bij dit examen
Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.
opgave 1Politiek en beleid
Hieronder staan vijf politieke stromingen en vijf uitgangspunten. stroming uitgangspunt a christendemocratische 1 centraal leiderschap b ecologische 2 economische vrijheid c liberale 3 milieuvriendelijk en duurzaam produceren d rechts-extremistische 4 rentmeesterschap e sociaaldemocratische 5 verbeteren van de positie van de laagste inkomensgroepen • Welk uitgangspunt is kenmerkend voor welke politieke stroming? Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan met het juiste cijfer. a = … b = … c = … d = … e = …
Het politieke besluitvormingsproces verloopt in een aantal fasen. In welke fase bevindt zich de besluitvorming over het aantal uren gymles per week op basisscholen? A fase 1: uiten van wensen en erkennen van wensen als politieke problemen B fase 2: vergelijken of afwegen van politieke problemen C fase 3: beslissen over problemen D fase 4: uitvoeren van besluiten
Massamedia hebben een aantal functies voor de democratische besluitvorming, zoals de meningsvormende functie. Ook het doen van onderzoek kan als een functie van de massamedia gezien worden. • Welke andere functie voor de democratische besluitvorming vervult De Telegraaf met het onderzoek uit tekst 3? tekst 4 naar: www.utnieuws.nl van 11 november 2014
De Tweede Kamer heeft een aantal rechten om haar taken goed uit te kunnen voeren. Welk recht van de Tweede Kamer moet op de puntjes in tekst 5 worden ingevuld? A het recht van amendement B het recht van enquête C het recht van initiatief D het recht van interpellatie tekst 6 naar: www.nu.nl van 13 december 2014 Lees tekst 6.
Tekst 7 is een aantal weken voor de Provinciale Statenverkiezingen op de website van een politieke partij geplaatst. Wat kun je op basis van de tekst zeggen over deze politieke partij? De partij is A een linkse coalitiepartij. B een linkse oppositiepartij. C een rechtse coalitiepartij. D een rechtse oppositiepartij. tekst 8 naar: www.nu.nl van 5 december 2014
De mensen in afbeelding 1 liggen wakker en vragen aan elkaar wat ze gaan stemmen bij bepaalde verkiezingen. Voor maximaal hoeveel andere politieke verkiezingen kunnen alle mensen die in Nederland wonen, achttien jaar en ouder zijn, en de Nederlandse nationaliteit hebben, hun stem uitbrengen? A nog 1 andere verkiezing B nog 2 andere verkiezingen C nog 3 andere verkiezingen D nog 4 andere verkiezingen
De Klub Lange Mensen is een belangengroep. Een kenmerk van belangengroepen is dat ze bepaalde belangen nastreven. • Noem een ander kenmerk van belangengroepen en geef uit tekst 9 een citaat waaruit dit kenmerk blijkt. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Kenmerk: … Citaat uit tekst 9: … tekst 10 naar: www.volkskrant.nl van 3 april 2015
Onder welk kenmerk van de parlementaire democratie valt het onderwerp waarover de groep uit tekst 10 een discussie wil? onder het kenmerk dat A alle burgers voor de wet gelijk zijn B de politieke macht namens de burgers bij het parlement ligt C er een machtenscheiding is D er grondrechten zijn tekst 11 naar: www.rijksoverheid.nl van juli 2015
Wat houdt het ‘Europees burgerschap’ in? A Als burger van een EU-lidstaat heb je automatisch de nationaliteit van het land waar je woont. B Als burger van een EU-lidstaat heb je bepaalde rechten, zoals wonen in een andere lidstaat. C Als burger van een EU-lidstaat wordt van je verwacht dat je je Europeaan voelt. tabel 1 Peiling 29 juni 2014 partij aantal zetels VVD 23 PvdA 12 PVV 20 SP 21 CDA 22 D66 26 ChristenUnie 8 GroenLinks 6 SGP 4 Partij voor de Dieren 6 50PLUS 1 Piratenpartij 1 totaal 150 bron: www.peil.nl Bekijk tabel 1.
Welk knelpunt in het functioneren van het politieke besluitvormingsproces komt naar voren in tekst 14? A Burgers begrijpen de politiek niet goed. B Burgers hebben beperkte invloed op de politieke besluitvorming. C Burgers hebben onvoldoende interesse in de politieke besluitvorming. D Politici weten niet wat er speelt onder de burgers.
Veel politieke partijen zijn actief op sociale media. Hieronder staan twee slogans die op het Twitter-profiel van twee verschillende politieke partijen staan. Slogan 1: Wij werken aan een vrijer, veiliger en welvarender Nederland. Slogan 2: Wij staan voor meer werk, schone energie en betaalbare zorg voor iedereen. Welke slogan is van welke partij? A Slogan 1 is van de PvdA, slogan 2 is van de PVV. B Slogan 1 is van de SGP, slogan 2 is van de VVD. C Slogan 1 is van de VVD, slogan 2 is van GroenLinks. afbeelding 2
Afbeelding 2 is een uitnodiging voor een verkiezingsbijeenkomst in de gemeente Albrandswaard. Op de afbeelding zijn de namen van twee politieke partijen verwijderd. Welke twee politieke partijen stonden eerst op afbeelding 2? A CDA en D66 B CDA en SP C ChristenUnie en SGP D ChristenUnie en SP E D66 en SGP
opgave 2Criminaliteit en rechtsstaat
tekst 15
naar: de Volkskrant van 30 december 2013
Lees tekst 15.
251p
gevangenisbeleid
opsporingsbeleid
preventief beleid
vervolgingsbeleid
De demonstrant moet maandag al voor de rechter komen.
Van welk beleid is in dit geval sprake?
gevangenisbeleid opsporingsbeleid preventief beleid vervolgingsbeleidtekst 16
‘Examendiefstal Ibn Ghaldoun kostte miljoenen euro’s’ De diefstal van zevenentwintig examens op de inmiddels gesloten school Ibn Ghaldoun in Rotterdam heeft miljoenen euro’s gekost. Daarnaast kwamen ongeveer vijftig docenten en medewerkers van de islamitische school zonder werk te zitten. Tot die conclusie komen de voormalige bestuursvoorzitter en rector van de school. De school ging failliet na de waarschijnlijk grootste examenroof in de geschiedenis. Het ministerie van Onderwijs zette de financiering stop na de inbraak, waardoor de school in grote financiële problemen kwam. Het faillissement kostte het ministerie van Onderwijs 1,8 miljoen euro en de gemeente Rotterdam 1,2 miljoen euro.
naar: www.elsevier.nl van 16 februari 2014
261p
alleen immateriële gevolgen
alleen materiële gevolgen
immateriële en materiële gevolgen
Criminaliteit kan immateriële en materiële gevolgen hebben.
Welke gevolgen van de examendiefstal blijken uit tekst 16?
alleen immateriële gevolgen alleen materiële gevolgen immateriële en materiële gevolgen272p
Welke handelingen worden uitgevoerd door een advocaat?
Hieronder staat een aantal handelingen die plaatsvinden in een
rechtszitting.
Welke handelingen worden uitgevoerd door een advocaat?Kies drie nummers uit het rijtje.
1 het houden van een pleidooi
2 het houden van een requisitoir
3 het ondervragen van de verdachte
4 het ondervragen van getuigen
5 het uitspreken van een vonnis
6 het voorlezen van de tenlastelegging
tekst 17
VVD wil boete van 250 euro voor het naroepen van vrouwen Het op straat naroepen, uitschelden en seksueel intimideren van vrouwen (bijvoorbeeld het maken van gebaren) moet strafbaar worden gesteld, vindt de Amsterdamse VVD. VVD-raadslid Dilan Yesilgöz vindt dat vrouwen zich op straat veilig 5 moeten voelen. “Flirten hoort bij het straatleven, maar het gaat erom dat vrouwen vrij kunnen rondlopen op straat zonder lastiggevallen te worden”, aldus Yesilgöz. De VVD zou graag zien dat Amsterdam net als de Belgische gemeente Brussel seksueel getinte opmerkingen op straat strafbaar stelt. In 2013 10 zijn daar 22 boetes van 250 euro uitgedeeld. Yesilgöz vindt dat een dader in Amsterdam behalve een boete ook een taakstraf moet krijgen, in de vorm van het werken bij een vrouwenorganisatie.
naar: www.parool.nl van 20 september 2014
Lees tekst 17.
282p
Geef een argument voor of tegen het strafbaar stellen van het maken
De Amsterdamse VVD wil het maken van seksuele opmerkingen en het
naroepen van vrouwen strafbaar stellen. Er zijn ook tegenstanders van dit
strafbaar stellen.
Geef een argument voor of tegen het strafbaar stellen van het makenvan seksuele opmerkingen en het naroepen van vrouwen. Je moet in
je antwoord een kenmerk van de rechtsstaat betrekken.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Het moet … (wel/niet) strafbaar worden,
want een kenmerk van de rechtsstaat is …
en … (vul argument in).
Zie regels 11 tot en met 13 van tekst 17.
291p
hoofdstraffen en bijkomende straffen
hoofdstraffen en maatregelen
maatregelen en bijkomende straffen
alleen bijkomende straffen
alleen hoofdstraffen
Strafrechtelijke sancties kun je indelen in hoofdstraffen, bijkomende
straffen en maatregelen.
Waaronder vallen de sancties die raadslid Yesilgöz wil kunnen laten
opleggen?
onder
hoofdstraffen en bijkomende straffen hoofdstraffen en maatregelen maatregelen en bijkomende straffen alleen bijkomende straffen alleen hoofdstraffen302p
Noem een ander doel van straffen dat met deze taakstraf bereikt kan
In tekst 17 staat dat raadslid Yesilgöz wil dat de dader een taakstraf in de
vorm van het werken bij een vrouwenorganisatie krijgt.
Strafrechtelijke sancties worden met verschillende doelen opgelegd,
bijvoorbeeld met het doel vergelding.
Noem een ander doel van straffen dat met deze taakstraf bereikt kanworden. Geef aan hoe dit doel door deze taakstraf bereikt wordt.
tekst 18
Marokko trekt aanklacht tegen Britse homoseksueel in Marokko heeft de aanklacht tegen Ray Cole, een Britse homoseksueel die vastzat, ingetrokken. De Brit en zijn Marokkaanse vriend werden in september opgepakt in de Marokkaanse stad Marrakech en in oktober veroordeeld tot vier maanden cel wegens ‘homoseksuele handelingen’. Beiden kwamen na wereldwijd protest vervroegd vrij. Gisteren maakte Cole bekend dat de aanklacht nu ook officieel is ingetrokken.
naar: nos.nl van 18 november 2014
311p
Blijkt uit tekst 18 dat criminaliteit een plaatsgebonden begrip of een
tijdsgebonden begrip is? Geef een verklaring voor je keuze.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Een … (plaatsgebonden/tijdsgebonden) begrip, want …
tekst 19
Vrijspraak na opzettelijke fout in proces-verbaal Een 51-jarige vrouw is onterecht vervolgd voor het vernielen van een auto door een fout in een proces-verbaal. De informatie werd expres verkeerd opgeschreven, concludeerde de rechter in Den Bosch. De verdachte werd daarom vrijgesproken.
naar: www.ad.nl van 8 december 2014
Lees tekst 19.
321p
de advocaat
de officier van justitie
de politie
de rechtbank
Wie heeft de fout gemaakt?
de advocaat de officier van justitie de politie de rechtbanktekst 20
Negeren rood kruis boven weg strenger bestraft De minister van Infrastructuur en Milieu neemt op verzoek van de Tweede Kamer maatregelen om de veiligheid van wegwerkers, hulpverleners en weginspecteurs te vergroten. Afgelopen jaar gebeurden er regelmatig ongelukken, doordat weggebruikers het rode kruis boven de snelweg negeerden. Weggebruikers die een rood kruis negeren, worden sinds 1 januari 2015 strenger bestraft. Overtreders kunnen nu zelfs voor de rechter worden gedaagd.
naar: www.knmv.nl van 21 januari 2015
332p
Leg dit uit.
De maatregel in tekst 20 valt zowel onder preventief beleid als onder
repressief beleid.
Leg dit uit.Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Onder preventief beleid, want uit tekst 20 blijkt …
Onder repressief beleid, want uit tekst 20 blijkt …
tekst 21
Van der G. hoeft geen enkelband te dragen Volkert van der G., de moordenaar van Pim Fortuyn, mag zonder enkelband door het leven blijven gaan. Dat heeft … geoordeeld. De rechtbank had eerder dezelfde beslissing genomen. Het Openbaar Ministerie was tegen deze beslissing in hoger beroep gegaan.
naar: De Telegraaf van 15 oktober 2014
341p
de Hoge Raad
de kantonrechter
de strafrechter
het gerechtshof
Welke rechterlijke instantie of rechter moet op de puntjes in tekst 21
worden ingevuld?
de Hoge Raad de kantonrechter de strafrechter het gerechtshoftabel 2
Een aantal geregistreerde misdrijven naar type delict (landelijk)
2013 januari t/m juni 2014 januari t/m juni aantasting openbare orde 2.583 2.906 bedreiging 18.112 17.642 brand/ontploffing 2.754 2.625 diefstal uit/vanaf motorvoertuigen 48.307 44.197 diefstal van bromfietsen, snorfietsen, fietsen 56.135 62.143 diefstal van motorvoertuigen 8.276 8.080 diefstal/inbraak box/garage/schuur/tuinhuis 11.830 11.402 diefstal/inbraak woning (voltooid en pogingen) 43.381 36.379 drugshandel 7.590 7.140 geweldsmisdrijven - totaal 46.420 45.109 mishandeling 25.964 25.205 openlijk geweld (persoon) 2.344 2.262 vernieling 62.119 60.586 wapenhandel 2.873 2.615 zakkenrollerij 20.714 16.984 zedenmisdrijf 3.628 3.505
Bekijk tabel 2.
351p
daderonderzoek
politiestatistieken
rechtbankstatistieken
slachtofferonderzoek
Van welk soort onderzoek of statistiek zijn de gegevens in tabel 2
afkomstig?
daderonderzoek politiestatistieken rechtbankstatistieken slachtofferonderzoek361p
Geef hiervoor een verklaring.
Er bestaan verschillende manieren om de omvang van criminaliteit te
meten. De cijfers in tabel 2 zijn gebaseerd op een bepaald soort
onderzoek of statistiek.
Tabel 2 geeft geen volledig beeld van het werkelijke aantal gevallen van
‘diefstal van bromfietsen, snorfietsen, fietsen’.
Geef hiervoor een verklaring.tekst 22
Geen bewijs tegen verdachte van moord Na ongeveer vijf jaar heeft het Openbaar Ministerie (OM) een eind gemaakt aan de zaak tegen J.S., de inmiddels 56-jarige verdachte van de moord op de Limburger R.N. De enige verdachte was J.S. Volgens de advocaat van J.S. is er onvoldoende bewijs. Het OM bevestigt dat er nu geen aanknopingspunten meer zijn. Het onderzoek ligt nu stil.
naar: www.nu.nl van 22 oktober 2014
371p
Welke bewering is juist?
Hieronder staat een aantal beweringen naar aanleiding van tekst 22.
Welke bewering is juist?Kies één nummer uit het rijtje.
1 De moordzaak op de Limburger kan niet meer voor de rechter komen.
2 Het OM heeft de zaak tegen J.S. geseponeerd.
3 J.S. komt nu, na ongeveer vijf jaar, vrij uit de gevangenis.
4 Na ongeveer vijf jaar blijkt dat J.S. onschuldig is.
381p
Noem een andere mogelijkheid dan in tekst 22, die het OM heeft om
Een taak van de officier van justitie is om na het opsporingsonderzoek te
besluiten hoe de zaak tegen een verdachte verder wordt afgehandeld.
Een van de manieren waarop het OM een zaak kan afhandelen komt naar
voren in tekst 22.
Noem een andere mogelijkheid dan in tekst 22, die het OM heeft omeen zaak tegen iemand af te handelen.
391p
kop 1 in de Wet economische delicten en kop 2 in de Opiumwet
kop 1 in het Wetboek van Strafrecht en kop 2 in de Opiumwet
beide in de Opiumwet
beide in het Wetboek van Strafrecht
Hieronder staan twee koppen van artikelen, die in dagbladen stonden.
Kop 1: Middelvinger opgeheven naar politie: 300 euro boete
Kop 2: Het voorbereiden van illegale wietteelt moet ook strafbaar worden
In welk wetboek of welke wet zullen deze strafbare feiten (komen te)
staan?
kop 1 in de Wet economische delicten en kop 2 in de Opiumwet kop 1 in het Wetboek van Strafrecht en kop 2 in de Opiumwet beide in de Opiumwet beide in het Wetboek van Strafrechttekst 23
2,5 jaar cel voor sieradendief De vrouw uit Amersfoort die tientallen bejaarden heeft beroofd van hun sieraden, heeft daarvoor 2,5 jaar cel gekregen, waarvan tien maanden voorwaardelijk. Ook moet ze ruim 45.000 euro schadevergoeding aan de gedupeerde bejaarden betalen.
naar: www.nrc.nl van 28 april 2015
401p
10 maanden
20 maanden
30 maanden
40 maanden
Hoeveel maanden moet de vrouw volgens tekst 23 de gevangenis in?
10 maanden 20 maanden 30 maanden 40 maandenZie tekst 23.
411p
De schadevergoeding is een boete die de rechter heeft opgelegd.
De schadevergoeding is een hoofdstraf.
Slachtofferhulp heeft in de rechtszitting om de schadevergoeding
Slachtoffers hebben het recht om een schadevergoeding te vragen.
Welke bewering over de schadevergoeding die de vrouw moet betalen, is
juist?
De schadevergoeding is een boete die de rechter heeft opgelegd. De schadevergoeding is een hoofdstraf. Slachtofferhulp heeft in de rechtszitting om de schadevergoedinggevraagd.
Slachtoffers hebben het recht om een schadevergoeding te vragen.tekst 24
Verzet tegen vuurwerk neemt toe Bijna zestig procent van de Nederlanders is bang als er vuurwerk in hun buurt wordt afgestoken. Veertig procent vindt zelfs dat het afsteken van vuurpijlen en rotjes rond de viering van oud en nieuw moet worden verboden. Dat blijkt uit onderzoek van de Stichting Maatschappij en Veiligheid.
naar: www.telegraaf.nl van 8 december 2014
422p
Leg uit waarom uit tekst 24 blijkt dat het afsteken van vuurwerk zowel een
sociaal als politiek probleem is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Een sociaal probleem, omdat uit tekst 24 blijkt …
Een politiek probleem, omdat uit tekst 24 blijkt …
431p
veelvoorkomende criminaliteit
vermogenscriminaliteit
witteboordencriminaliteit
Er zijn verschillende verklaringen voor crimineel gedrag. Een verklaring is
dat slechte levensomstandigheden crimineel gedrag bevorderen.
Op welk soort criminaliteit is deze verklaring het minste van toepassing?
veelvoorkomende criminaliteit vermogenscriminaliteit witteboordencriminaliteit442p
Welke twee beweringen zijn juist?
Hieronder staat een aantal beweringen over het Openbaar Ministerie
(OM).
Welke twee beweringen zijn juist?Kies twee nummers uit het rijtje.
1 De opsporing van strafbare feiten gebeurt door de politie en het OM.
2 Het OM behoort tot de rechterlijke macht.
3 Het OM is een afdeling van het ministerie van Binnenlandse Zaken.
4 Het vervolgen van strafbare feiten gebeurt alleen door het OM.
5 In een gemeente is het OM verantwoordelijk voor het handhaven van
de openbare orde.
451p
Er is sprake van ongelijke macht tussen mannen en vrouwen.
Er zijn aangeboren verschillen tussen mannen en vrouwen.
Mannen en vrouwen behoren tot verschillende sociale milieus.
Mannen en vrouwen zijn verschillend gesocialiseerd.
Criminaliteit wordt vooral gepleegd door jongens en mannen. Meisjes en
vrouwen maken zich veel minder schuldig aan crimineel gedrag. Hiervoor
zijn verschillende mogelijke verklaringen te geven.
Welke verklaring is niet juist?
Er is sprake van ongelijke macht tussen mannen en vrouwen. Er zijn aangeboren verschillen tussen mannen en vrouwen. Mannen en vrouwen behoren tot verschillende sociale milieus. Mannen en vrouwen zijn verschillend gesocialiseerd.tekst 25
naar: www.rijksoverheid.nl van 8 mei 2015
461p
De gelegenheid maakt de dief.
persoonlijkheidskenmerken
veranderend normbesef in de samenleving
Welke individuele oorzaak van crimineel gedrag wordt met de
gedragstraining in tekst 25 aangepakt?
De gelegenheid maakt de dief. persoonlijkheidskenmerken veranderend normbesef in de samenlevingBronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
Bij dit examen hoort geen uitwerkbijlage.
11p
A
22p
32p
41p
B
51p
A
61p
71p
81p
A
91p
C
101p
B
111p
A
121p
C
132p
141p
D
151p
161p
A
171p
B
181p
B
191p
201p
B
211p
221p
B
231p
C
241p
C
251p
D
261p
C
272p
282p
291p
E
302p
311p
321p
C
332p
341p
D
351p
B
361p
371p
381p
391p
B
401p
B
411p
D
422p
431p
C
442p
451p
C
461p
B