Eindexamen maatschappijkunde vmbo kb 2005, tijdvak 2 (maatschappijleer 2)

Wat waren de motieven van de Zuid-Molukkers om naar Nederland te komen? A economische motieven B persoonlijke motieven C politieke motieven tekst 2 Betalen voor partner Iedereen in Nederland die een huwelijkspartner laat overkomen uit een niet- westers land, moet zelf opdraaien voor een aanzienlijk deel van de kosten van inburgering van de nieuwkomer. Hiertoe heeft het kabinet besloten. Jaarlijks vestigen zich 40.000 nieuwkomers in Nederland. bron: Trouw van 22 januari 2002 Zie tekst 2.

tekst 3 Proefneming mislukt: Turkse arbeiders gaan Italianen vervangen Amsterdam, 9 oktober 1963. - Het ziet er naar uit dat Turken de plaats van de Italianen gaan innemen op de Amsterdamse arbeidsmarkt. Het wordt dan ook niet ontkend, dat het ‘Italiaanse experiment’ mislukt is. Er kwamen 1300 Italiaanse arbeiders naar Amsterdam, maar inmiddels zijn er alweer 800 naar huis gegaan. Daarom ziet het Gewestelijk Arbeidsbureau met spanning de eerste 200 Turkse arbeiders tegemoet. Ze zullen misschien de volgende week al komen. Maar ook zij zullen niet de oplossing voor alle problemen meebrengen. (…) bron: Allochtonië, migranten in Nederland, blz. 18 Meulenhof/de Volkskrant, 2003

tabel 1 Deelname aan betaald werk volgens afkomst en volgens de verdeling mannen en vrouwen personen van 15 - 64 jaar niet-westerse Arubanen autochtonen Marokkanen allochtonen allochtonen Surinamers Antillianen/ waaronder westerse Turken totaal 0 10 20 30 40 50 60 70 80 Legenda: man vrouw bron: Staatscourant van 18 november 2003

Het beleid van de overheid is gericht op integratie van allochtonen. De mate van integratie van allochtone groeperingen wordt onder andere bepaald door het hebben van betaald werk. Welke groepering is volgens tabel 1 het meest geïntegreerd in de Nederlandse samenleving? A Antillianen/Arubanen B Marokkanen C Surinamers D Turken

Volgens tabel 1 is er een verschil in het hebben van betaald werk tussen Surinamers en Turken. Welke reden is een verklaring voor dit verschil tussen Surinamers en Turken? A Surinamers verrichten vooral laaggeschoold werk en Turken niet. B Surinamers zijn meer vertrouwd met de Nederlandse taal dan Turken. C Turken hebben last van discriminatie en Surinamers niet.

tekst 4 Over twee jaar 25.000 illegalen terug met speciale charter DEN HAAG - Ons land gaat de komende twee jaar bijna tweemaal zoveel uitgeprocedeerde asielzoekers en illegalen uitzetten als nu het geval is. Zetten de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) en de Koninklijke Marechaussee dit jaar ruim 13.000 mensen het land uit, volgend jaar moeten dat er 18.000 en over twee jaar 25.000 zijn. bron: De Telegraaf van 11 oktober 2002 Zie tekst 4.

Uitgeprocedeerde asielzoekers moeten terug naar hun thuisland. Wat is de belangrijkste reden voor deze mensen om hun eigen land te verlaten? De belangrijkste reden is dat deze mensen A de armoede in hun land willen ontvluchten. B familieleden hebben in Nederland die als vluchteling erkend zijn. C in hun eigen land niet veilig zijn vanwege hun godsdienst. D in hun eigen land vervolgd worden vanwege hun huidskleur. tekst 5 Spreiden helpt niet Een nuchter debat over immigratie is nog altijd onmogelijk. Spreiding van allochtonen over verschillende wijken in steden is symptoombestrijding. Het echte probleem is de aanhoudende toestroom van kansarme nieuwkomers, aldus Alex Voets, directeur van de Stichting De Wijk is van ons Allemaal. Dit probleem moet echt worden aangepakt. naar: de Volkskrant van 13 september 2003

tekst 6 Groei niet-westerse allochtonen slinkt in 2002 door beleid en emigratie DEN HAAG – De groei van het aantal niet-westerse allochtonen door migratie was in 2002 10.000 kleiner dan in 2000 en 2001. De daling van immigratie heeft te maken met het strengere toelatingsbeleid en de slechte economische omstandigheden. naar: Staatscourant van 19 november 2003

Volgens tekst 6 is het toelatingsbeleid strenger geworden. → Noem twee argumenten van voorstanders voor een strenger toelatingsbeleid. tekst 7 Allochtonen uiten lof over rapport-Blok DEN HAAG- 20 jan. Organisaties van allochtonen hebben positief gereageerd op de inhoud van het eindrapport van de parlementaire commissie die het integratiebeleid heeft onderzocht. “Een dapper en evenwichtig rapport”, “een herkenbaar beeld van het gevoerde integratiebeleid” en “het doet ons goed om te horen dat veel allochtonen goed integreren”. bron: Internetkrant NRC Handelsblad van 20 januari 2004 Zie tekst 7.

Veel allochtonen integreren goed volgens het rapport van de commissie-Blok. Wat wordt bedoeld met ‘allochtonen integreren goed’? Daarmee wordt bedoeld dat allochtonen A bij elkaar gaan wonen in bepaalde wijken van de grote steden. B door een meerderheid van de bevolking worden geaccepteerd. C in staat zijn hun eigen cultuur te handhaven in de Nederlandse samenleving. D werk hebben en volop meedoen aan de Nederlandse samenleving.

“De commissie-Blok verdient een pluim omdat ze er voor heeft gekozen het over feiten te hebben en niet over beelden van allochtonen.” Hier staan drie uitspraken: 1 Allochtonen zijn minder gemotiveerd om te werken dan autochtonen. 2 De meeste allochtonen wonen in achterstandswijken in de grote steden. 3 Veel allochtonen hebben een lage opleiding. → Geef van elke uitspraak aan of deze een feit is of een subjectief beeld geeft van allochtonen. Doe het zo: Neem het onderstaande over en schrijf het antwoord erbij. Uitspraak 1 is een … (feit of beeld). Uitspraak 2 is een … (feit of beeld). Uitspraak 3 is een … (feit of beeld). tekst 8 Wetenschappers: Nederlands asielbeleid veel te streng Het Nederlands asielbeleid is doorgeschoten. Het is zo streng dat het niet langer rechtvaardig is. Dat zegt een grote groep deskundigen op het gebied van vreemdelingen- en migratierecht van de Nederlandse universiteiten. Onafhankelijk van elkaar komen de wetenschappers tot de conclusie dat het asielbeleid niet zorgvuldig en rechtvaardig genoeg wordt uitgevoerd en daardoor in strijd is met internationale verdragen. bron: Utrechts Nieuwsblad van 27 december 2003

In tekst 8 staat dat wetenschappers menen dat het Nederlands asielbeleid in strijd is met internationale verdragen. Vluchtelingen die in hun eigen land grote kans lopen op vervolging hebben recht op asiel. In welk internationaal verdrag is dit vastgelegd? A de Europese grondwet B de Europese Verklaring van de Rechten van de Mens C Verdrag betreffende de Europese Unie (Verdrag van Maastricht) D Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap

tekst 9 “Inburgering vreemdelingen laat te wensen over” DEN HAAG - Ongeveer 20 procent van de nieuwkomers in Nederland die een inburgeringcursus volgt, maakt deze cursus niet af. Velen die de eindstreep wel halen, hebben niet het gewenste eindniveau. Wel volgen steeds meer nieuwkomers een inburgeringcursus. bron: De Telegraaf van 14 juni 2002

Wat houdt een inburgeringcursus onder andere in? A het leren van de Nederlandse taal B het leren van vaardigheden om een beroep te kunnen uitoefenen C het overnemen van de gewoonten en gebruiken van de Nederlandse cultuur tekst 10 Minister wil meer studerende allochtonen MAASTRICHT – “Je wilt als ouder het beste voor je kind. Als dat kind een talent heeft om te studeren, dan geef je je kind die kans.” Met deze woorden deed minister Van der Hoeven (CDA) zaterdag in Maastricht een dringende oproep aan Marokkaanse en Turkse ouders om hun kinderen universitair en hoger beroepsonderwijs te laten volgen. bron: De Telegraaf van 15 maart 2003

Minister Van der Hoeven richt zich in tekst 10 speciaal tot Marokkaanse en Turkse ouders, omdat de kinderen van deze ouders minder doorstromen naar de universiteit en hoger beroepsonderwijs dan kinderen van autochtone Nederlanders. Oorzaken voor dit probleem liggen gedeeltelijk in de thuissituatie van allochtone groepen zelf. → Waarom doen deze kinderen het minder goed op school? Noem twee redenen die voortkomen uit hun thuissituatie.

Ook op de arbeidsmarkt kampen allochtone groepen met een achterstand in vergelijking met autochtone Nederlanders. Zo zijn meer mensen uit allochtone groepen werkloos dan autochtonen. Om de positie van allochtonen op de arbeidsmarkt te verbeteren kan zowel vanuit de samenleving als vanuit de etnische groepen zelf wat gedaan worden. → Noem een maatregel vanuit de samenleving om de kansen op werk te vergroten en noem een maatregel die allochtonen zelf kunnen nemen om hun positie te verbeteren. Doe het zo: Neem het onderstaande over en schrijf het antwoord erachter. Een maatregel vanuit de samenleving is … Een maatregel vanuit de allochtonen zelf is …

tekst 11 Rap en koran bij herdenking Leraren en leerlingen van het Terra College herdachten vanmorgen de doodgeschoten leraar Hans van Wieren. DEN HAAG, 16 JAN. “Een mooie, indrukwekkende dienst die de leerlingen hebben gewaardeerd.” Aldus Gerard van Miltenburg, directeur van het Haagse Terra College, vanochtend na afloop van de herdenkingsbijeenkomst voor de doodgeschoten leraar Hans van Wieren. Een leerling: “Het was heel zielig.” Naar schatting van de politie kwamen zo'n duizend mensen naar de bijeenkomst in het schoolgebouw aan de Beresteinlaan. Er werden gedichten voorgedragen van Hanny Michaelis en Evert Landswaard, er werd voorgelezen uit de koran en de bijbel en twee leerlingen verzorgden een rap-act. Natuurlijk werd er, net als op andere scholen in het land, om 11.00 uur een minuut stilte in acht genomen. naar: Internetkrant NRC Handelsblad van 16 januari 2004

tekst 12 Regels Buitenlandse kinderen denken soms dat op school alles mag. Want op school mogen de onderwijzers worden tegengesproken en er mag ‘je’ en ‘jij’ tegen ze worden gezegd. Buitenlanders vinden het in een land altijd moeilijk om de regels te ontdekken die daar gelden. De Nederlanders kunnen die regels ook niet vertellen: die regels kennen ze onbewust. naar: ‘Doe maar gewoon’ van Hans Kaldenbach, 1994

De ‘regels’ uit tekst 12 zijn onderdeel van A de Nederlandse cultuur. B een jongerencultuur. C kinderspelletjes. D Nederlandse wetten. tekst 13 Verschil? Voor veel Nederlanders worden familiebanden steeds minder belangrijk. Grootouders, ooms en tantes spelen geen belangrijke rol in hun leven. In Nederland is het gezin belangrijk, niet de familie. Het komt steeds meer voor dat mensen hun vrienden en kennissen belangrijker vinden dan hun eigen familie. In bijna alle allochtone gezinnen blijft het gezin en de familie op de eerste plaats staan. naar: ‘Doe maar gewoon’ van Hans Kaldenbach, 1994

Welke conclusie kun je trekken uit tekst 13? A Binnen de allochtone cultuur bestaan verschillende subculturen. B De tweede generatie allochtonen neemt kenmerken van de Nederlandse cultuur over. C Een belangrijk kenmerk van de Nederlanse cultuur is de wij-cultuur. D Er is een verschil tussen de Nederlandse cultuur en de cultuur van allochtonen.

tekst 14 Verwachtingen leraar bepalen prestaties meer dan kleur van school Leerkrachten hebben hogere verwachtingen van kinderen met goed geschoolde ouders. Deze kinderen krijgen dan ook meer lesstof aangeboden. Veel allochtone kinderen krijgen de lesstof die normaal gesproken in groep 8 behandeld wordt, niet eens aangeboden, omdat de leerkrachten denken dat ze het niet aankunnen. Allochtone leerlingen doen het op een witte school niet beter dan op een zwarte of gemengde basisschool. naar: de Volkskrant van 7 mei 2003 Zie tekst 14.

Dit zijn de resultaten van een onderzoek van de Katholieke Universiteit van Nijmegen. Naar aanleiding van deze resultaten kun je zeggen dat A allochtone kinderen dommer zijn. B de leraren vooroordelen hebben. C de onderzoeker heeft gediscrimineerd. D zwarte scholen niet goed zijn voor allochtone kinderen.

In tekst 15 staat een vragenlijst om discriminatie te melden. Hieronder staan drie beweringen over discriminatie: 1 Er is sprake van discriminatie als iemand in de discotheek weigert een drankje van een onbekend persoon aan te nemen. 2 In een democratie behoort men respect te hebben voor minderheden. 3 Discriminatie is niet bij wet verboden. → Geef van elke bewering aan of deze juist is of onjuist. Doe het zo: Neem het onderstaande over het schrijf het antwoord erbij. Bewering 1 is … Bewering 2 is … Bewering 3 is … tekst 16 Van 1991 tot en met 1999 liep het volgende project: “Surinaamse voetbalverenigingen en het integratieproces van hun leden in de Nederlandse samenleving” Doel: onderzoeken in hoeverre het gedrag van de Surinaamse voetballers beïnvloed wordt door het deelnemen aan de Nederlandse voetbalcompetitie. bron: Vrije Universiteit van Amsterdam, 1999

Je kunt op verschillende manieren kijken naar verschijnselen in de maatschappij. Bij maatschappijleer noem je dit de benaderingswijze. Er zijn er drie: de politiek- juridische, de sociaal-economische en de sociaal-culturele. → Welke benaderingswijze herken je in tekst 16? Verklaar je antwoord. Doe het zo: Neem het onderstaande over en schrijf het antwoord erbij. Ik herken de … benaderingswijze, want ...