bij dit examen
Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. Open vragen − Geef niet méér antwoorden dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd, geef er dan twee en niet méér. Alleen de eerste twee redenen kunnen punten opleveren. − Vermeld altijd de berekening, als een berekening gevraagd wordt. Als een gedeelte van de berekening goed is, kan dat punten opleveren. Een goede uitkomst zonder berekening levert geen punten op. − Geef de uitkomst van een berekening ook altijd met de juiste eenheid.
opgave 1HEGGENSCHAAR
opgave 2KOKOSNOOT
Wat is de belangrijkste functie van de harde schaal van een kokosnoot en met welke veiligheidsvoorziening van een auto is die vergelijkbaar? functie vergelijkbaar met A verdeelt de kracht kreukelzone B verdeelt de kracht kooiconstructie C verlengt de remweg kreukelzone D verlengt de remweg kooiconstructie
opgave 3MOBIEL BELLEN
Vanaf 30 maart 2002 mag de bestuurder van een auto alleen handsfree bellen.
Een Brits onderzoek toonde aan dat dat veiliger is.
Zie het stukje hieronder.
Mobiel bellen in de auto Uitslag van Brits onderzoek naar de reactietijd van automobilisten. bij normale met alcohol- handsfree bellen met reactietijd percentage bellen handtoestel oven 0,8 De test heeft plaatsgevonden in een simulator. 31 m 35 m 39 m 45 m Twintig mensen in de leeftijd van 21 tot 45 jaar Afgelegde weg voordat gereageerd hebben aan de proeven deelgenomen. wordt op veranderde wegsituatie. Rijsnelheid 110 km/uur.
41p
Een automobilist rijdt met een snelheid van 110 km/h en belt handsfree.
De remweg bij deze snelheid bedraagt 60 m.
Hoe groot is dan de stopafstand?
53p
Bereken de reactietijd in het geval van ‘bellen met handtoestel’.
opgave 4EEN PIETSJE MEER BENZINE ?
Er gaan stemmen op om auto’s te verplichten ook overdag met de lichten aan te rijden.
Dit zou de verkeersveiligheid ten goede komen. Mensen uit de milieubeweging zijn tegen
dit voorstel. Daarover gaat het volgende krantenartikel.
Een pietsje meer benzine
meer benzine. Daarom is de milieubeweging
tegen de voorgenomen EU-maatregel die
auto’s verplicht ook overdag met de lichten
aan te rijden.
In een brief aan de minister becijfert de
stichting ‘Natuur en Milieu’ het extra
brandstofverbruik (en CO2-uitstoot) op 2 tot 3
procent. Verplicht licht gaat in tegen alle
pogingen het broeikaseffect te bestrijden.
In een auto wordt de elektriciteit voor de lichten geleverd door de accu.
Als de auto rijdt, wordt de accu voortdurend opgeladen door de dynamo.
61p
Voor welke energie-omzetting is een automotor gemaakt?
A chemische energie naar elektrische energie
B chemische energie naar bewegingsenergie
C bewegingsenergie naar elektrische energie
D bewegingsenergie naar chemische energie
72p
Voor welke energie-omzetting is een dynamo gemaakt?
81p
Waarom is het brandstofverbruik bij rijden met de lichten aan groter dan bij rijden
zonder licht?
opgave 5CARLA’S STELLING
Carla gaat op de fiets naar school. Carla rijdt in 8 minuten de afstand van 3 km tussen haar huis en de brug. Langs deze route rijdt ook een bus. De bus stopt tijdens deze 3 km bij 4 haltes. Iedere stop duurt 45 s. Tussen de haltes rijdt de bus gemiddeld 30 km/h. Carla beweert dat ze de route sneller aflegt dan de bus.
opgave 6’S WERELDS GROOTSTE ZONNEDAK
Lees het krantenartikel hieronder.
De Floriade van 2002 beschikt over het grootste zonnedak ter wereld. Het bestaat uit 19000 zonnecellen, met een totaal oppervlak van 30000 m². Ze kunnen samen een maximaal elektrisch vermogen van 2,3 MW leveren. Op een zonnige dag wordt gedurende 6 uur dit vermogen geleverd.
102p
Bereken hoeveel elektrische energie het zonnedak in die tijd levert.
112p
Noem twee oorzaken waarom het zonnedak niet altijd het maximale vermogen levert.
121p
Uit welke energiesoort bestaat de energie die op een zonnecel valt?
A bewegingsenergie
B chemische energie
C stralingsenergie
D warmte
131p
Uit welke energiesoort bestaat de energie die
niet nuttig gebruikt wordt bij een zonnecel?
A bewegingsenergie
B chemische energie
C warmte
D zwaarte-energie
opgave 7HITTEGOLF
Henk leest het volgende krantenartikel.
Hittegolf
De spoorbrug over de Bols- De temperatuur van de
spoorstaven kon de brug niet
meer worden gesloten.
bron: Leeuwarder Courant, augustus 2002
141p
Door welke manier van warmtetransport komt de warmte van de zon bij de spoorstaven?
A geleiding
B straling
C stroming
151p
De spoorstaaf wordt aan de zonnekant het eerst warm.
Welke manier van warmtetransport zorgt ervoor dat de spoorstaaf ook op andere plaatsen
warm wordt?
A geleiding
B straling
C stroming
161p
Met welke temperatuur in Kelvin komt 70
°C overeen?
A -343 K
B -203 K
C 203 K
D 343 K
171p
Henk weet dat spoorstaven niet van ijzer, maar van staal zijn gemaakt.
Tot welke temperatuur moeten stalen spoorstaven worden verwarmd om te gaan
smelten?
opgave 8DUWEN
Piet en Quinten staan ieder aan een kant van de deur van het leslokaal.
Het bovenaanzicht zie je in de tekening hieronder.
Quinten oefent een kracht van 200 N uit loodrecht op de deur. Neem aan dat zijn kracht
aangrijpt in punt Q. Het bovenaanzicht staat ook op de uitwerkbijlage.
182puitwerkbijlage
Teken in de figuur op de uitwerkbijlage de vectorpijl van de kracht die Quinten op de
deur uitoefent. Hierbij geldt: 1 cm
50 N.
191p
Aan de andere kant van de deur duwt Piet. De kracht van Piet op de deur grijpt aan in
punt P.
De deur gaat niet verder open of dicht. Zie de figuren hierboven.
Wat kun je dan zeggen van de kracht van Piet in vergelijking met de kracht van Quinten?
A De kracht van Piet is kleiner dan de kracht van Quinten.
B De kracht van Piet is gelijk aan de kracht van Quinten.
C De kracht van Piet is groter dan de kracht van Quinten.
LED
Voor de natuurkundeles is een apparaatje gemaakt. Zie de foto hieronder.
Het schakelschema van het apparaatje staat hieronder getekend.
201p
Wat gebeurt er met de LED als je de schakelaars S
1 en S
2 allebei sluit?
211p
Je sluit alleen S
2. Hierdoor laadt de condensator op. Daarna open je S
2 en sluit je S
1.
De LED geeft nu een flitsje.
Waarom geeft de LED nu een flitsje?
221p
In de schakeling zit ook een weerstand.
Waarom is een weerstand in de schakeling opgenomen?
A om de stroomsterkte door de LED klein te maken
B om de stroomsterkte door de LED groot te maken
C om de spanning over de LED hoog te maken
D om het vermogen van de LED groot te maken
opgave 9HEROPLAADBARE ZAKLAMP
Pieter heeft op zijn verjaardag een oplaadbare zaklamp gekregen.
Op de doos staan heel wat gegevens. Zie de figuur hieronder.
Het achterste gedeelte van de zaklamp kan worden aangesloten op het stopcontact om
de batterijen op te laden. De batterijen worden opgeladen met een gelijkspanning die veel
lager is dan de netspanning. Het verlagen van de netspanning gebeurt door een
transformator.
231p
Waarom is een transformator alleen niet voldoende om de batterijen op te laden?
241p
De netspanning wordt omlaag getransformeerd. Pieter beweert dat het aantal windingen
aan de secundaire kant kleiner moet zijn dan aan de primaire kant.
Wat kun je zeggen over de bewering van Pieter?
A Deze is juist.
B Deze is onjuist.
C Daar is niets over te zeggen.
251p
Een transformator bestaat uit spoelen en een metalen kern.
Van welk materiaal moet de kern gemaakt zijn voor een goede werking van de
transformator?
A aluminium
B koper
C ijzer
D Elk van de bovenstaande materialen is mogelijk.
263p
In de zaklamp zitten 2 batterijen van ieder 1,2 V. Het lampje kan met een schakelaar aan
en uit gezet worden.
Teken het schakelschema van de twee batterijen, het lampje en de schakelaar.
273p
De lamp brandt gedurende 15 minuten met het vermelde vermogen.
Bereken de hoeveelheid energie die hiervoor nodig is.
282p
Op het plaatje staat het symbool van ‘dubbel geïsoleerd’.
Aan welke twee eisen moet het apparaat dan voldoen?
291p
De batterijen bevatten onder andere nikkel en cadmium. Ze mogen daarom niet in de
(grijze) afval container gegooid worden als ze versleten zijn.
Hoe kun je uitgewerkte batterijen op een milieuvriendelijke manier opruimen?
opgave 10LASTPOSTEN
Het gezoem van een mug ontstaat door de beweging van de vleugels.
Dit levert geluiden op met frequenties tussen 200 Hz en 600 Hz.
301p
Bij welke frequentie is de toon het hoogst?
A bij 200 Hz
B bij 600 Hz
C De toonhoogte hangt niet af van de frequentie.
311p
Bij welke frequentie is de geluidssterkte het grootst?
A bij 200 Hz
B bij 600 Hz
C De geluidssterkte hangt niet af van de frequentie.
321p
Er bestaan tegenwoordig muggenverdrijvers. Dat zijn apparaatjes die geluiden uitzenden
boven 20 kHz. Deze geluiden jagen vrouwelijke muggen weg. Want alleen vrouwelijke
muggen steken.
Volgens de wetenschapskalender kunnen mannelijke muggen alleen geluiden horen
onder de 1000 Hz.
Licht toe of muggenverdrijvers door mannelijke muggen gehoord worden.
opgave 11GROENE ENERGIE
Hieronder staat een gedeelte van een folder.
De folder vergelijkt verschillende soorten groene energie met elkaar en met de
zogenaamde grijze stroom die in gewone centrales wordt opgewekt.
331p
Veel stroom wordt opgewekt in centrales die werken op fossiele brandstof.
Hoe noemt de folder de stroom die op deze wijze wordt opgewekt?
A Natuurstroom
B Ecostroom
C grijze stroom
D Groene Stroom
E Schone Stroom
341p
Eén van de bronnen van Ecostroom en Groene Stroom is biomassa.
De folder geeft twee nadelen voor het milieu van biomassa.
Noem één nadeel.
351p
Welk reactieproduct ontstaat bij volledige verbranding van biomassa?
A koolstofdioxide
B koolstofmono-oxide
C waterstof
361p
Bij ‘Samenstelling’ staat in de folder dat gebruik wordt gemaakt van water voor groene
energie.
Hoe kun je met behulp van water energie winnen?
opgave 12GEBRUIK VAN KATROLLEN
Joop heeft een bootje, waarmee hij over de Maas vaart. Om het bootje op de kant te
trekken maakt hij gebruik van een paal en een katrol.
Hieronder zijn twee manieren getekend om het bootje op de kant te trekken.
371p
Bij manier 1 is de katrol aan het bootje gebonden, bij manier 2 is de katrol aan de paal
gebonden.
Bij welke manier is de kleinste kracht nodig om het bootje op de kant te trekken?
A bij manier 1
B bij manier 2
C Dat maakt niets uit.
opgave 13‘MASSA’
381p
Het achterlicht van Inges fiets brandt niet.
De fietsenmaker zegt dat het achterlicht geen ‘massa’ maakt.
Wat bedoelt de fietsenmaker hiermee?
A Er is geen contact tussen het achterlicht en het spatbord.
B Er is kortsluiting tussen het achterlicht en de dynamo.
C Er is kortsluiting tussen het achterlicht en het spatbord.
opgave 14GELUID VAN WINDTURBINES
Geluidshinder van windturbines staat steeds vaker ter discussie.
In de figuur hieronder zie je het diagram dat de bronsterkte van een windturbine
weergeeft.
Diagram 1
Bronsterkte
De bronsterkte is het
geluidsniveau van de
windturbine gemeten aan de
voet van de windmolen.
391p
Noem een reden waarom de grafiek niet getekend is voor windsnelheden
onder de 4 m/s.
401p
Geluidsniveaus zijn in drie zones verdeeld.
In welke zone valt het geluidsniveau van de bronsterkte?
A veilig geluid
B gevaarlijk geluid, kans op gehoorbeschadiging
C toenemende kans op gehoorbeschadigingen
Naast het geluid van de windmolen moet men ook rekening houden met het
achtergrondgeluid. Achtergrondgeluid kan afkomstig zijn van andere al aanwezige
geluidsbronnen, zoals een autoweg of een agrarisch bedrijf. Achtergrondgeluid wordt
echter ook veroorzaakt door de wind. De sterkte van het geluid van de wind is afhankelijk
van de windsnelheid. In de figuur hieronder zie je het diagram dat het geluidsniveau van
een windturbine en het achtergrondgeluid weergeeft.
Diagram 2
Windturbinegeluid en
Achtergrondgeluid
Beide zijn gemeten bij een
woning die zich op enige
afstand van de windmolen
bevindt.
windturbinegeluid
411p
Het geluidsniveau van de windturbine is in diagram 2 lager dan in diagram 1.
Toch is in beide diagrammen het geluidsniveau van dezelfde windmolen weergegeven.
Wat is de reden van het verschil in geluidsniveau in de twee diagrammen?
421p
Bij welke windsnelheden is het geluid van de windmolen zachter dan het
achtergrondgeluid?
opgave 15FIETSEN
De leerlingen van de derde klas doen op de parkeerplaats bij de school een
fietspracticum. Dat gaat als volgt: er wordt een baan uitgezet van 60 meter lang.
Om de 10 meter staat een leerling met een stopwatch.
De leerlingen doen drie proeven.
Bij proef 1 staat een leerling met een vlag bij de start (de starter) en zit een leerling op de
fiets klaar om te vertrekken.
Zie de figuur hieronder. De tekening is niet op schaal.
Op een bepaald moment geeft de starter een sein met de vlag. Alle leerlingen starten dan
de tijdmeting. Op dat moment trekt de fietser op. Als de fietser punt A passeert, stopt de
leerling die daar staat de stopwatch. Als de fietser punt B passeert, stopt de leerling die
daar staat de stopwatch, enzovoort.
De resultaten staan in de onderstaande tabel.
Resultaten Proef 1:
433puitwerkbijlage
Maak van de gegevens uit de tabel op de uitwerkbijlage een
s,t-diagram.
442p
Bereken de gemiddelde snelheid van de fietser over 60 meter.
453puitwerkbijlage
Hierna doen de leerlingen
proef 2.
Nu laten de leerlingen een fietser met een constante snelheid van 6 m/s de baan
passeren. Deze fietser fietst dus al 6 m/s bij het passeren van de startlijn. Na 60 meter is
zijn snelheid niet veranderd.
Teken op de uitwerkbijlage in het hetzelfde
s,t-diagram een stippellijn die hoort bij
deze meting.
462puitwerkbijlage
Tot slot doen de leerlingen
proef 3.
Net als bij proef 1 laten de leerlingen weer een fietser optrekken vanuit stilstand.
Nu neemt de fietser echter een medeleerling achterop. De trapkracht van de fietser blijft
even groot als bij proef 1.
De leerlingen willen de v,t-grafieken van proef 1 en proef 3 vergelijken.
Op de uitwerkbijlage staat een diagram waarin de v,t-grafiek van proef 1 getekend is.
Schets in dit diagram hoe de
v,t-grafiek van proef 3 eruit zou kunnen zien.
opgave 16GELUID METEN
