bronnen

Eindexamen maatschappijkunde vmbo kb 2019, tijdvak 1

bij dit examen

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

opgave 1Politiek en beleid

cartoon 1 bron: NRC Handelsblad van 15 maart 2017
Fokke en Sukke zijn in cartoon 1 dolblij dat een bepaalde partij de grootste wordt. Tot welke politieke stroming behoort die partij? A de christendemocratische stroming B de liberale stroming C de rechts-extremistische stroming D de sociaaldemocratische stroming
tekst 1 Verschillen groter voor mensen in de bijstand Een korting op je uitkering en je verplicht melden voor vrijwilligersdienst of naar: www.nos.nl van 25 januari 2018 Lees tekst 1.
In Amsterdam bijvoorbeeld krijg je een gesprek, in Rotterdam een boete, als je je niet aan de regels van de bijstand houdt. Verschillende politieke partijen en belangenverenigingen hebben kritiek op de regeling zoals die in tekst 1 staat. Zij kunnen daarbij wijzen naar op artikel 1 van de Grondwet.…

In Amsterdam bijvoorbeeld krijg je een gesprek, in Rotterdam een boete, als je je niet aan de regels van de bijstand houdt. Verschillende politieke partijen en belangenverenigingen hebben kritiek op de regeling zoals die in tekst 1 staat. Zij kunnen daarbij wijzen naar op artikel 1 van de Grondwet. • Wat staat er in artikel 1 van de Grondwet? Geef aan dat er door het gevoerde beleid in tekst 1 een probleem kan ontstaan naar aanleiding van artikel 1 van de Grondwet. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. In artikel 1 van de Grondwet staat dat … en een probleem kan ontstaan, omdat … tekst 2 Verbod criminele motorclub Na elf jaar kan het Openbaar Ministerie eindelijk een succes vieren in zijn strijd tegen criminele motorclubs. De rechter in Utrecht heeft een naar: www.nos.nl van 20 december 2017

In tekst 2 staat dat het Openbaar Ministerie (OM) elf jaar bezig is geweest om een criminele motorclub te laten verbieden door een rechter. Waarom is het voor het OM in tekst 2 zo moeilijk geweest om de motorclub aan te pakken? omdat A motorclubs beschermd worden door het recht op vereniging B…

In tekst 2 staat dat het Openbaar Ministerie (OM) elf jaar bezig is geweest om een criminele motorclub te laten verbieden door een rechter. Waarom is het voor het OM in tekst 2 zo moeilijk geweest om de motorclub aan te pakken? omdat A motorclubs beschermd worden door het recht op vereniging B motorclubs recht hebben op persvrijheid C motorclubs zich kunnen beroepen op het recht op privacy

naar: www.smallingerland.nl van 2 februari 2018 Bekijk tabel 1.
Is er een lokale partij nodig om een college te vormen dat een meerderheid heeft in de gemeenteraad? A Ja, want anders is er geen meerderheid te verkrijgen. B Ja, want het is verplicht één lokale partij in het college op te nemen. C Nee, want alleen landelijke partijen mogen wethouders leveren. D…

Is er een lokale partij nodig om een college te vormen dat een meerderheid heeft in de gemeenteraad? A Ja, want anders is er geen meerderheid te verkrijgen. B Ja, want het is verplicht één lokale partij in het college op te nemen. C Nee, want alleen landelijke partijen mogen wethouders leveren. D Nee, want ook zonder een lokale partij kan er een meerderheid in het college gevormd worden.

tekst 3 Het donordebat in de Eerste Kamer Het belooft een lang en spannend debat te worden: dinsdag bespreekt de naar: www.nrc.nl van 30 januari 2018
Hieronder staan vier uitspraken naar aanleiding van tekst 3: 1 De wet is al aangenomen door de koning. 2 De wet wordt namens een minister ingediend. 3 De wet wordt, als hij wordt aangenomen, ook in de Europese Unie ingevoerd. 4 De wet wordt aangenomen als er minstens 38 Eerste Kamerleden vóór…

Hieronder staan vier uitspraken naar aanleiding van tekst 3: 1 De wet is al aangenomen door de koning. 2 De wet wordt namens een minister ingediend. 3 De wet wordt, als hij wordt aangenomen, ook in de Europese Unie ingevoerd. 4 De wet wordt aangenomen als er minstens 38 Eerste Kamerleden vóór stemmen. • Schrijf bij elk nummer op of de uitspraak juist of onjuist is. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. uitspraak 1 = … uitspraak 2 = … uitspraak 3 = … uitspraak 4 = … naar: www.nos.nl van 13 februari 2018

In tekst 4 staat dat de wet zorgvuldig uitgevoerd moet worden. Wie is verantwoordelijk voor de uitvoering van de nieuwe wet uit tekst 4? A de fractie van D66 B de Hoge Raad C de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport D de voorzitter van de Eerste Kamer
tekst 5 Debat rijksbegroting Nog voordat het debat over de rijksbegroting tussen de Tweede Kamer en de minister van Financiën is begonnen, wordt door de oppositie al 1) naar: www.nu.nl van 9 november 2017 Lees tekst 5.
Welke manier van beïnvloeding van het politieke besluitvormingsproces is te herkennen in tekst 5? A het indienen van een klacht B het inschakelen van de media C het voeren van een buitenparlementaire actie D het voeren van een lobby Is het in de toekomst mogelijk een Formule 1-race naar het…

Welke manier van beïnvloeding van het politieke besluitvormingsproces is te herkennen in tekst 5? A het indienen van een klacht B het inschakelen van de media C het voeren van een buitenparlementaire actie D het voeren van een lobby Is het in de toekomst mogelijk een Formule 1-race naar het TT-Circuit in Assen te halen? Dat laten … 1 … van de provincie Drenthe en … 2 …. van de gemeente Assen onderzoeken. naar: www.nos.nl van 31 januari 2018 Lees tekst 6.

Hieronder staan zes instanties: a het kabinet b de ministers c het college van Gedeputeerde Staten d de staatssecretaris e het college van burgemeester en wethouders f fractievoorzitters • Welke instanties moeten bij nummer 1 en 2 ingevuld worden? Zet de juiste letter erachter. Doe het zo: neem het…

Hieronder staan zes instanties: a het kabinet b de ministers c het college van Gedeputeerde Staten d de staatssecretaris e het college van burgemeester en wethouders f fractievoorzitters • Welke instanties moeten bij nummer 1 en 2 ingevuld worden? Zet de juiste letter erachter. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. 1 … 2 …

Zie tekst 6.
Er wordt een onderzoek gehouden of er in de toekomst een Formule 1-race op het circuit van Assen gehouden kan worden. Een van de problemen is de geluidsoverlast die kan ontstaan. De politiek moet hier ook over beslissen. In het politieke besluitvormingsproces zijn vier fasen te herkennen. fase 1:…

Er wordt een onderzoek gehouden of er in de toekomst een Formule 1-race op het circuit van Assen gehouden kan worden. Een van de problemen is de geluidsoverlast die kan ontstaan. De politiek moet hier ook over beslissen. In het politieke besluitvormingsproces zijn vier fasen te herkennen. fase 1: het uiten van wensen en erkennen van wensen als politieke problemen fase 2: het bedenken van oplossingen van politieke problemen fase 3: het beslissen over de problemen fase 4: het uitvoeren van de besluiten In welke fase bevindt zich het besluitvormingsproces uit tekst 6? A fase 1 B fase 2 C fase 3 D fase 4 tekst 7 Toch geen verbod op veel hogere prijzen bij doorverkoop tickets naar: www.volkskrant.nl van 24 oktober 2017

Welke instantie heeft het wetsvoorstel uit tekst 7 wel aangenomen? A de Hoge Raad B de Tweede Kamer C het kabinet D het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
Hieronder staan vier uitspraken over de rol van de Nederlandse regering en het Nederlandse parlement: 1 Het parlement controleert de regering. 2 De regering dient moties in om wetten te kunnen wijzigen. 3 Het kabinet kan een Tweede Kamerlid dwingen af te treden. 4 De regering bestuurt het land. •…

Hieronder staan vier uitspraken over de rol van de Nederlandse regering en het Nederlandse parlement: 1 Het parlement controleert de regering. 2 De regering dient moties in om wetten te kunnen wijzigen. 3 Het kabinet kan een Tweede Kamerlid dwingen af te treden. 4 De regering bestuurt het land. • Geef bij elke uitspraak aan of deze juist of onjuist is. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. uitspraak 1 = … uitspraak 2 = … uitspraak 3 = … uitspraak 4 = …

opgave als beeld van het examen
Hieronder staan zes politieke partijen die zetels hebben in de Tweede Kamer: − VVD − Partij voor de Dieren − D66 − GroenLinks − PvdA − CDA Hieronder staan zes begrippen: 1 individuele vrijheid 2 bestuurlijke vernieuwing 3 duurzaam produceren 4 milieuvriendelijk beleid 5 nationalistisch 6…

Hieronder staan zes politieke partijen die zetels hebben in de Tweede Kamer: − VVD − Partij voor de Dieren − D66 − GroenLinks − PvdA − CDA Hieronder staan zes begrippen: 1 individuele vrijheid 2 bestuurlijke vernieuwing 3 duurzaam produceren 4 milieuvriendelijk beleid 5 nationalistisch 6 rentmeesterschap • Welke twee partijen en welke twee begrippen behoren bij de ecologische stroming? Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. De twee partijen zijn: … en … en de twee begrippen zijn: … en …

tekst 8 Annie Schreijer-Pierik ziet klein succesje Een klein succesje voor Europees Parlementslid Annie Schreijer-Pierik in Brussel: de Europese Commissie komt met een ‘grondige beoordeling’ en een voorstel rond het verzetten van de klok van zomer- naar wintertijd en naar: www.ad.nl van 8 februari…

tekst 8 Annie Schreijer-Pierik ziet klein succesje Een klein succesje voor Europees Parlementslid Annie Schreijer-Pierik in Brussel: de Europese Commissie komt met een ‘grondige beoordeling’ en een voorstel rond het verzetten van de klok van zomer- naar wintertijd en naar: www.ad.nl van 8 februari 2018

Is er in tekst 8 een politiek probleem te herkennen? Geef één argument bij het antwoord. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Ja, want … of Nee, want …
Welke uitspraak naar aanleiding van tekst 8 is juist? A Alleen Nederlandse kiezers konden op Annie Schreijer-Pierik stemmen. B Annie Schreijer-Pierik is voor vier jaar gekozen in het Europees Parlement. C Annie Schreijer-Pierik maakt onderdeel uit van de rechterlijke macht. D Annie Schreijer-Pierik…

Welke uitspraak naar aanleiding van tekst 8 is juist? A Alleen Nederlandse kiezers konden op Annie Schreijer-Pierik stemmen. B Annie Schreijer-Pierik is voor vier jaar gekozen in het Europees Parlement. C Annie Schreijer-Pierik maakt onderdeel uit van de rechterlijke macht. D Annie Schreijer-Pierik maakt onderdeel uit van de uitvoerende macht.

tekst 9 De Nationale ombudsman Zeker twee miljoen Nederlanders lopen digitale berichten van de overheid mis. De ombudsman heeft aanbevelingen gedaan aan het ministerie van naar: www.nu.nl van 7 september 2017
In tekst 9 staat een taak van de Nationale ombudsman. Welke taak heeft de Nationale ombudsman in tekst 9? A het beslissen over nationaal beleid, omdat hij een uitspraak doet over de overheid B het geven van informatie aan burgers over het overheidsbeleid C het in behandeling nemen van een klacht…

In tekst 9 staat een taak van de Nationale ombudsman. Welke taak heeft de Nationale ombudsman in tekst 9? A het beslissen over nationaal beleid, omdat hij een uitspraak doet over de overheid B het geven van informatie aan burgers over het overheidsbeleid C het in behandeling nemen van een klacht over de overheid D het maken van wetgeving, omdat hij een voorstel doet aan de overheid

afbeelding 1 Op het bordes van paleis Noordeinde bron: www.nu.nl van 26 oktober 2017 Bekijk afbeelding 1.
De nieuwe ploeg van minister-president Rutte is bekend. Ministers en staatssecretarissen zijn door de koning beëdigd. Welke personen zijn te zien op afbeelding 1? A de fractievoorzitters van de Eerste en Tweede Kamer B de leden van de nieuwe regering C de leden van het nieuwe kabinet D de nieuw…

De nieuwe ploeg van minister-president Rutte is bekend. Ministers en staatssecretarissen zijn door de koning beëdigd. Welke personen zijn te zien op afbeelding 1? A de fractievoorzitters van de Eerste en Tweede Kamer B de leden van de nieuwe regering C de leden van het nieuwe kabinet D de nieuw gekozen Tweede Kamerleden

tekst 10 Regering wil raadgevend referendum afschaffen naar: www.ad.nl van 15 februari 2018 Lees tekst 10.
Er zijn voor- en tegenstanders van het houden van een referendum. Twee argumenten van tegenstanders zijn dat het veel tijd en geld kost om een referendum te organiseren. • Noem twee andere punten van kritiek die tegenstanders van een referendum kunnen hebben. Een dictatuur is een regeringsvorm…

Er zijn voor- en tegenstanders van het houden van een referendum. Twee argumenten van tegenstanders zijn dat het veel tijd en geld kost om een referendum te organiseren. • Noem twee andere punten van kritiek die tegenstanders van een referendum kunnen hebben. Een dictatuur is een regeringsvorm waarin alle macht in handen is van één persoon of van één groep mensen. In verreweg de meeste gevallen komt een dictatuur tot stand na gebruik van geweld of dreiging met geweld. Een dictatuur is het tegenovergestelde van een democratie. naar: www.prodemos.nl van februari 2017 Lees tekst 11.

Ook zijn de grondrechten in een dictatuur vaak ingeperkt. In tekst 11 staan drie kenmerken van een dictatuur. • Noem twee andere kenmerken van een dictatuur.
tekst 12 Op naar de gekozen burgemeester De Tweede Kamer maakt zich op voor een nieuwe stap op de lange weg naar: www.rtlnieuws.nl van 17 januari 2018
Het voorstel van D66 uit tekst 12 is kenmerkend voor een van de uitgangspunten van deze partij. Welk uitgangspunt is dit? A bestuurlijke vernieuwing B deregulering C eigen verantwoordelijkheid D particulier initiatief
tekst 13 Wat doet de gemeente? Je vindt het vast heel gewoon dat in Nederland de kinderen naar school gaan, dat het afval wordt opgehaald, dat er parkeerterreinen bestaan en naar: www.degemeente.nl van april 2018 Lees tekst 13.
Hieronder staan vier uitspraken naar aanleiding van tekst 13: 1 De gemeenteraad voert zijn eigen besluiten uit. 2 Een gemeente mag regels invoeren die een aanvulling zijn op landelijke wetten. 3 Een gemeente heeft gekozen volksvertegenwoordigers. 4 Een gemeente heeft een dagelijks bestuur dat…

Hieronder staan vier uitspraken naar aanleiding van tekst 13: 1 De gemeenteraad voert zijn eigen besluiten uit. 2 Een gemeente mag regels invoeren die een aanvulling zijn op landelijke wetten. 3 Een gemeente heeft gekozen volksvertegenwoordigers. 4 Een gemeente heeft een dagelijks bestuur dat bestaat uit de gemeenteraad en de burgemeester. • Welke twee uitspraken zijn juist? Schrijf de juiste nummers op.

afbeelding 2 Zetelverdeling in de Provinciale Staten van Limburg Aantal zetels: CDA PVV SP VVD D66 PvdA GroenLinks 50 PLUS Partij voor de Dieren Volkspartij Limburg LOKAAL-LIMBUG bron: www.limburg.nl van februari 2018 Bekijk afbeelding 2.
De PVV zit niet in het college van de Gedeputeerde Staten van Limburg. Hoeveel partijen zijn er dan minstens nodig om in de Gedeputeerde Staten van Limburg een meerderheid te vormen? A 3 B 4 C 5 D 6

opgave 2Criminaliteit en rechtsstaat

tekst 14
Slechts klein deel jonge daders wordt zware crimineel
In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, groeit slechts een klein deel
van jonge daders van zware delicten door in de zware criminaliteit. Dit
blijkt uit onderzoek van de Vrije Universiteit Amsterdam.
De jongeren die later zware criminelen worden, hebben vaker schulden en
gebruiken meer drugs dan leeftijdsgenoten die besloten hun criminele
carrière te staken. Volgens de onderzoekers worden beide groepen gekenmerkt door ernstige problemen in het gezin en op school: “Velen van hen groeiden op in gezinnen met financiële problemen waarin weinig structuur…

carrière te staken. Volgens de onderzoekers worden beide groepen gekenmerkt door ernstige problemen in het gezin en op school: “Velen van hen groeiden op in gezinnen met financiële problemen waarin weinig structuur werd geboden en waarin de jongeren lang niet altijd op liefdevolle betrokkenheid van moeder of vader konden rekenen.” De onderzoekers onderzochten de criminele carrières van duizend jonge daders in Amsterdam.

naar: www.parool.nl van 23 november 2017
Lees tekst 14.
221p
Welke mogelijke oorzaak voor criminaliteit onder jongeren is te herkennen
in tekst 14?
A erfelijkheid
B normvervaging in de maatschappij
C problematische jeugd
D spanning en avontuur
tekst 15
Openbaar Ministerie (OM) eist cel tegen frauderende zorgbestuurder
Voor de rechtbank van Rotterdam heeft het OM een celstraf van twee
jaar, waarvan een half jaar voorwaardelijk, geëist tegen de 38-jarige
directeur van een zorginstelling voor verstandelijk gehandicapten.
Onderzoek van de recherche had aan het licht gebracht dat de man elk
jaar 600.000 euro overmaakte op bankrekeningen van hemzelf en zijn vriendin. De hoofdverdachte moet het ook verboden worden na het uitzitten van zijn gevangenisstraf gedurende vijf jaar een functie in de zorg uit te…

jaar 600.000 euro overmaakte op bankrekeningen van hemzelf en zijn vriendin. De hoofdverdachte moet het ook verboden worden na het uitzitten van zijn gevangenisstraf gedurende vijf jaar een functie in de zorg uit te oefenen, betoogde de officier van justitie. Zij verweet de verdachte dat hij op grote schaal zorggeld heeft verspild dat bestemd was voor kwetsbare personen.

naar: www.nos.nl van 17 november 2017
Lees tekst 15.
231p
Hoe heet dit betoog van de officier van justitie?
A getuigenis
B pleidooi
C requisitoir
D vonnis
Zie tekst 15.
241p
Welke soort criminaliteit is te herkennen in tekst 15?
A georganiseerde misdaad
B heling
C veelvoorkomende criminaliteit
D witteboordencriminaliteit
Zie tekst 15.
252p
Straffen worden niet zomaar geëist, maar hebben een bepaald doel.
Welk doel van straffen past het best bij de eis van de officier van
justitie in tekst 15?
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Bij de twee jaar gevangenisstraf waarvan een half jaar onvoorwaardelijk
past het best …
Bij het verbod om vijf jaar een functie in de zorg te mogen uitoefenen past
het best …
Zie tekst 15.
261p
De officier van justitie kan bij de eis uit drie groepen sancties kiezen.
Uit welke groep(en) sancties zijn de eisen uit tekst 15 afkomstig?
A de hoofdstraffen
B de hoofdstraffen en de bijkomende straffen
C de hoofdstraffen en de maatregelen
D de maatregelen en de bijkomende straffen
tekst 16
Hoge Raad houdt veroordelingen in stand
De rechtszaak tegen zes veroordeelden hoeft niet over. Dat heeft de
Hoge Raad beslist in een zaak waarbij in 1993 een restauranthoudster
werd vermoord. Drie mannen werden in hoger beroep veroordeeld tot ieder tien jaar gevangenisstraf. Drie vrouwen kregen, deels voorwaardelijk, celstraffen tot twee jaar opgelegd wegens medeplichtigheid. Die…

werd vermoord. Drie mannen werden in hoger beroep veroordeeld tot ieder tien jaar gevangenisstraf. Drie vrouwen kregen, deels voorwaardelijk, celstraffen tot twee jaar opgelegd wegens medeplichtigheid. Die veroordelingen zijn door het besluit van de Hoge Raad definitief. Alle verdachten hebben hun straf al uitgezeten.

naar: www.nos.nl van 19 december 2017
Lees tekst 16.
271p
Welke taak van de Hoge Raad is te herkennen in tekst 16?
A het beoordelen of het gerechtshof de rechtsregels goed heeft
toegepast
B het overdoen van een rechtszaak van een gerechtshof
C het uitbrengen van advies aan de minister van Veiligheid en Justitie
D het veranderen van wetgeving door middel van jurisprudentie
tekst 17
Advies: kinderen pas strafbaar vanaf 14 jaar
Kinderen tot 14 jaar moeten niet meer naar de strafrechter als ze iets
verkeerd hebben gedaan. Jeugdhulp is een veel beter middel om ze op
het rechte pad te krijgen. Dat stelt de Raad voor Strafrechtstoepassing en
Jeugdbescherming (RSJ). Op dit moment zijn kinderen vanaf … strafbaar.
De RSJ komt met het advies op aanvraag van het ministerie van Justitie en Veiligheid. Volgens de RSJ is een aanpassing rechtvaardig en effectief, omdat uit onderzoek en interviews blijkt dat vrijwillige of gedwongen…

De RSJ komt met het advies op aanvraag van het ministerie van Justitie en Veiligheid. Volgens de RSJ is een aanpassing rechtvaardig en effectief, omdat uit onderzoek en interviews blijkt dat vrijwillige of gedwongen jeugdhulp voor kinderen in deze leeftijdscategorie de voorkeur geniet boven het strafrecht. Ook moet er ingezet worden op voorkoming van crimineel gedrag en op betere jeugdhulp als een jongere wel de fout is ingegaan.

naar: www.ad.nl van 20 december 2017
281p
Welke leeftijd stond op de puntjes in tekst 17?
A 10 jaar
B 11 jaar
C 12 jaar
D 13 jaar
Zie tekst 17
292p
Hieronder staan vijf soorten beleid:
1 opsporingsbeleid
2 gevangenisbeleid
3 jeugdbeleid
4 preventief beleid
Onder welke twee soorten beleid valt het voorstel van de RSJ uit
tekst 17? Schrijf de juiste nummers op.
301p
Waarop wil de RSJ in het beleid uit tekst 17 meer nadruk leggen?
A overmacht
B rechtsgelijkheid
C repressie
D resocialisatie
tekst 18
Strafcursus
De strafcursussen die automobilisten krijgen opgelegd als ze zijn gepakt
met drank achter het stuur, hebben minder effect dan werd gedacht. Het
werkt niet beter dan alleen een boete, denken onderzoekers. Ze betwijfelen of de tweedaagse cursussen die het gedrag van de overtreders moeten veranderen zin hebben. De programma’s werden tien jaar geleden opgezet…

werkt niet beter dan alleen een boete, denken onderzoekers. Ze betwijfelen of de tweedaagse cursussen die het gedrag van de overtreders moeten veranderen zin hebben. De programma’s werden tien jaar geleden opgezet omdat automobilisten hun boetes betaalden, maar hun leven niet beterden.

naar: www.ad.nl van 19 januari 2018
311p
Met welk doel waren de programma’s uit tekst 18 opgezet?
A het afschaffen van lik-op-stuk-beleid
B het bestrijden van klassenjustitie
C het tegengaan van witteboordencriminaliteit
D het voorkomen van recidive
tekst 19
Veroorzaker aanrijding Amsterdam Centraal Station niet vervolgd
De automobilist die op het Stationsplein bij Amsterdam Centraal Station
diverse voetgangers aanreed, wordt niet vervolgd.
Het Openbaar Ministerie (OM) heeft besloten de zaak te … , omdat er geen opzet in het spel was. Onderzoek heeft namelijk uitgewezen dat de man, een diabetespatiënt, onwel was geraakt door een te lage…

Het Openbaar Ministerie (OM) heeft besloten de zaak te … , omdat er geen opzet in het spel was. Onderzoek heeft namelijk uitgewezen dat de man, een diabetespatiënt, onwel was geraakt door een te lage bloedsuikerspiegel. Door de aanrijding raakten zeven voetgangers gewond.

naar: www.hartvannederland.nl van 30 januari 2018
321p
Welk begrip moet op de puntjes in tekst 19 worden ingevuld?
331p
Welk uitgangspunt van het strafrecht is te herkennen in tekst 19?
A Bij gebrek aan bewijs volgt vrijspraak.
B Bij ontoerekeningsvatbaarheid wordt geen straf opgelegd.
C Er wordt rekening gehouden met de omstandigheden waaronder het
delict plaatsvond.
D Iedereen heeft recht op een onafhankelijke rechter.
341p
De rechten van verdachten zijn vastgelegd in de wet.
Welk recht is niet in de wet opgenomen?
Een verdachte heeft recht
A om te weten waar hij van verdacht wordt.
B om te zwijgen.
C om zelf een officier van justitie te kiezen.
D op een advocaat.
tekst 20
Wouter helpt politie
“Ik kwam hier maandagmiddag langs toen ik aan het wielrennen was en
zag dat er verderop werd ingebroken”, zegt Wouter. “De bewoonster
stond op de oprit en riep dat er inbrekers waren. Ik riep haar toe dat ze de
politie moest bellen en draaide mijn fiets om en ben achter ze
aangegaan.’’ Onmiddellijk fietste hij achter de verdachten aan en hij belde ook met de politie om een goed signalement en de locatie van één van de inbrekers door te geven. “In eerste instantie liepen de twee…

aangegaan.’’ Onmiddellijk fietste hij achter de verdachten aan en hij belde ook met de politie om een goed signalement en de locatie van één van de inbrekers door te geven. “In eerste instantie liepen de twee inbrekers weg, maar daarna sprongen ze op een fiets die klaarstond. Terwijl ik zelf ook met de meldkamer sprak, zette ik de achtervolging in. Ik kon ze volgen tot FloraHolland. Daar kon de politie een van hen klemrijden.” Een 33-jarige man uit Delft werd aangehouden. De andere verdachte ontkwam.

naar: www.ad.nl van 8 februari 2018
Lees tekst 20.
351p
De verdachte wordt volgens Nederlands recht behandeld.
Hieronder staan zes situaties:
1 De verdachte wordt door de minister van justitie ondervraagd.
2 Er wordt proces-verbaal tegen de verdachte opgemaakt.
3 Er wordt besloten of de verdachte langer vastgehouden moet worden.
4 Er wordt besloten of de verdachte voor de rechter moet verschijnen.
5 Er wordt in overleg met de officier van justitie een jury samengesteld.
Welke situaties passen niet bij het Nederlandse recht?
A 1 en 5
B 2 en 3
C 2 en 4
D 3 en 4
Zie tekst 20.
361p
Er verschijnen regelmatig cijfers over criminaliteit in de media.
Waarin is de inbraak uit tekst 20 in ieder geval opgenomen?
A in daderonderzoek
B in een enquête over onveiligheidsgevoelens
C in onderzoek bij slachtoffers
D in politiestatistieken
tekst 21
Standpunten van politieke partijen over de bestrijding van
criminaliteit
Partij 1
Het is hoog tijd dat er een einde komt aan de liquidatiegolf in de
onderwereld. Onschuldige burgers moeten over straat kunnen zonder dat de kogels hen om de oren vliegen. Daarom willen wij het bezit van zware automatisch wapens strenger bestraffen. Partij 2 Het beter begeleiden van…

onderwereld. Onschuldige burgers moeten over straat kunnen zonder dat de kogels hen om de oren vliegen. Daarom willen wij het bezit van zware automatisch wapens strenger bestraffen. Partij 2 Het beter begeleiden van criminelen na het uitzitten van de straf kan voorkomen dat mensen nog eens in de fout gaan.

naar: www.hartvannederland.nl van 6 maart 2017
371p
Welke uitspraak over tekst 21 is juist?
A Partij 1 heeft een links standpunt en partij 2 heeft een rechts
standpunt.
B Partij 1 heeft een rechts standpunt en partij 2 heeft een links
standpunt.
C Partij 1 en partij 2 hebben beide een links standpunt.
D Partij 1 en partij 2 hebben beide een rechts standpunt.
381p
Er zijn geschreven en ongeschreven regels.
figuur bij de opgave
bord 1
figuur bij de opgave
Je ziet hier twee borden.
Welke uitspraak over de twee borden is juist?
A Bord 1 gaat over een geschreven regel, bord 2 over een
ongeschreven regel.
B Bord 1 gaat over een ongeschreven regel, bord 2 over een
geschreven regel.
C Beide borden gaan over een geschreven regel.
D Beide borden gaan over een ongeschreven regel.
392p
De lokale en landelijke overheid kunnen maatregelen nemen om
criminaliteit aan te pakken. Dat kunnen repressieve of preventieve
maatregelen zijn.
Hieronder staan vier uitspraken:
1 Er wordt een buurtapp opgericht om de sociale controle te vergroten.
2 De boetes voor wildplassen gaan omhoog.
3 Stadwachten krijgen de bevoegdheid om bekeuringen uit te schrijven.
4 Er komen extra controleurs in de bus.
Geef per uitspraak aan of deze onder de repressieve of de
preventieve maatregelen valt.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
uitspraak 1 = …
uitspraak 2 = …
uitspraak 3 = …
uitspraak 4 = …
tekst 22
Bejaarde vrouw slachtoffer van tasjesdief
Een bejaarde vrouw is donderdagavond in Hengelo beroofd van haar handtas. Een 20-jarige man pakte de tas van de bagagedrager van haar fiets. In de handtas zat onder meer de portemonnee van de vrouw. De politie roept…

Een bejaarde vrouw is donderdagavond in Hengelo beroofd van haar handtas. Een 20-jarige man pakte de tas van de bagagedrager van haar fiets. In de handtas zat onder meer de portemonnee van de vrouw. De politie roept getuigen op zich te melden.

naar: www.tubantia.nl van 9 februari 2018
402p
Hieronder staan vier uitspraken naar aanleiding van tekst 22:
1 Er is in de tekst sprake van veelvoorkomende criminaliteit.
2 Dit misdrijf wordt direct opgenomen in de cijfers van een
daderonderzoek.
3 De vrouw heeft recht op hulp van de reclassering.
4 De 20-jarige man behoort tot de groep die oververtegenwoordigd is bij
deze vorm van criminaliteit.
Geef per uitspraak aan of deze juist of onjuist is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
uitspraak 1 = …
uitspraak 2 = …
uitspraak 3 = …
uitspraak 4 = …
tabel 2
aangiftecijfers bij de politie       jaar overvallen straatroof woninginbraken geweld 2006 1905 11 020 71 740 106 300 2007 2165 10 070 68 080 108 895 2008 2395 8910 70 770 105 400 2009 2898 8390 74 130 105 365 2010 2572 8190 82 520 98 810 2011 2272 8400 88 960 98 050 2012 1982 8050 91 930 95 735 201

aangiftecijfers bij de politie       jaar overvallen straatroof woninginbraken geweld 2006 1905 11 020 71 740 106 300 2007 2165 10 070 68 080 108 895 2008 2395 8910 70 770 105 400 2009 2898 8390 74 130 105 365 2010 2572 8190 82 520 98 810 2011 2272 8400 88 960 98 050 2012 1982 8050 91 930 95 735 2013 1633 7050 87 720 89 265 2014 1267 5460 71 230 84 920 2015 1239 4731 64 560 83 106

bron: CBS van 19 mei 2016
411p
Welke conclusie naar aanleiding van tabel 2 is juist?
A Het aantal aangiftes van straatroof is tussen 2006 en 2011 met bijna
de helft afgenomen.
B Maatregelen om woninginbraak tegen te gaan tussen 2009 en 2012
hebben goed geholpen.
C Vanaf 2012 is er sprake van een afname bij alle aangiftecijfers in de
tabel.
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
tekst 23
Pak dure jas en horloge af!
In Rotterdam gaan dure jassen en chique horloges afgepakt worden als
niet duidelijk is hoe die zijn betaald. Het is de nieuwste aanpak in
Rotterdam in de strijd tegen criminaliteit. “Een dure Rolex nemen we van een verdachte al regelmatig af. Kleding nog zelden. En dat is vooral bij jeugd een statussymbool. Sommige jongeren lopen nu met jassen van 1800…

Rotterdam in de strijd tegen criminaliteit. “Een dure Rolex nemen we van een verdachte al regelmatig af. Kleding nog zelden. En dat is vooral bij jeugd een statussymbool. Sommige jongeren lopen nu met jassen van 1800 euro. Ze hebben geen inkomsten, dus de vraag is hoe ze eraan komen”, zegt woordvoerder Paauw.

naar: www.telegraaf.nl van 3 januari 2018
421p
Op grond waarvan mag men in Rotterdam de maatregelen uit tekst 23
nemen?
A Iemand wordt gezien als verdachte als het redelijke vermoeden
bestaat dat er sprake is van een strafbaar feit.
B Jongeren die te dure jassen aan hebben, overtreden een waarde.
C Jongeren mogen worden aangehouden, omdat ze vaak ergens van
verdacht worden.
D Jongeren zijn een sociaal probleem en daar moet tegen opgetreden
worden.
432p
Hieronder staan zes personen en instanties:
1 een burgemeester
2 het Openbaar Ministerie
3 het ministerie van Justitie
4 het parlement
5 een kantonrechter
6 een politieagent
Welke twee personen of instanties houden zich bezig met het
opsporen van strafbare feiten? Schrijf de juiste nummers op.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.