Eindexamen biologie vmbo gl/tl 2001, tijdvak 1

Trekken de buikspieren zich samen tijdens zo’n diepe uitademing? En de middenrifspieren? buikspieren middenrifspieren A ja ja B ja nee C nee ja D nee nee Sander gaat stoppen met roken. Hij weet dat roken op de lange duur nog andere schadelijke gevolgen kan hebben voor zijn lichaam dan de hierboven genoemde.

Geleidt deze zenuw impulsen naar de vingers toe? En geleidt deze zenuw impulsen vanuit de vingers in de richting van de pols? impulsen naar de impulsen vanuit vingers toe de vingers A ja ja B ja nee In afbeelding 2 is de binnenkant van een rechterarm met enkele pezen en spieren weergegeven. De pezen in de carpale tunnel verbinden de vingers met de spieren (S) in de onderarm.

Geef in de tekening op de bijlage met een lijn aan, welke weg de larven afleggen op hun weg van de lever naar de longen. Vanuit de bloedvaten in de longen doorboren de spoelwormlarven de wand van de longblaasjes en komen zo in de luchtwegen terecht. Door ophoesten en inslikken komen ze uiteindelijk in het darmkanaal terecht, waar ze uitgroeien tot volwassen wormen. In afbeelding 4 is een doorsnede door een gedeelte van het hoofd van een mens getekend. Deze afbeelding staat ook op de bijlage.

Leg uit dat vermoeidheid ontstaat wanneer lichaamscellen te weinig glucose uit het bloed kunnen opnemen. Door regelmatige injecties met insuline en het opvolgen van voedingsadviezen, kan het glucosegehalte in het bloed van een diabetes-patiënt redelijk constant worden gehouden. Maar als een patiënt te weinig eet of zich meer inspant dan normaal, kan duizeligheid optreden of zelfs bewusteloosheid. Bij bewusteloosheid kan een arts een injectie met glucagon geven.

Wat is het directe gevolg van zo’n injectie met glucagon op de samenstelling van het bloed? A Het glucosegehalte neemt af. B Het glucosegehalte neemt toe. C Het insulinegehalte neemt toe. Bij duizeligheid krijgt een diabetespatiënt het advies om wat druivensuiker (glucose) te eten of bijvoorbeeld een boterham. Door het eten van een boterham neemt het glucosegehalte van het bloed minder snel toe dan wanneer de patiënt druivensuiker eet.

Trekt de kringspier zich samen bij het plassen? En trekken de spieren in de blaaswand zich samen? kringspier spieren in de blaaswand trekt zich samen trekken zich samen A ja ja B ja nee C nee ja D nee nee Bij veel mannen begint rond het vijftigste levensjaar een orgaan in de buikholte groter te worden. Omdat het orgaan zich rondom de urinebuis bevindt, kan dit tot gevolg hebben dat de urinebuis wordt dichtgedrukt. De urine kan dan tijdens het plassen niet goed meer worden afgevoerd.

In welk type of in welke typen cellen zijn bij winterrogge genen voor de ’antivries-eiwitten’ aanwezig? A alleen in celtype 1 B alleen in celtype 2 C alleen in celtype 3 D alleen in celtype 1 en 2 E alleen in celtype 2 en 3 F zowel in celtype 1, als in celtype 2 en als in celtype 3 Onderzoekers hebben zo’n ’antivries-gen’ ingebracht in een cel van een tabaksplant. Deze cel werd opgekweekt tot een tabaksplant. Deze tabaksplant en zijn nakomelingen blijken beter bestand tegen de kou dan tabaksplanten die dit gen niet hebben.

Noem een biotische factor waardoor de aantallen plakkers in Europa in de meeste jaren niet zo groot worden. Een onderzoeker in Amerika liet per ongeluk een paar plakkers ontsnappen uit zijn laboratorium. In Amerika werd de plakker een plaag. Door het gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen, zoals DDT, werd deze plaag bestreden. Het bestrijden van plakkers met DDT kost geld en veroorzaakt milieuvervuiling.

Vlinders, zoals de kleine vos, fladderen in het voorjaar en in de zomer tussen de brandnetels rond. De zwart-geel gestreepte rupsen van de kleine vos voeden zich met de bladeren van de brandnetel. Ook sluipwespen houden zich in de buurt van brandnetels op. De vrouwtjes van de sluipwespen zijn op zoek naar rupsen van de kleine vos, waarin zij eitjes leggen. De larven die uit die eitjes komen, voeden zich met het inwendige van die rups. In de tekst wordt een aantal organismen genoemd die samen een voedselketen zijn.

Schrijf de namen van deze organismen op en geef met pijlen de voedselketen aan. De bloemen van de brandnetel zijn mannelijk of vrouwelijk. Ze zijn grijsgroen van kleur. Als de meeldraden rijp zijn, springen de helmhokjes open en komt het droge, poederige stuifmeel vrij. De vrouwelijke bloemen bevatten stampers met penseelvormige stempels (zie afbeelding 12). Uit de stampers groeien na de bevruchting kleine vruchtjes. afbeelding 12

Worden de bloemen van de brandnetel door de wind of door insecten bestoven? Noem twee kenmerken van de brandnetel, die in de tekst staan, waaruit dit kan worden afgeleid. Op brandnetelplanten zie je soms een groot aantal roodachtige draden, die de plant bijna helemaal bedekken. De draden zijn de stengels van warkruid, een plantensoort zonder bladgroen, die geen wortels en geen bladeren heeft. Het warkruid is een parasiet. De stengels hebben een soort zuignapjes. Hiermee neemt de plant voedingstoffen op uit de vaten van de brandnetelplant.

Neemt het warkruid ook zouten (mineralen) op uit de brandnetelplant? Zo ja, neemt het warkruid deze op uit de bastvaten of de houtvaten? A nee B ja, uit de bastvaten C ja, uit de houtvaten Bij een brandnetelsoort uit Zuid-Europa komen naast planten met een gezaagde bladrand ook planten met een gave bladrand voor. De vorm van de bladrand is bij deze soort een erfelijke eigenschap, die ontstaat onder invloed van één genenpaar. Iemand voert met deze brandnetelsoort twee kruisingen uit: Kruising 1: gaafrandig blad × gezaagd blad De F1 van deze kruising bestaat uit een groot aantal planten met allemaal een gezaagde bladrand.

Is het gen voor een gaafrandige bladrand bij deze brandnetel dominant of recessief? Leg je antwoord uit met een kruisingsschema.Vermeld in je schema de genotypen van de ouderplanten en het genotype / de genotypen van de nakomelingen. Kruising 2: gezaagd blad × gezaagd blad Onder de nakomelingen zijn planten met een gezaagde en planten met een gave bladrand.

Kan dit organisme een bacterie zijn? Zo nee, waarom niet? A ja B Nee, alleen omdat een bacterie geen celkern heeft. C Nee, alleen omdat een bacterie geen celwand heeft. D Nee, want een bacterie heeft geen celkern en geen celwand. In informatie 2 staat dat bacteriën mest kunnen omzetten onder andere in eiwitten en in mineralen. Een leerling zegt hierover: de eiwitten en de mineralen zouden gebruikt kunnen worden voor bemesting van een voedergewas zoals maïs.

Welke van de volgende beweringen over de invloed van de soorten voer op de groei van de varkens is juist? 1 Met Astrovoer groeien de varkens sneller dan met Standaardvoer. 2 In week 11 groeien de varkens bij beide voersoorten sneller dan in week 7. A geen van beide B alleen bewering 1 C alleen bewering 2 D zowel bewering 1 als bewering 2 Uit informatie 5 blijkt dat door het gebruik van Astrovoer bedrijf 1 gemiddeld per jaar meer varkens (2988) aflevert dan bedrijf 2 (2803).

Door welke van de volgende maatregelen nemen de varkens op een mesterij sneller in gewicht toe? 1 De varkenshokken in de winter verwarmen. 2 De varkens in nauwe hokken zetten, waar ze zich nauwelijks kunnen bewegen. A door geen van beide B alleen door 1 C alleen door 2 D zowel door 1 als door 2 Een boer beweert dat door het toevoegen van koolstofdioxide aan mest in plaats van zuurstof de vermeerdering van bacteriën kan worden bevorderd.

Noem twee aanpassingen uit informatie 7 die het ontstaan van verzuring beperken. Jan en Guus hebben een discussie over het eten van varkensvlees. Jan zegt: „Ik ben dol op spek. Omdat het nogal vet is, eet ik meestal ontbijtspek”. Guus zegt daarop: „Geef mij maar varkenshaas, dat levert tenminste niet zoveel energie op. Dat spek dat jij eet, levert bij dezelfde hoeveelheid meer dan twee maal zoveel energie op als varkenshaas”. Jan zegt daarop: „Daar geloof ik niks van, dat reken ik uit met behulp van de voedingsmiddelentabel”.