bronnen

Eindexamen natuur- en scheikunde 1 vmbo kb 2012, tijdvak 1

bij dit examen

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.
Open vragen
− Geef niet méér antwoorden dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld
twee redenen worden gevraagd, geef er dan twee en niet méér. Alleen de
eerste twee redenen kunnen punten opleveren.
− Vermeld altijd de berekening, als een berekening gevraagd wordt. Als een
gedeelte van de berekening goed is, kan dat punten opleveren. Een goede
uitkomst zonder berekening levert geen punten op.
− Geef de uitkomst van een berekening ook altijd met de juiste eenheid.

opgave 1Varen op plastic flessen

Natuurkundeleraar Marcus Erikson
heeft een vlot gebouwd dat drijft op
15 000 plastic flessen.
Met een tocht over de Stille Oceaan
vroeg hij aandacht voor de miljoenen
plastic flessen die in de oceaan
drijven.
figuur bij de opgave
11p
Op de flessen staat dit logo:
figuur bij de opgave
Wat betekent dit logo?
22puitwerkbijlage
Marcus heeft met zijn vlot ook op de rivier de Mississippi gevaren.
In de uitwerkbijlage staat een zin over het vlot waarmee Marcus vanaf de
oceaan de rivier op is gevaren.
Omcirkel in die zin de juiste mogelijkheden.

opgave 2Magneetverf

Robert wil de foto’s van zijn vriendin met
magneetjes ophangen.
Daarom schildert hij één wand van zijn
kamer met magneetverf.
figuur bij de opgave
31p
In de verf zitten deeltjes die aangetrokken worden door een magneet.
Van welke stof kunnen deze deeltjes zijn gemaakt?
A aluminium
B chroom
C ijzer
D koper
E magnesium
F tin
42p
Magneten werken storend op computers.
Leg uit of Robert de bussen met magneetverf veilig tegen zijn computer kan
zetten.
51p
Eén van de bestanddelen van deze verf heeft een kookpunt van 373 K.
Welke stof kan dit zijn?
64p
Robert brengt bij het schilderen van de wand een laag verf aan met een dikte
van 0,4 mm (0,004 dm).
De wand die hij schildert heeft een oppervlak van 5,0 m². De magneetverf heeft
een dichtheid van 2,4 kg/dm³.
Bereken hoeveel kilogram verf hij heeft gebruikt. Bereken eerst het volume
van de hoeveelheid verf in dm3.
71p
De verf droogt doordat het oplosmiddel eruit verdwijnt.
Van welke faseovergang is daarbij sprake?
A condenseren
B rijpen
C smelten
D stollen
E sublimeren (vervluchtigen)
F verdampen

opgave 3LED-lamp

Een fabrikant heeft een automatische LED-lamp op de markt gebracht. De LED-
lamp gaat automatisch aan als het donker wordt. Je ziet de verpakking van de
LED-lamp.
figuur bij de opgave
figuur bij de opgave
81p
Welk onderdeel zorgt ervoor dat de lamp automatisch aan gaat?
A LDR
B LED
C NTC
91p
Deze lamp draagt bij aan minder uitstoot van CO2 (koolstofdioxide).
Wat is het belangrijkste milieu-effect van CO2?
A CO2 veroorzaakt smog.
B CO2 veroorzaakt zure regen.
C CO2 versterkt het broeikaseffect.
104p
De LED-lamp brandt 8 uur per nacht. 1 kWh kost € 0,24.
Bereken met de gegevens op de verpakking wat de energiekosten van deze
lamp per jaar zijn. Neem voor een jaar 365 dagen.
112puitwerkbijlage
De lamp is voorzien van energielabel A. Een gloeilamp die op dezelfde spanning
brandt en dezelfde lichtsterkte heeft, krijgt energielabel F. Dit betekent dat de
LED-lamp zuiniger is dan de gloeilamp.
Op de uitwerkbijlage staan vier zinnen over deze LED-lamp vergeleken met de
gloeilamp.
Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.

opgave 4Teveel decibellen op Zandvoort

Motoren van racewagens veroorzaken
veel geluidsoverlast voor omwonenden.
Tijdens een A1 Grand Prixrace werd aan
de rand van het racecircuit een
geluidsniveau van 155 dB gemeten.
A1 Grand Prix Zandvoort
122p
Leg uit of er kans op ernstige gehoorbeschadiging is als je tijdens een race
zonder oordopjes aan de rand van het circuit staat. Gebruik bij je antwoord de
tabel ‘Gehoorgevoeligheid’ in BINAS.
133p
Tijdens de training produceert één racewagen een geluidsniveau van 140 dB.
Voor metingen aan het geluidsniveau geldt de volgende regel:
Bij elke verdubbeling van het geluid neemt het geluidsniveau met 3 dB toe.
Bereken hoe hoog het geluidsniveau is dat 16 van deze auto’s tegelijk
produceren.
142puitwerkbijlage
Rond het circuit van Zandvoort ligt een aarden wal.
Over de functie van de aarden wal voor de omwonenden staan in de
uitwerkbijlage drie zinnen.
Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.

opgave 5Zicht bij weinig licht

Bernard heeft een nieuwe auto gekocht. In de handleiding staat een tabel met
de remweg van deze auto bij verschillende snelheden.
figuur bij de opgave
snelheid (km/h) remweg (m) 0 0 25 5 50 20 75 45 100 80 125 125
153puitwerkbijlage
Teken in het diagram op de uitwerkbijlage de grafiek van de remweg tegen de
snelheid.
161puitwerkbijlage
Over het verband tussen de remweg en de snelheid van de auto staat op de
uitwerkbijlage een zin.
Omcirkel in die zin de juiste mogelijkheden.
Met dimlicht (gewoon licht) kun je in het donker 70 meter vooruitzien. De auto
van Bernard heeft infrarood nachtzicht. Met infrarood nachtzicht kun je op een
display 140 meter vooruitzien.
de display met infrarood nachtzicht
figuur bij de opgave
’s nachts twee keer zo ver
zien met nachtzicht
171p
Het infrarood nachtzicht
A verkleint de afstand die je aflegt tijdens de reactietijd.
B verkleint de afstand die je aflegt tijdens het remmen.
C vergroot de afstand die je aflegt tijdens het remmen.
D vergroot de afstand die je voor je kunt zien.
183p
Bernard rijdt met een snelheid van 80 km/h (22 m/s) in het donker. De reactietijd
van Bernard is 0,8 seconde.
Bereken de stopafstand van Bernard bij deze snelheid. Gebruik je grafiek
om de remweg te bepalen.

opgave 6Klussen tijdens koude

Henk klust graag in zijn loods. Om daar in de winter te kunnen werken heeft hij
een verrijdbare kachel gekocht, een ‘Master Heater’.
figuur bij de opgave
gegevens Master Heater te verwarmen ruimte 700 m 3 brandstof petroleum inhoud tank 25 L brandstofverbruik 2,66 L/h ………………. 33 kg
191p
In de tabel met gegevens van de Master Heater ontbreekt een grootheid.
Noteer de grootheid die daar moet staan.
De kachel van Henk verbrandt petroleum.
202puitwerkbijlage
Bij verbranding van petroleum vindt een energieomzetting plaats.
Noteer in het schema op de uitwerkbijlage de juiste energiesoort voor en na
de energieomzetting.
212puitwerkbijlage
Met de warme lucht komen ook de verbrandingsgassen in de ruimte. Het is
daarom belangrijk de loods goed te ventileren.
Over het belang van ventileren staat in de uitwerkbijlage een zin met twee
tabellen.
Maak deze zin compleet door in de twee tabellen totaal drie kruisjes achter
de juiste stoffen te zetten.
223p
De inhoud van de tank is 25 L (1L = 1dm3).
Bereken hoeveel energie de kachel heeft omgezet als 25 L petroleum is
verbrand. Gebruik bij je berekening de tabel ‘Verbrandingswarmte van
enkele stoffen’ in BINAS.
233p
De kachel zet in één uur 85,1 MJ energie om.
Laat met een berekening zien dat het opgenomen vermogen 23,6 kW is.
242p
Het opgenomen vermogen van deze kachel is 23,6 kW. Het rendement is 88%.
Bereken het afgegeven vermogen van deze kachel in kW.

opgave 7Pastatang

Charlotte schept aan tafel spaghetti op met een pastatang. Dit is een metalen
tang waarmee ze gemakkelijk een hoeveelheid pasta optilt. Je kunt de tang zien
als een hefboom waarmee je krachten kunt verkleinen of vergroten.
figuur bij de opgave
figuur bij de opgave
252puitwerkbijlage
Met haar hand knijpt Charlotte de pastatang in B samen en klemt daarmee een
hoeveelheid spaghetti tussen de twee uiteinden bij A.
Vul in de zin op de uitwerkbijlage de juiste waarde in en omcirkel de juiste
mogelijkheid.
262puitwerkbijlage
Bij het oppakken van een volgende portie spaghetti knijpt Charlotte de tang in C
samen. De kracht op de spaghetti bij A verandert niet.
Over het gevolg van deze verandering staan op de uitwerkbijlage twee zinnen.
Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.

opgave 8Het oude bureau

Henk heeft in zijn bureau een beveiligde schuiflade gemaakt. Open je die lade
dan gaat er een zoemer af. Sluit je de lade dan stopt de zoemer.
figuur bij de opgave
+ b c e
het bureau van Henk
de alarmschakeling
271p
In de schakeling die Henk heeft gemaakt zit een reedcontact.
Wat is nodig om een reedcontact te sluiten?
282puitwerkbijlage
In de schakeling is een transistor opgenomen. In de uitwerkbijlage staan twee
zinnen over de werking van de transistor.
Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.
293p
Op de zoemer staat 9,0 V; 30 mA.
Bereken de weerstand van de zoemer als deze op de juiste spanning werkt.
302p
Op de blokbatterij staat 520 mAh. Dat wil zeggen dat bij een stroomsterkte van
520 mA een volle batterij 1 uur energie kan leveren.
Bereken hoeveel uur de zoemer (30 mA) maximaal kan werken totdat de
volle batterij helemaal leeg is.
312p
Als Henk de lade sluit stopt de zoemer meteen. Hij breidt zijn schakeling daarom
uit met een condensator. Zijn aangepaste schakeling ziet er als volgt uit:
+
Leg uit hoe de condensator de werking van de schakeling verandert.
321p
Als spanningsbron wordt een blokbatterij gebruikt.
figuur bij de opgave
Bij welk soort afval moet deze batterij worden ingeleverd als die niet meer
opgeladen kan worden?
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

opgave 9De stepslee

Jaarlijks zijn in ons land kampioenschappen stepsleeën.
figuur bij de opgave
333p
De kortst gemeten tijd over de 1000 meter is 3 minuten en 27,33 seconden.
Bereken de gemiddelde snelheid over die afstand in twee decimalen.
Een wedstrijd stepslee heeft twee ijzers met elk een breedte van 0,80 mm en
een lengte van 120 cm (totale oppervlak 19,2 cm ).
341p
De stepsleeër op een wedstrijd stepslee (totale gewicht 850 N) glijdt met beide
voeten op de ijzers, over het ijs.
Hoe groot is de druk onder de ijzers?
A 4,4 N/cm2
B 8,9 N/cm2
C 44,3 N/cm2
D 88,5 N/cm2
351p
De ijzers van een standaard stepslee hebben dezelfde lengte als die van de
wedstrijd stepslee. De ijzers van de wedstrijd stepslee zijn smaller.
Dezelfde sporter gaat achtereenvolgens op beide stepsleeën staan.
Je ziet drie beweringen waarbij je de druk onder de ijzers vergelijkt.
Welke bewering is juist?
A De druk onder de ijzers is bij beide stepsleeën gelijk.
B De druk onder de ijzers van de wedstrijd stepslee is groter.
C De druk onder de ijzers van de standaard stepslee is groter.
362puitwerkbijlage
Bij de afzet werkt er op een stepsleeër een horizontale kracht van 90 N vooruit.
De wrijvingskracht met het ijs is 15 N.
In de uitwerkbijlage zie je een afbeelding waarop de stepsleeër zich afzet.
Teken vanuit de stip in die afbeelding de nettokracht op de stepsleeër.
Gebruik als krachtenschaal 1 cm 10 N.