opgave 2Water
Foto’s van de rivier de Maas
foto 1
foto 3
Bekijk bron 18.
De foto’s zijn genomen op verschillende plekken langs de rivier de Maas.
171pNoteer de cijfers van de foto’s in de juiste volgorde van bron richting monding
op het antwoordblad. (1 punt)
In Nederland zijn er verschillende manieren om goederen te transporteren.
181pGeef een reden waarom vervoer over de weg minder betrouwbaar is dan
vervoer over water. (1 punt)
Drinkwaterbronnen in Zeeuws-Vlaanderen
De regio Zeeuws-Vlaanderen is voor drinkwater afhankelijk van de aanvoer van
zoetwater uit de Biesbosch. Via pijpleidingen wordt zoetwater naar Zeeuws-
Vlaanderen gepompt. Om de drinkwatervoorziening in Zeeuws-Vlaanderen
minder afhankelijk te maken van zoetwater uit de Biesbosch, wordt gezocht
naar andere manieren om aan zoetwater te komen.
Bekijk en lees bron 19.
191pWat is juist over het grondwater in Zeeuws-Vlaanderen? (1 punt)
A Er is genoeg geïnfiltreerd duinwater aanwezig in Zeeuws-Vlaanderen.
B Het grondwater in Zeeuws-Vlaanderen bevat veel vervuild rivierwater.
C Het grondwater in Zeeuws-Vlaanderen staat te laag om op te kunnen
pompen.
D Zeeuws-Vlaanderen heeft te maken met verzilting van het grondwater.
Voor Zeeuws-Vlaanderen wordt een plan gemaakt om de drinkwatervoorziening
te verduurzamen. In de onderstaande tabel staan verschillende voor- en nadelen
van het plan. Twee voordelen en twee nadelen zijn vervangen door de cijfers 1
tot en met 4.
De ontbrekende voor- en nadelen zijn:
a De vraag naar drinkwater in Zeeuws-Vlaanderen groeit nauwelijks.
b Drinkwater moet over relatief grote afstanden vervoerd worden.
c In droge perioden wordt minder regenwater opgevangen en kan een
drinkwatertekort ontstaan.
d Er is ruimte in Zeeuws-Vlaanderen voor de aanleg van nieuwe infrastructuur
voor de drinkwaterproductie.
202pNeem de letters a tot en met d over op het antwoordblad en noteer het juiste
cijfer uit de tabel erachter. (2 punten)
Hevige regenval in de regio Twente in juli 2024
In juli 2024 viel in enkele dagen in Twente bijna een jaarhoeveelheid aan
neerslag. In verschillende plaatsen ontstond wateroverlast. Zelfs de snelweg
A1 moest afgesloten worden.
Lees bron 20.
Naar aanleiding van bron 20 worden drie uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: Twente had in juli 2024 te maken met extreem weer.
Uitspraak 2: de wateroverlast in juli 2024 ontstond omdat de infiltratie van het
regenwater sneller ging dan de afvoer van het regenwater.
Uitspraak 3: wateroverlast neemt toe door verstening en verharding.
212pNeem de cijfers 1, 2 en 3 over op het antwoordblad en zet erachter of de
uitspraak juist of onjuist is. (2 punten)
Naast wateroverlast heeft Twente ook snel last van de gevolgen van droogte. Het
waterschap neemt daarom klimaatadaptieve maatregelen die helpen tegen
droogte en tegelijkertijd tegen wateroverlast.
221pNoem een klimaatadaptieve maatregel die het waterschap neemt tegen
droogte en wateroverlast. (1 punt)
Bekijk en lees bron 21.
Naar aanleiding van bron 21 worden drie uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: in China is de bevolkingsdichtheid laag in gebieden met
zoetwaterschaarste.
Uitspraak 2: het noorden van China is afhankelijker van grondwater dan het
zuiden van China.
Uitspraak 3: tijdens de industrialisatie van China is de kwaliteit van het
zoetwater toegenomen.
232pNeem de cijfers 1, 2 en 3 over op het antwoordblad en zet erachter of de
uitspraak juist of onjuist is. (2 punten)
Bekijk en lees bron 21.
De Chinese overheid streeft naar een verbetering van de drinkwaterkwaliteit.
242pNoem TWEE maatregelen die de Chinese overheid kan nemen om de
drinkwaterkwaliteit te verbeteren. (2 punten)
Stroomgebied van de Parelrivier in de provincie Guangdong
Bekijk bron 22.
Bij een stuwdam in de rivier de Bei is een bootlift gebouwd. Bedrijven in de
Parelrivierdelta steunden de komst van de bootlift omdat goederenvervoer over
water goedkoper is dan over land.
251pGeef nog een economische reden waarom bedrijven in de Parelrivierdelta de
komst van de bootlift steunden. (1 punt)
Bekijk bron 22.
Om overstromingen in de Parelrivierdelta tegen te gaan, kan de waterdoorvoer
van stuwdammen stroomopwaarts gesloten worden. De stuwdam in de Bei kan
ook gesloten worden.
261pGeef een reden waarom een gesloten stuwdam in de Bei de kans op een
overstroming van de Parelrivierdelta nauwelijks tegengaat. (1 punt)
Aardbeving bij het Atatürk-stuwmeer in 2018
In 2018 vond in de buurt van het Atatürk-stuwmeer een hevige aardbeving
plaats. Door de bevende bodem ontstond veel schade in het gebied. In het
gebied rond de Atatürkdam komen vaker aardbevingen voor.
Ligging van het Atatürk-stuwmeer
Lees bron 23 en bekijk bron 24.
De Atatürkdam kan verstevigd worden zodat deze niet doorbreekt tijdens een
aardbeving. Het waterpeil in het stuwmeer moet eerst zakken voor de
werkzaamheden kunnen beginnen.
271pNoem een nadeel van een lage waterstand in het stuwmeer bij de Atatürkdam.
(1 punt)
Lees bron 23 en bekijk bron 24.
Experts waarschuwen voor een aardbeving dichtbij de Atatürkdam. Zo’n
aardbeving kan veel schade veroorzaken. Syrië heeft er belang bij dat de
Atatürkdam verstevigd wordt.
281pNoem het belang dat Syrië heeft bij een verstevigde Atatürkdam. (1 punt)
Dadelpalmplantages langs de rivier de Shatt al Arab
De rivier de Eufraat en de rivier de Tigris komen in de benedenloop samen.
Vanaf dat punt tot de monding heet de rivier Shatt al Arab. Langs de oevers
van de Shatt al Arab vind je dadelpalmplantages. Veel mensen eten de dadels
van de dadelpalmen. De dadelpalmplantages aan de oevers van Shatt al Arab
worden in verschillende stappen geïrrigeerd. De stappen staan in willekeurige
volgorde.
a De rivier watert weer af op zee.
b De waterstand in de rivier stijgt.
c Het rivierwater in de dadelpalmplantages infiltreert.
d Het rivierwater stroomt de dadelpalmplantages in en komt tot stilstand.
e Op zee wordt het eb, de waterstand daalt.
f Op zee wordt het vloed, de waterstand stijgt.
Dadelpalmplantages in beeld
water in de dadelpalmplantages
Lees bron 25 en bekijk bron 26.
In bron 25 staan de stappen a tot en met f genoteerd over de irrigatie van de
dadelpalmplantages.
292pNoteer de letters a tot en met f in de juiste volgorde op het antwoordblad.
Start met de letter f en eindig met de letter a. (2 punten)
Bekijk en lees bron 25 en 26.
De dadelpalmen langs de Shatt al Arab hebben extra water nodig. Daarom wordt
er geïrrigeerd.
301pGeef aan waardoor de dadelpalmen geïrrigeerd moeten worden. (1 punt)
In de bovenloop van de Eufraat en de Tigris zijn stuwdammen gebouwd. Door de
stuwdammen is er minder zoetwater in de benedenloop beschikbaar.
311pGeef nog een negatief gevolg van de stuwdammen voor dadelpalmplantages
langs de Shatt al Arab. (1 punt)
opgave 3Bevolking & ruimte
Aantal sterfgevallen per leeftijdsgroep in Nederland in 2024
Bekijk bron 27.
In 2024 stierven ongeveer 172.000 mensen in Nederland.
321pBeargumenteer met behulp van de bron welk geslacht gemiddeld het langste
leeft. (1 punt)
Doe het zo:
• Kies eerst of mannen of vrouwen het langst leven.
• Geef daarna met behulp van de bron een argument.
Woning splitsen
In Nederland kunnen woningen gesplitst worden. Een grotere woning wordt dan
opgedeeld in twee of meer kleinere woningen, waardoor er twee of meer
huishoudens kunnen wonen.
Lees bron 28.
Het splitsen van woningen heeft gevolgen voor de omgeving.
331pWaar staan de gevolgen voor de omgeving juist? (1 punt)
Een dorpje in de stad: De Kleine Burg in Rotterdam
Op een braakliggend en ongebruikt terrein in Rotterdam zijn tiny houses en een
gemeenschappelijke tuin gebouwd. Tiny houses zijn huizen met een klein
woonoppervlak. De bewoners van de tiny houses vormen samen de
leefgemeenschap de ‘Kleine Burg’. De huizen hebben ze zelf gebouwd. De tiny
houses wekken zelf energie op en filteren gezamenlijk water voor eigen gebruik.
Lees bron 29.
De tiny houses dragen bij aan de leefbaarheid in Rotterdam-Zuid. Een van de
redenen is dat de bewoners een sterke sociale cohesie voelen.
341pGeef nog een reden waarom de tiny houses in Rotterdam-Zuid bijdragen aan
de leefbaarheid. (1 punt)
Lees bron 29.
351pGeef een reden waarom de sociale cohesie onder de bewoners van de tiny
houses groot is. (1 punt)
Twee verschillende speelgoedwinkels In Nederlandse steden zie je vaker speciaalzaken. Dat zijn winkels die zich richten op één product. Een voorbeeld hiervan is de Lego winkel. Lego bestaat uit gekleurde kunststofblokjes en figuurtjes. Er zijn vier Legowinkels in Nederland en ongeveer 200 speelgoedwinkels van de winkelketen Intertoys met een uitgebreid aanbod speelgoed. een Lego-winkel een Intertoys-winkel
Vestigingen van speelgoedwinkels per Nederlandse provincie
Bekijk en lees bron 30 en bron 31.
Naar aanleiding van bron 30 en bron 31 worden drie uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: bewoners van Zuid-Holland hebben gemiddeld meer reisafstand
naar een speelgoedwinkel dan bewoners van Zeeland.
Uitspraak 2: het verzorgingsgebied van een Lego-winkel is groter dan het
verzorgingsgebied van een Intertoys-winkel.
Uitspraak 3: de provincies in Nederland met de meeste inwoners hebben ook de
meeste Intertoys-winkels.
362pNeem de cijfers 1, 2 en 3 over op je antwoordblad en zet erachter of de
uitspraak juist of onjuist is. (2 punten)
Door de opkomst van online winkelen zijn er steeds minder winkelpanden nodig.
371pNoem een nieuwe functie die de voormalige winkelpanden kunnen krijgen.
(1 punt)
Leeftijdsopbouw van voormalig Oost-Duitsland en West-Duitsland
in 1990 en 2022
Bekijk bron 32.
Tussen 1990 en 2022 was er ontgroening in de bevolking van voormalig
Oost-Duitsland en West-Duitsland.
382pGeef
• een economische reden waarom de ontgroening in Oost-Duitsland groter
was dan in West-Duitsland, (1 punt)
en noem
• nog een andere verandering in de leefstijdsopbouw van Duitsland tussen
1990 en 2022. (1 punt)
Stadsdeel Moosach in München in Zuid-Duitsland München is de hoofdstad van de Duitse deelstaat Beieren in het zuiden van Duitsland. München heeft ongeveer 1,5 miljoen inwoners. Er staan veel woningen die gebouwd zijn tussen 1940 en 1960. In het stadsdeel Moosach vindt herstructurering plaats. het stadsdeel Moosach vóór de herstructurering
Bekijk en lees bron 33.
De Duitse deelstaat Beieren heeft een sterfteoverschot. Het inwonertal van de
hoofdstad München neemt wel toe door natuurlijke en sociale bevolkingsgroei.
391pGeef de oorzaak waardoor de sociale bevolkingsgroei van München de
natuurlijke bevolkingsgroei versterkt. (1 punt)
Bekijk en lees bron 33.
Het stadsdeel Moosach wordt opgeknapt. Het doel is om de wijk duurzamer en
leefbaarder te maken.
402pNoem
• een maatregel die in de bestaande woningen genomen kan worden om te
verduurzamen, (1 punt)
• een onderdeel uit de wijk dat al bijdraagt aan de leefbaarheid en behouden
moet blijven tijdens de herstructurering. (1 punt)
Bevolkingsdiagrammen van China, Duitsland en Nederland
van het jaar 2023
Bekijk bron 34.
In bron 34 staan drie bevolkingsdiagrammen van het jaar 2023 van China,
Duitsland en Nederland.
412pNoteer
• de bevolkingsdiagrammen in de juiste volgorde van gemiddeld de jongste
bevolking naar de gemiddeld oudste bevolking, (1 punt)
en geef
• met behulp van het begrip vergrijzing aan waarom juist
bevolkingsdiagram 1 bij China hoort. (1 punt)
Tekst met keuzemogelijkheden
In de Chinese hoofdstad Beijing heten de traditionele woonwijken hutongs. De
hutongs liggen vooral in …1… (het centrum / de buitenwijken) van Beijing.
Sinds 1980 is de vraag naar nieuwe woningen sterk toegenomen omdat Beijing
een snelle …2… (suburbanisatie / urbanisatie) doormaakte. Veel hutongs zijn
gesloopt en heringericht. Door deze herinrichting werd de wijk per auto …3…
(beter / slechter) toegankelijk.
Een hutong in Beijing
Lees bron 35 en bekijk bron 36.
In bron 35 staat achter de cijfers 1, 2 en 3 een keuzemogelijkheid.
422pNeem de cijfers 1, 2 en 3 uit bron 35 over op het antwoordblad en zet de juiste
keuze erachter. (2 punten)
Hutongbewoners wonen en werken graag in een hutong, de bezoekende
toeristen leveren inkomsten op en de sociale cohesie is er groot. Daarnaast
hebben bewoners ook andere redenen waarom ze graag in een hutong wonen.
431pGeef nog een reden. (1 punt)
Bevolkingsontwikkeling van de Chinese steden Beijing, Guangzhou, Shanghai en
Shenzhen
Bekijk bron 37.
Shanghai en de steden in de Parelrivierdelta hebben miljoenen inwoners. De
grootte van deze steden heeft te maken met de ligging aan zee.
441pNoem voor Shanghai en de steden in de Parelrivierdelta nog een
liggingskenmerk dat ze met elkaar gemeen hebben. (1 punt)
Bekijk bron 37.
De Chinese stad Shenzhen heeft gemiddeld de jongste bevolking van
China, de gemiddelde leeftijd is er ongeveer 32 jaar.
451pGeef een reden voor de lage gemiddelde leeftijd. (1 punt)
deelfietsen in Shanghai
Bekijk bron 38.
In Shanghai zijn op veel plekken deelfietsen te huur.
461pGeef een reden waarom de deelfietsen bijdragen aan een betere
bereikbaarheid in Shanghai. (1 punt)
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit
examen behorende correctievoorschrift
