produceren.
Leg uit hoe boeren met grotere stallen tegen lagere kosten kunnenproduceren.
351p
Voor wie was zo’n minimumprijs voordelig? Leg je antwoord uit.
Vroeger stelde de overheid een minimumprijs vast voor de melk.
Ronald zegt tegen zijn vader: “Zo’n minimumprijs was voor sommigen erg
voordelig.”
Voor wie was zo’n minimumprijs voordelig? Leg je antwoord uit.opgave 7Zuivere koffie!
Bij de beantwoording van de vragen 36 tot en met 41 moet je soms
gebruikmaken van informatiebronnen 8 en 9 in de bijlage.
Koffie is een belangrijke grondstof in de wereld. Ongeveer 25 miljoen boeren in 80 landen leven van de opbrengst van hun koffieoogst. De afgelopen jaren, zeker eind 2010, hebben zij geen klagen: nog niet eerder was koffie deze eeuw zo duur. Maar de hoge prijs heeft ook schaduwkanten. Volgens Roel Vaessen, secretaris van de European Coffee Federation, wordt ieder jaar gemiddeld 2 procent meer koffie gedronken. Het aanbod is momenteel krap. Droogte heeft namelijk in Latijns-Amerika de oogst aangetast. In Colombia hebben bovendien veel boeren de afgelopen jaren hun verouderde koffieplanten vervangen door nieuwe. Een jonge plant biedt pas een goede oogst na drie jaar. Daardoor had Colombia last van een lagere oogst. naar: Fairtrade bijlage, Trouw, 23 oktober 2010
361p
Bereken in twee decimalen met hoeveel procent de prijs van een
In september 2010 kostte 1 pound (0,453 kilo) koffie gemiddeld 163
dollarcent. In september 2005 kostte een pound koffie 78 dollarcent.
Bereken in twee decimalen met hoeveel procent de prijs van eenpound koffie is gestegen tussen september 2005 en september 2010.
Schrijf je berekening op.
371p
1 → 2 → 3 → 4 → 5
1 → 2 → 4 → 3 → 5
1 → 3 → 2 → 4 → 5
1 → 3 → 4 → 2 → 5
1→ 4 → 2 → 3 → 5
1→ 4 → 3 → 2 → 5
Naast andere marktinvloeden zoals mislukte oogsten, blijken speculanten
verantwoordelijk te zijn voor de stijgende prijzen. Speculanten kopen
grote partijen koffie op om ze later met winst door te kunnen verkopen.
Hieronder staan vijf economische verschijnselen.
1 opkopen partij koffiebonen
2 prijzen op de wereldmarkt stijgen
3 partij koffie wordt opgeslagen
4 aanbod op de wereldmarkt daalt
5 partij koffie met winst verkopen
In welke regel staan de verschijnselen zo dat een logische gedachtegang
ontstaat?
1 → 2 → 3 → 4 → 5 1 → 2 → 4 → 3 → 5 1 → 3 → 2 → 4 → 5 1 → 3 → 4 → 2 → 5 1→ 4 → 2 → 3 → 5 1→ 4 → 3 → 2 → 5Op de koffiemarkt zijn steeds meer opkopers actief die werken voor producenten met een keurmerk. Voorbeelden van zo’n keurmerk zijn Max Havelaar en Utz Certified. Uitgangspunt van deze keurmerken is Fairtrade, oftewel eerlijke handel. De koffieboeren ontvangen daardoor een minimumprijs. Deze prijs garandeert de koffieboeren een kostendekkend inkomen.
Gebruik informatiebronnen 8 en 9.
382p
Leg uit waarom de boeren midden 2010 eerder bereid waren om te
Na een lange periode waarin de Fairtrade prijs op het niveau van de
minimumprijs lag, is de wereldmarktprijs gestegen en ontvingen de
producenten in de periode 2008 tot en met 2010 een premie boven op de
wereldmarktprijs. De premie op de wereldmarktprijs wordt gebruikt om de
boeren te laten investeren in nieuwe technieken.
Leg uit waarom de boeren midden 2010 eerder bereid waren om teinvesteren dan in de situatie vijf jaar daarvoor.
Gebruik informatiebron 9.
391p
50 dollarcent
125 dollarcent
175 dollarcent
225 dollarcent
In de informatiebron wordt een marktsituatie weergegeven.
Hoe hoog is de minimumprijs van Fairtrade?
50 dollarcent 125 dollarcent 175 dollarcent 225 dollarcent401p
Noem een reden waarom Fairtradeproducenten, die elkaars
Fairtradeproducenten organiseren vaak samen reclamecampagnes om
Fairtradeproducten te promoten. Dit ondanks het feit dat deze
producenten elkaars concurrenten zijn.
Noem een reden waarom Fairtradeproducenten, die elkaarsconcurrenten zijn, toch op deze manier samenwerken.
Uit onderzoek is gebleken dat consumenten die bekend zijn met het keurmerk, bereid zijn om 10 % meer te betalen voor Fairtrade producten. Prijzen liggen echter vaak nog hoger. Sommige consumenten hebben moeite met deze hogere prijzen getuige de onderstaande reactie op de site van Trouw naar aanleiding van de Fairtrade bijlage. "Al die zogenaamde Fairtradeproducten, of het nu koffie, chocolade of bananen of wat dan ook is, zijn veel te duur. Daarom zou iedereen deze rommel moeten boycotten." Janneke, Winterswijk op 25-10-2010, 15:42
412p
.
Vul de open plekken in als antwoord op de reactie op de website van
Trouw. Maak bij (4) een duidelijke afweging.
Doe het zo:
Maak de volgende zinnen af.
Een nadeel van Fairtradeproducten voor de consument is 
,
,maar een voordeel van Fairtradeproducten voor de producent is echter
.Ik vind dat we deze producten 3 (kies wel of niet) moeten boycotten,
omdat 
.
.Schrijf op je antwoordblad:
1 =
2 =
3 =
4 =
opgave 8Armer worden van werken
Bij de beantwoording van de vragen 42 tot en met 47 moet je soms
gebruikmaken van informatiebronnen 10, 11 en 12 in de bijlage.
Mevrouw Derksen, 39 jaar, is gescheiden. Ze woont samen met haar twee kinderen Tanja (8 jaar), Toosje (9 jaar) en twee honden in een huurhuis. Mevrouw Derksen heeft tot twee jaar geleden gewerkt en inmiddels is haar WW-uitkering gestopt. Ze is nu afhankelijk van de WWB-uitkering, de wet werk en bijstand.
421p
een sociale verzekering betaald uit premies
een sociale verzekering betaald uit belastingen
een sociale voorziening betaald uit premies
een sociale voorziening betaald uit belastingen
Wat voor soort uitkering is de WWB en hoe wordt deze betaald?
een sociale verzekering betaald uit premies een sociale verzekering betaald uit belastingen een sociale voorziening betaald uit premies een sociale voorziening betaald uit belastingen431p
Leg uit dat sommige kosten in verhouding lager worden als je met
De WWB bedraagt voor alleenstaande ouders 70% van het minimumloon.
Gehuwden en samenwonenden krijgen niet 2 x 70%, maar 100%.
Dat komt omdat sommige kosten in verhouding lager worden als je met
meer mensen in een huis woont.
Leg uit dat sommige kosten in verhouding lager worden als je metmeer mensen in een huis woont.
Gebruik informatiebron 10 en 11.
442p
Komt mevrouw Derksen ook in aanmerking voor huurtoeslag? Laat
Mevrouw Derksen heeft recht op zorgtoeslag. Ze wil graag weten of ze
ook in aanmerking komt voor huurtoeslag. Ze betaalt € 400 huur per
maand.
Komt mevrouw Derksen ook in aanmerking voor huurtoeslag? Laatmede met behulp van een berekening zien waarom wel of waarom
niet.
De gemeente Uitwellingerga, waar mevrouw Derksen woont, kent allerlei regelingen voor mensen die in de WWB zitten. Mevrouw Derksen is vrijgesteld van het betalen van gemeentelijke belastingen en ze krijgt korting op het lidmaatschap van verenigingen zoals de voetbalvereniging, waar beide kinderen lid van zijn.
Gebruik informatiebron 12.
452p
Bereken het totale voordeel in euro’s dat mevrouw Derksen heeft per
Het lidmaatschap van de voetbalvereniging bedraagt € 90 per kind per
jaar.
Bereken het totale voordeel in euro’s dat mevrouw Derksen heeft permaand vanwege de vrijstelling van belastingen (heffingen) en de
korting op de contributie voor de voetbalvereniging.
Schrijf je berekening op.
461p
Noem naast geld twee andere motieven om te werken.
Uiteindelijk berekent mevrouw Derksen dat ze € 1.300 netto per maand
overhoudt om te besteden. Het liefst zou mevrouw Derksen weer aan het
werk gaan. Ze heeft een baan aangeboden gekregen tegen het
minimumloon.
Noem naast geld twee andere motieven om te werken.Mevrouw Derksen belt met het gemeenteloket dat over de uitkeringen gaat. Voordat ze haar baan aanneemt wil ze eerst weten welke financiële gevolgen dit zal hebben. De medewerker van het gemeenteloket waarschuwt mevrouw Derksen voor een koopkrachtafname ondanks dat het minimumloon hoger is dan haar uitkering. “Ik weet het mevrouw, het klinkt raar: u gaat meer verdienen maar houdt minder geld over. Dit heet nu de armoedeval,” aldus de medewerker.
Gebruik informatiebron 12.
472p
Leg aan de hand van de informatiebron uit dat je bij een hoger loon
minder geld kunt overhouden.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
De bijlage met informatie bij dit examen, zoals hij gedrukt is.
Bij dit examen hoort geen uitwerkbijlage.
12p
21p
A
31p
42p
52p
61p
72p
82p
91p
D
101p
D
112p
121p
131p
A
141p
151p
161p
C
171p
182p
192p
202p
211p
B
222p
231p
241p
C
252p
261p
271p
281p
291p
302p
311p
321p
A
331p
A
341p
351p
361p
371p
D
382p
391p
B
401p
412p
421p
D
431p
442p
452p
461p
472p
