Eindexamen aardrijkskunde vmbo gl/tl 2006, tijdvak 1

In 2002 is aan Surinamers, Turken en Marokkanen in Amsterdam gevraagd voor hoeveel procent zij zich Nederlander voelen (zie diagram 2). Welke uitspraak is juist? A Marokkanen voelen zich veel meer Nederlander dan Surinamers. B Turken en Marokkanen hechten sterker aan hun afkomst dan Surinamers. C Door inburgeringscursussen verplicht te stellen zullen allochtonen zich volledig Nederlander gaan voelen.

Het valt Joerie op dat ongeveer 50% van de allochtonen van Surinaamse afkomst zich zowel Nederlander als Surinamer voelt (zie diagram 2). Wat is daarvoor de reden? A Suriname heeft ongeveer hetzelfde klimaat als Nederland. B Suriname ligt dichter bij Nederland dan Marokko en Turkije. C Surinamers hebben dezelfde culturele achtergrond als Nederlanders. D Suriname was een deel van het Koninkrijk der Nederlanden.

Diagram 3 toont de spreiding van allochtonen in Nederland in 1996 over de verschillende regio’s. Deze kolommen zijn naar herkomst ingedeeld. Hier volgen drie uitspraken naar aanleiding van dit diagram. 1 Dit is een onderzoek uit 1996. Inmiddels is de spreiding van de allochtonen over Nederland sterk veranderd. 2 Voor Surinaamse allochtonen was in 1996 de regio Amsterdam de belangrijkste vestigingsplaats. 3 Bij het onderzoek in 1996 bleek dat Oost-Nederland de belangrijkste vestigingsplaats voor Marokkanen was. Welke uitspraak is juist? A uitspraak 1 B uitspraak 2 C uitspraak 3

Het experiment van de gemeente Rotterdam om een aangescherpte woonvergunning in te voeren, roept gemengde reacties op. Kun je mensen wel verbieden om in een bepaalde wijk te gaan wonen? Jan vindt van wel. Hij is dan ook een voorstander van het plan. Cees is het niet met Jan eens. Hij vindt het een slecht plan. → Met wie ben jij het eens? Kies eerst voor Jan of Cees en geef daarna een argument voor je keuze.

tekst 6 Allochtonen, een nieuwe consumentengroep tabellen 1 en 2 tabel 1 tabel 2 Allochtonen in Nederland, 2003 Turken 330.709 Marokkanen 284.124 Surinamers 315.177 Antillianen 124.870 Indonesiërs en Indische Nederlanders 402.663 Afrikanen 177.792 Aziaten 267.750 Latijns-Amerikanen 104.685 Totaal 2.007.770 Turken € 1,6 miljard Marokkanen € 1,2 miljard Surinamers € 2,4 miljard Antillianen € 0,9 miljard Indonesiërs en Indische Nederlanders € 4,1 miljard Afrikanen € 1,0 miljard Aziaten € 2,0 miljard Latijns-Amerikanen € 0,9 miljard Totaal € 14,1 miljard

Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek telde Nederland in 2003 zo’n drie miljoen personen met een niet-Nederlandse achtergrond. Zo’n één miljoen daarvan is afkomstig uit Europa of Noord-Amerika; deze één miljoen staat niet in de tabel. Deze één miljoen allochtonen uit Europa en Noord-Amerika zijn voor deze onderzoeksbureaus niet zo interessant. → Geef hiervoor een reden.

Steeds meer allochtonen beginnen een eigen zaak. Ze zijn in de grote steden in veel wijken niet meer uit het straatbeeld weg te denken. Celal Oru ç (zie foto) is eigenaar van een winkelketen in telecomapparatuur. Hij verwacht binnen een aantal jaren over ruim 40 winkels in Nederland te beschikken. → Geef een reden waarom Celal Oru ç vooral allochtonen als klanten heeft. diagram 4 Percentage autochtonen / allochtonen dat een bedrijf startte tussen 1998 en 2003 15 Legenda: % +2% +2% is groei van 2003 12 ten opzichte van 1998 +44% 9 6 3 0 '98 '03 '98 '03 autochtonen allochtonen

tabel 3 Inwoners van New York, 2000   aantal procent Totale bevolking 8.008.278 100,0       Blanke Amerikanen 2.801.267 35,0 Zwarte Amerikanen 1.962.154 24,0 Latijns-Amerikanen* 2.160.554 27,4 Aziatische Amerikanen 783.058 9,8 Overig 301.245 3,8 *Latijns-Amerikanen zijn afkomstig uit Midden-Amerika en Zuid-Amerika. diagram 5 Bevolkingssamenstelling van New York, 2000 100 Legenda: % 75 Latijns-Amerikanen 50 Blanke Amerikanen 25 0 totaal onder 18 18 en ouder 8.008.278 1.940.269 6.068.009

Tabel 3 en diagram 5 geven een overzicht van de bevolking van New York in 2000. Hieronder staan twee uitspraken naar aanleiding van tabel 3 en diagram 5. 1 De bevolking van New York is multicultureel. 2 De niet-blanke New Yorkers vormen een minderheid van de bevolking van de stad. → Neem de cijfers 1 en 2 over op het antwoordblad en zet erachter of deze uitspraak juist is of onjuist.

Nourdin en Tamara bestuderen diagram 5. Nourdin zegt dat in de nabije toekomst het aantal Latijns-Amerikanen van New York sterk zal toenemen. Tamara is het met haar eens. “De stad heeft een grote aantrekkingskracht, er zullen veel Latijns-Amerikanen naar New York trekken,” zegt zij. Volgens Nourdin is er een andere reden voor een sterke groei van het aantal Latijns- Amerikanen van New York in de nabije toekomst. → Wat is die reden? Gebruik bij je antwoord diagram 5. foto 2 Een plek in New York

tabel 4 Bevolkingsaantallen (x 1000) van landen van Europa, 2001 Landen Aantal inwoners x 1000 20 Malta 395 21 Moldavië 4.432 22 Nederland 15.981 23 Noorwegen 4.503 24 Oekraïne 48.760 25 Oostenrijk 8.151 26 Polen 38.634 27 Portugal 10.066 28 Roemenië 22.364 29 Rusland 145.470 30 Joegoslavië 10.003 31 Slovenië 1.930 32 Slowakije 5.415 33 Spanje 40.038 34 Tsjechië 10.264 35 Verenigd-Koninkrijk 59.648 36 Wit-Rusland 10.350 37 Zweden 8.875 38 Zwitserland 7.283 Landen Aantal inwoners x 1000 1 Albanië 3.510 2 België 10.259 3 Bosnië-Hercegovina 3.922 4 Bulgarije 7.707 5 Denemarken 5.353 6 Duitsland 83.030 7 Estland 1.423 8 Finland 5.176 9 Frankrijk 59.551 10 Griekenland 10.624 11 Hongarije 10.106 12 Ierland 3.841 13 IJsland 278 14 Italië 57.680 15 Kroatië 4.334 16 Letland 2.385 17 Litouwen 3.611 18 Luxemburg 443 19 Macedonië 2.046

Op kaart 2 is te zien dat er in absolute aantallen slechts een beperkt aantal asiel- aanvragen in Ierland, Noorwegen en Denemarken wordt gedaan. → Geef twee redenen waarom genoemde landen op kaart 3 toch een relatief hoog aandeel asielzoekers hebben en daarmee in de hoogste categorie scoren. Gebruik hierbij ook tabel 4. diagram 6 Asielzoekers in de stad Antwerpen, 2003 2000 1500 1000 500 0 0 500 1000 1500 2000 aantal aantal

kaart 8 Verwachte toename van de vraag naar wonen in steden en dorpen Legenda: groeibehoefte indicatie voor de omvang van de groeivraag naar stedelijke en dorpse woonmilieus per provincie tot 2010 De regering gaat ervan uit dat de komende jaren zo’n 1,5 à 2 miljoen nieuwe woningen in Nederland nodig zijn. De helft daarvan mag ‘in het weiland’ worden gebouwd. De rest moet terechtkomen binnen de grenzen van de bestaande bebouwde kom. De regering zoekt naar een evenwicht tussen aantrekkelijke steden en de groene woonwens van burgers.

Hieronder volgen twee uitspraken naar aanleiding van kaart 8. 1 De groeivraag naar stedelijke woonmilieus en het beleid van de regering zullen in de grote steden leiden tot een toename van de woningdichtheid. 2 Door de verwachte toename van de vraag naar woningen in steden en dorpen zullen vooral in West-Nederland de landelijke gebieden onder grote druk komen te staan. → Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en noteer erachter of deze uitspraak juist is of onjuist.

Woningbouw zal in toenemende mate bezit nemen van het platteland. Vooral gemeenten in de directe nabijheid van grote steden zullen flink groeien. Hieronder staan vier mogelijke gevolgen voor deze gemeenten in de directe nabijheid van grote steden. Welk gevolg is juist? A De grondprijzen stijgen. B De vergrijzing neemt sterk toe. C Het openbaar vervoer wordt minder rendabel. D Veel primaire voorzieningen gaan verloren.

In de klas ontstaat tijdens de aardrijkskundeles een discussie over het begrip drempelwaarde. Merle zegt: “In het dorp waar ik woon, wonen ongeveer 3.500 mensen. Steeds meer winkeliers in mijn dorp houden ermee op. Er zijn nu nog maar twee winkels.” Jorn zegt: “Laatst was ik op bezoek bij mijn tante op Ameland. Daar wonen ook ongeveer 3.500 mensen. Het viel mij op dat daar heel veel winkels waren.” De docente zegt: “Maar Ameland is een eiland.” → Waarom kunnen er op het eiland Ameland meer winkels bestaan dan in het dorp van Merle?

diagram 9 percentage gevraagde mensen dat last heeft van ......... Leidschenveen/Ypenburg tekst 7 Achteruitgang en overlast Den Haag heeft acht stadsdelen. In mei 2002 is in Den Haag voor de vierde keer een enquête uitgevoerd met vragen over de beleving van leefbaarheid en veiligheid. De uitslag van deze enquête maakt de verschillen tussen de acht verschillende stadsdelen van Den Haag goed duidelijk. Van drie stadsdelen is het diagram weergegeven.

Bestuurders van grote steden zoals Den Haag discussiëren voortdurend over oplossingen voor de onveiligheid in hun stad. Zo is er een groep bestuurders die meer politie wil inzetten om meer veiligheid te krijgen (‘meer blauw op straat’). Een andere groep bestuurders vindt dat je meer veiligheid krijgt door iets te doen aan de armoedebestrijding. → Geef eerst een argument voor ‘meer blauw op straat’ en daarna een argument voor de armoedebestrijding.

In Nederland bestaat een deel van de bevolking uit niet-westerse allochtonen. In de herkomstlanden van deze groep zijn de levensomstandigheden vaak anders dan in Nederland. Een aantal mogelijke kenmerken van de leefomstandigheden in het algemeen zijn: 1 percentage kinderen beneden 1 jaar dat is ingeënt 2 voedselvoorziening: het aantal kilojoules per inwoner per dag 3 uitgave aan gezondheidszorg in procenten van het BNP 4 percentage van de kinderen boven 15 jaar dat een opleiding volgt Op welke van de bovenstaande kenmerken zullen de herkomstlanden van deze niet- westerse allochtonen vrijwel zeker minder goed scoren in vergelijking met Nederland? A alleen met kenmerk 1 en 3 B alleen met kenmerk 2 en 4 C alleen met kenmerk 1, 2 en 3 D alleen met kenmerk 2, 3 en 4 E zowel met kenmerk 1, 2, 3 als 4 tabel 5 Leefomstandigheden in vier landen, 1997- 2000   aantal inwoners per arts sterftecijfer levensverwachting in jaren bij geboorte eiwitconsumptie in gram per inwoner per dag Afghanistan 7.692 18 46 49 Kongo 3.333 16 47 43 Nederland 385 9 78 106 Cambodja 10.000 11 57 47

Tabel 5 geeft een overzicht van de leefomstandigheden in vier landen. Carien heeft deze tabel opgenomen in haar presentatie. Ze doet er de volgende twee uitspraken over: 1 De hoogte van het sterftecijfer is niet alleen afhankelijk van de leefomstandigheden. 2 Er is een duidelijk verband tussen levensverwachting en eiwitconsumptie. → Neem de cijfers 1 en 2 over op het antwoordblad en zet erachter of deze uitspraak juist is of onjuist.

diagrammen 10, 11, 12 en 13 Bevolkingsdiagrammen diagram 10 diagram 11 75-79 80-84 85+ 70-74 65-69 60-64 55-59 50-54 45-49 40-44 35-39 30-34 25-29 20-24 15-19 10-14 5- 9 0- 4 jaar 4%3 2 1 0 1 2 3 4% diagram 12 diagram 13 75-79 85+ 80-84 70-74 65-69 60-64 Legenda: mannen 55-59 50-54 45-49 40-44 35-39 30-34 25-29 20-24 15-19 10-14 5- 9 0- 4 jaar 10%9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10% 6% 5 4 3 2 1 0 1 2 3 4 5 6% jaar

Karel is bezig met zijn werkstuk over bevolkingsgroei. Hij vindt deze vier bevolkings- diagrammen in een atlas. Ze hebben betrekking op vier verschillende landen. Twee van deze landen zijn Peru en Kameroen. Hij knipt ze uit en stopt ze in zijn map. Maar nu hij ze wil inplakken weet hij niet meer welk bevolkingsdiagram bij welk land hoort. Misschien kun jij hem helpen. Welke van deze bevolkingsdiagrammen hoort bij Kameroen, een land met slechte leefomstandigheden (zie ook kaart 12)? A diagram 10 B diagram 11 C diagram 12 D diagram 13

Susanne en Eline krijgen naar aanleiding van de grafieken 2 en 3 een discussie over de zogenaamde gezondheidswinst (dit is het extra aantal levensjaren dankzij een goede gezondheidszorg) in de periode 1983 - 2000. De uitgaven voor de gezondheidszorg in Nederland liepen in die periode verder op. Hebben deze steeds hoger wordende uitgaven ook geleid tot een gezondere bevolking? Susanne vindt van wel. Eline vindt van niet. Beide meisjes halen uit de grafieken 2 en 3 elk een argument voor hun standpunt. → Noem eerst een argument dat Susanne kan gebruiken. Noem daarna een argument dat Eline kan gebruiken.

De vergrijzing in Nederland leidt tot hoge investeringen in de bouw van verzorgingshuizen en verpleeghuizen. Ook onder groepen van Turkse en Marokkaanse afkomst zal langzamerhand de vergrijzing toenemen. Toch valt in de toekomst niet te verwachten dat we in deze verzorgingshuizen en verpleeghuizen veel mensen van Turkse of Marokkaanse afkomst zullen tegenkomen. Susanne en Eline zijn het hierover wel met elkaar eens: dit heeft onder andere te maken met hun cultuur. → Leg dit uit.