bronnen

Eindexamen aardrijkskunde vmbo kb 2009, tijdvak 2

bij dit examen

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.
Open vragen
Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden
gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft meer
dan twee redenen, dan worden alleen de eerste twee in de beoordeling
meegeteld.

opgave 1De Nederlanders en hun vakantiebestemmingen

bron 1 Een aantal toeristische attractiepunten in Nederland
Mary en John verblijven met vakantie in Nederland. Omdat ze niet zo vaak met vakantie gaan, willen ze een aantal toeristische attracties in Nederland bezoeken. Ze maken de volgende dagtrips: Dag 1: bezoek aan dierentuin Artis in Amsterdam Dag 2: wandelen op de Veluwe Dag 3: bezoek aan de Efteling…

Mary en John verblijven met vakantie in Nederland. Omdat ze niet zo vaak met vakantie gaan, willen ze een aantal toeristische attracties in Nederland bezoeken. Ze maken de volgende dagtrips: Dag 1: bezoek aan dierentuin Artis in Amsterdam Dag 2: wandelen op de Veluwe Dag 3: bezoek aan de Efteling Dag 4: bezoek aan Neeltje Jans in de Oosterschelde Dag 5: met de veerboot een dagje naar Texel In bron 1 staan de letters P, Q, R, S en T. → Neem de reisdagen 1 tot en met 5 over op het antwoordblad en zet de bijbehorende letter erachter (zie bron 1).

bron 2 Een bezienswaardigheid in Nederland
Mary en John hebben tijdens hun vakantie in Nederland veel foto’s gemaakt. De foto van bron 2 is daarvan een voorbeeld. Tijdens welke dagtocht (zie bron 1) is deze foto gemaakt? A tijdens dagtocht 1 B tijdens dagtocht 2 C tijdens dagtocht 3 D tijdens dagtocht 4 E tijdens dagtocht 5
bron 3 Dagrecreatie van Nederlanders, per provincie, 2001 - 2002
Bron 3 geeft informatie over het aantal dagtochten van Nederlanders binnen en buiten de eigen provincie. Hieronder staan twee uitspraken naar aanleiding van bron 3. 1 Limburgers gaan niet naar andere provincies voor dagrecreatie. 2 Limburgers maken veel dagtrips over de grens omdat de absolute…

Bron 3 geeft informatie over het aantal dagtochten van Nederlanders binnen en buiten de eigen provincie. Hieronder staan twee uitspraken naar aanleiding van bron 3. 1 Limburgers gaan niet naar andere provincies voor dagrecreatie. 2 Limburgers maken veel dagtrips over de grens omdat de absolute afstand klein is. Welke uitspraak is of welke uitspraken zijn juist? A Alleen 1 is juist. B Alleen 2 is juist. C 1 en 2 zijn juist. D 1 en 2 zijn onjuist.

Binnen de provincie Noord-Holland worden veel meer dagtochten gemaakt dan binnen de provincie Zeeland. → Geef hier twee redenen voor.
bron 4 Afstand naar verschillende luchthavens in Nederland en Duitsland * ramingen 2007 aantal reizigers 2006: Schiphol Dusseldorf Koln/Bonn Dortmund Munster/Osnabruck 1.551.173 Weeze* Legenda: Cirkels geven een afstand van 100 km tot de luchthaven aan.
In bron 4 staan Schiphol en een aantal Duitse luchthavens in de grensstreek aangegeven. De cirkels in de kaart geven een afstand van 100 kilometer tot deze luchthavens aan. Naar aanleiding van deze kaart worden er twee uitspraken gedaan. Piet zegt: “De cirkels geven de absolute afstanden…

In bron 4 staan Schiphol en een aantal Duitse luchthavens in de grensstreek aangegeven. De cirkels in de kaart geven een afstand van 100 kilometer tot deze luchthavens aan. Naar aanleiding van deze kaart worden er twee uitspraken gedaan. Piet zegt: “De cirkels geven de absolute afstanden hemelsbreed weer.” Jeanet zegt: “De cirkels geven de relatieve afstanden weer.” → Wie heeft er gelijk? Geef hiervoor een reden.

Vliegen is slecht voor het milieu. De Nederlandse regering heeft in 2008 een nieuwe belasting ingevoerd. Deze belasting heet ‘vliegtax’. Dit is een extra belasting van gemiddeld 24 per vliegticket. → Waarom is vliegen slecht voor het milieu?
Schiphol is bang dat het door deze nieuwe belasting klanten zal verliezen. → Verklaar met behulp van bron 4 de angst van Schiphol om klanten aan Duitse luchthavens te verliezen.
Reizen met bestemmingen buiten Europa zullen in de toekomst waarschijnlijk toenemen. Eén van de redenen is de toename van de welvaart. → Noem een andere reden.
bron 5 Aantal en aandeel Nederlandse deelnemers aan vakanties, 1990 en 2005 jaar aantal deelnemers aan vakanties x 1000 deelnemers aan vakanties in % 1990 10.426 74,6 2005 12.436 80,8 bron 6 Korte vakanties van Nederlanders in het buitenland naar bruto inkomen per huishouden per jaar Bruto inkomen…

bron 5 Aantal en aandeel Nederlandse deelnemers aan vakanties, 1990 en 2005 jaar aantal deelnemers aan vakanties x 1000 deelnemers aan vakanties in % 1990 10.426 74,6 2005 12.436 80,8 bron 6 Korte vakanties van Nederlanders in het buitenland naar bruto inkomen per huishouden per jaar Bruto inkomen per huishouden België Frankrijk Duitsland overige landen       x 1000   tot 17.500 euro 92 47 50 65 17.500 tot 23.000 euro 40 27 47 38 23.000 tot 28.500 euro 87 39 82 53 28.500 tot 34.000 euro 129 45 89 88 34.000 tot 45.000 euro 182 131 282 182 45.000 tot 56.000 euro 186 72 138 106 56.000 euro en meer 316 170 251 199

Hieronder staan vier uitspraken naar aanleiding van bronnen 5 en 6. 1 In 2005 ging ruim 80% van de Nederlanders op vakantie. 2 De vakantieparticipatie is in Nederland tussen 1990 en 2005 afgenomen. 3 Voor korte vakanties is België de meest favoriete bestemming. 4 Mensen met een inkomen van meer dan…

Hieronder staan vier uitspraken naar aanleiding van bronnen 5 en 6. 1 In 2005 ging ruim 80% van de Nederlanders op vakantie. 2 De vakantieparticipatie is in Nederland tussen 1990 en 2005 afgenomen. 3 Voor korte vakanties is België de meest favoriete bestemming. 4 Mensen met een inkomen van meer dan 34.000 euro kiezen vaker een verdere bestemming voor een korte vakantie dan mensen met een inkomen van minder dan 34.000 euro. → Welke uitspraken zijn juist? Noteer de nummers van de juiste uitspraken op het antwoordblad.

Niet alle Nederlanders gaan elk jaar met vakantie. Zo slaan ouders met heel jonge kinderen wel eens een jaartje over. → Noem een andere groep Nederlanders die ook niet zo gemakkelijk elk jaar op vakantie kan gaan.
Welk vakantiegebied in Nederland trekt de meeste toeristen? A Noordzeekust B Veluwe C Waddeneilanden D Zuid-Limburg
bron 7 Vakanties naar het buitenland met verschillende vervoersmiddelen, 2004 Diagrammen 1, 2 en 3 Legenda: auto trein touringcar vliegtuig
Nederlanders gebruiken verschillende vervoersmiddelen voor een vakantie naar het buitenland. In de diagrammen 1, 2 en 3 van bron 7 staat de verdeling tussen de belangrijkste vervoersmiddelen weergegeven voor 2004. Slechts één van deze diagrammen geeft de juiste verhouding weer. Welk diagram is dat?…

Nederlanders gebruiken verschillende vervoersmiddelen voor een vakantie naar het buitenland. In de diagrammen 1, 2 en 3 van bron 7 staat de verdeling tussen de belangrijkste vervoersmiddelen weergegeven voor 2004. Slechts één van deze diagrammen geeft de juiste verhouding weer. Welk diagram is dat? A diagram 1 B diagram 2 C diagram 3

Nederlandse vakantiegangers gaan liever met de touringcar op vakantie dan met de trein. → Geef hiervoor een reden.
In een Zwitsers dorp wil de plaatselijke overheid bos kappen om extra skipistes aan te leggen. Een plaatselijke milieuorganisatie is niet blij met die plannen. Ze heeft daarvoor verschillende redenen. Eén van de redenen is bodemerosie. → Noem nog twee andere redenen.
Het toerisme in Zwitserland kent een dubbelseizoen. In de zomer bezoeken toeristen de omgeving van dit dorp om te wandelen, fietsen en raften. Toch heeft de plaatselijke overheid een voorkeur voor de wintertoerist. → Geef hiervoor een reden.
bron 8 Frankrijk bron 9 Klimaatdiagram van een plaats in Frankrijk
Frankrijk is een populair vakantieland voor kampeerders. In alle delen van het land kun je kamperen. Omdat Frankrijk een groot land is, zijn er grote klimaatverschillen. In de plaatsen X, Y en Z van bron 8 is een camping aanwezig. Bij welke plaats hoort het klimaatdiagram van bron 9? A bij plaats X…

Frankrijk is een populair vakantieland voor kampeerders. In alle delen van het land kun je kamperen. Omdat Frankrijk een groot land is, zijn er grote klimaatverschillen. In de plaatsen X, Y en Z van bron 8 is een camping aanwezig. Bij welke plaats hoort het klimaatdiagram van bron 9? A bij plaats X B bij plaats Y C bij plaats Z

bron 10 Drie plekken in Frankrijk foto 1 foto 2 foto 3
In de omgeving van de campings zijn foto’s gemaakt. Zie de foto’s 1, 2 en 3 van bron 10. → Bij welke camping is welke foto gemaakt? Neem de cijfers 1, 2 en 3 over op het antwoordblad en zet erachter bij welke plaats (X, Y of Z van bron 8) de foto is gemaakt.
opgave als beeld van het examen
Kenia is een populaire bestemming voor veel Europese toeristen. Deze populariteit is mede te danken aan het gevarieerde reisaanbod. Hieronder staan verschillende soorten vakanties die door Nederlanders naar Kenia worden geboekt. Welke twee soorten vakanties zullen vooral worden geboekt? A…

Kenia is een populaire bestemming voor veel Europese toeristen. Deze populariteit is mede te danken aan het gevarieerde reisaanbod. Hieronder staan verschillende soorten vakanties die door Nederlanders naar Kenia worden geboekt. Welke twee soorten vakanties zullen vooral worden geboekt? A bergbeklimmen en stedentrips B safarireizen en stedentrips C stedentrips en strandvakanties D strandvakantie en safarireizen bron 11 Vier verschillende reizen naar Azië REIS 1 Cambodja - Hotelrondreis - 21 dagen Tijdens deze reis naar Cambodja maak je uitgebreid kennis met het land, de keuken, de geschiedenis en de cultuur van de Khmerbevolking. Reisduur: Prijs REIS vanaf: 2 Myanmar 21 dagen 1795 - Hotelrondreis - 29 dagen Eén van de meest betoverende landen in Zuidoost-Azië is Myanmar, het vroegere Birma. Ontdek een land met een rijk verleden, authentieke bevolkingsgroepen en een divers landschap. Reisduur: Prijs REIS vanaf: 3 Vietnam 29 dagen 1945 - Hotelrondreis - 21 dagen Ontmoet de vele volkeren van dit verrassend veelzijdige land. Je maakt uitgebreid kennis met dit land met een bewogen geschiedenis, een bruisend heden en een veelbelovende toekomst. Reisduur: Prijs REIS vanaf: 4 Sumatra, 29 dagen 2195 Java en Bali - Hotelrondreis - 23 dagen De Gordel van Smaragd is voor velen het mooiste eilandenrijk ter wereld. Op deze drieweekse reis bezoek je de drie bekendste eilanden van Indonesië en overnacht je in verschillende dorpjes met kleinschalige, sfeervolle accommodaties en bezoek je dansvoorstellingen. Reisduur: 23 dagen Prijs vanaf: 1795

opgave als beeld van het examen
Koning Aap is een reisorganisatie die veel reizen naar het Verre Oosten aanbiedt. In bron 11 staan vier reizen. Welk begrip is van toepassing op alle reizen? A ecotoerisme B georganiseerde vakantie C massatoerisme D rugzaktoerisme
Jan, Piet, Janet en Imke doen ieder een uitspraak die betrekking heeft op de advertenties van Koning Aap in bron 11. Jan zegt: “Alle advertenties bevatten zowel subjectieve als objectieve informatie.” Piet zegt: “In alle reizen zit een cultureel element.” Janet zegt: “Naar deze bestemmingen kun je…

Jan, Piet, Janet en Imke doen ieder een uitspraak die betrekking heeft op de advertenties van Koning Aap in bron 11. Jan zegt: “Alle advertenties bevatten zowel subjectieve als objectieve informatie.” Piet zegt: “In alle reizen zit een cultureel element.” Janet zegt: “Naar deze bestemmingen kun je alleen met chartervluchten vliegen.” Imke zegt: “In elke bestemming wordt ook bij de lokale bevolking overnacht, dus is er sprake van duurzaam toerisme.” Wie hebben er gelijk? A Jan en Janet hebben gelijk. B Jan en Piet hebben gelijk. C Janet en Imke hebben gelijk. D Piet en Janet hebben gelijk.

bron 12 De betekenis van het toerisme in Zuidoost-Azië
Bron 12 gaat over het toerisme in Zuidoost-Azië. Welk van de onderstaande landen is economisch gezien het meest afhankelijk van de toeristensector? A Cambodja B Indonesië C Myanmar D Vietnam
bron 13
In bron 13 zijn bij P en Q gedeelten van de tekst weggelaten. Die tekstgedeelten staan hieronder. 1 cultuur en natuurschoon 2 geschoold personeel 3 infrastructuur 4 goedkope werkkrachten → Neem de cijfers 1, 2, 3 en 4 over op het antwoordblad en zet erachter of dit tekstgedeelte hoort bij P of bij…

In bron 13 zijn bij P en Q gedeelten van de tekst weggelaten. Die tekstgedeelten staan hieronder. 1 cultuur en natuurschoon 2 geschoold personeel 3 infrastructuur 4 goedkope werkkrachten → Neem de cijfers 1, 2, 3 en 4 over op het antwoordblad en zet erachter of dit tekstgedeelte hoort bij P of bij Q.

opgave 2Omgaan met natuurlijke hulpbronnen

bron 14
Hoeveelheid zoet water op aarde
68,7% 1
30,2% 2
0,27%
3
231p
De omvang van de cirkels geeft de onderlinge verhouding weer van
zoetwatervoorraden op aarde (zie bron 14).
In willekeurige volgorde zijn dat: het grondwater, het water dat opgeslagen zit in
ijs en sneeuw en het water in meren en rivieren.
Wat is de juiste combinatie van cirkels en zoetwatervoorraden?
  cirkel 1 cirkel 2 cirkel 3 A grondwater meren en rivieren ijs en sneeuw B ijs en sneeuw grondwater meren en rivieren C meren en rivieren ijs en sneeuw grondwater
241p
Het grondwater, ijs en sneeuw, water in meren en rivieren en de waterdamp in
de atmosfeer maken samen deel uit van de kringloop van het water.
Welke van deze vier vormen van water hoort zowel bij de lange kringloop als bij
de korte kringloop?
A grondwater
B ijs en sneeuw
C water in meren en rivieren
D waterdamp in de atmosfeer
bron 15
Afname zee-ijs in het noordpoolgebied, 2005 - 2007
Legenda: september 2007: 4,3 miljoen km2 zee-ijs Rusland Canada el Noordelijke k cir IJszee ol o p Noordpool Groen- land 0 1100 2200 km
kaart 1
september 2005: 5,6 miljoen km2 Rusland Canada el k cir Noordelijke ol IJszee o p Noordpool Groen- land
251p
Volgens de kaarten 1 en 2 van bron 15 was er tussen september 2005 en
september 2007 een afname van de oppervlakte zee-ijs in het noordpoolgebied.
Welke invloed heeft dit op de doorstroomsnelheid van het water in de kringloop?
A De doorstroomsnelheid in de lange kringloop neem toe.
B De doorstroomsnelheid in de korte kringloop neemt af.
C De doorstroomsnelheid in de lange kringloop neemt af.
D De doorstroomsnelheid neemt zowel in de korte als in de lange kringloop af.
bron 16
Koeien in de uiterwaarden langs de Lek
figuur bij de opgave
bron 17
Stroomgebied van de Rijn
Legenda: grens rivier Nederland Duitsland Belgie Lux. Rijn Frankrijk Zwitserland 0 80 160 km
261p
Bron 16 is genomen ergens in de uiterwaarden langs de rivier de Lek. Iemand
heeft voor de grap een verkeersbord in deze uiterwaarden geplaatst. Bij een
lage waterstand kunnen de koeien hier grazen. Bij een hoge waterstand staat dit
gebied onder water.
Wat wordt met deze foto duidelijk gemaakt?
A Dit gebied is bedoeld als infiltratiegebied.
B Dit gebied is bedoeld als irrigatiegebied.
C Dit gebied is bedoeld als stroomgebied.
D Dit gebied is bedoeld als overloopgebied.
271p
Hieronder volgen drie uitspraken over de Lek (zie bron 17).
1 De Lek behoort tot het stroomgebied van de Rijn.
2 De Lek behoort tot de bovenloop van de Rijn.
3 De Lek is een gemengde rivier.
Welke twee uitspraken zijn juist?
A 1 en 2
B 1 en 3
C 2 en 3
bron 18
Dalende waterspiegel Gardameer
figuur bij de opgave
bron 19
Te weinig water in Gardameer
Het water blijft zakken in het Gardameer, één van de toeristische parels van Italië. Het meer is op sommige plaatsen honderd meter verwijderd van de steigers. Dat komt niet door de onregelmatige aanvoer van water via…

Het water blijft zakken in het Gardameer, één van de toeristische parels van Italië. Het meer is op sommige plaatsen honderd meter verwijderd van de steigers. Dat komt niet door de onregelmatige aanvoer van water via de rivier de Sarca. Oorzaak is een dam bij Peschiera aan de zuidzijde van het Gardameer. Deze dam is aangelegd om het waterpeil in het Gardameer op niveau te houden en sluit de afvoer van het Gardameer naar de rivier de Mincio af. Steeds vaker wordt deze dam echter opengezet voor het landbouwgebied langs de Po, een rivier die alle laagterecords breekt.

bron 20
Noord-Italië
Legenda: dam I T A L I E plaats rivier a c ar S Garda- meer PPeesscchhiieerraa o Venetie ci n Mantova iM Po Po Bologna 0 36 72 km
281p
In bron 19 staat dat de aanvoer van water via de rivier de Sarca niet altijd
regelmatig is. Zie ook bron 18.
Leg uit waardoor dit komt.
291p
De meningen over het openzetten van de dam bij Peschiera zijn verdeeld.
Hieronder worden drie personen genoemd.
1 De heer Martino, een schooldirecteur, die elke zomervakantie met zijn
plezierjacht alle plaatsen langs het Gardameer bezoekt.
2 Mevrouw Santonini, wethouder van toerisme van Peschiera.
3 De heer Loren, voorzitter van de boerenbond in Mantova.
Welke persoon zal er voor zijn dat deze dam steeds vaker wordt opengezet?
A de heer Martino
B mevrouw Santonini
C de heer Loren
bron 21
Waterverbruik op de wereld
Bij waterverbruik denken we vooral aan huishoudens, landbouw en industrie. Het waterverbruik op de wereld komt voor … X … % voor rekening van de huishoudens. De landbouw verbruikt … Y …% , waarvan zeker de helft…

Bij waterverbruik denken we vooral aan huishoudens, landbouw en industrie. Het waterverbruik op de wereld komt voor … X … % voor rekening van de huishoudens. De landbouw verbruikt … Y …% , waarvan zeker de helft verloren gaat door verdamping of afvloeiing. De industrie verbruikt … Z …% en verspilt eveneens veel. In een brouwerij in Binzhou in China worden bijvoorbeeld flessen gespoeld met water dat maar één keer wordt gebruikt.

301p
Welke percentages moeten worden ingevuld bij de letters X, Y en Z van bron 21.
  X Y Z A 10% 20% 70% B 10% 70% 20% C 20% 10% 70% D 20% 70% 10% E 70% 10% 20% F 70% 20% 10%
311p
Volgens bron 21 gaat bij het waterverbruik in de landbouw de helft verloren door
verdamping of afvloeiing. Maatregelen om dit verlies te beperken zijn dan ook
zeer welkom.
Welke maatregel is het beste om verlies van water door verdamping of
afvloeiing te beperken?
A bemaling
B beregening
C drainage
D druppelirrigatie
321p
In warme gebieden gaat door verdamping zelfs al veel water verloren op het
moment dat het regent.
Met welk begrip wordt de neerslag aangeduid die na verdamping overblijft
voor mens en natuur?
bron 22
Een brouwerij in Binzhou, China
figuur bij de opgave
331p
De industrie verspilt eveneens veel water, zoals blijkt uit bron 21 en bron 22.
Het water in de brouwerij wordt slechts één keer gebruikt, namelijk als
spoelwater voor de flessen. Dit water zou bijvoorbeeld ook nog gebruikt kunnen
worden in de huishouding.
Op welke wijze zou dit ook nog gebruikt kunnen worden in de huishouding?
341p
Het gebruik van spoelwater bij de brouwerij in Binzhou is een voorbeeld van
watergebruik in een industrie die veel water gebruikt als proceswater om
afvalstoffen af te voeren.
Daarnaast gebruiken sommige industrieën water nog op andere manieren.
Noem nog een manier.
bron 23
TNO wint schoon water uit vieze zee
TNO heeft een techniek ontwikkeld om tegen fors lagere kosten drinkwater te winnen uit zee. Nederland beschikt over voldoende grond- en oppervlaktewater om in de behoefte aan drinkwater te voorzien. “Maar ik kan me…

TNO heeft een techniek ontwikkeld om tegen fors lagere kosten drinkwater te winnen uit zee. Nederland beschikt over voldoende grond- en oppervlaktewater om in de behoefte aan drinkwater te voorzien. “Maar ik kan me voorstellen dat in afgelegen gebieden, zoals de Waddeneilanden, in de toekomst wordt gekozen voor gezuiverd zeewater”, stelt TNO-onderzoeker Jansen. “Ook voor de kustgebieden is deze techniek interessant. Hierdoor zou nu ook gebruik kunnen worden gemaakt van grondwater”.

351p
Volgens bron 23 heeft Nederland voldoende grond- en oppervlaktewater om in
de behoefte aan drinkwater te voorzien.
Toch stelt de heer Jansen dat een afgelegen gebied als de Waddeneilanden in
de toekomst voor gezuiverd zeewater zou kunnen kiezen. Zeker in de
zomermaanden zou drinkwater uit zeewater met name voor de Waddeneilanden
wel eens een oplossing kunnen zijn, want dan is er veel water nodig.
Geef hiervoor de reden.
361p
De heer Jansen zegt in de tekst van bron 23 dat ook voor kustgebieden de
nieuwe techniek interessant is.
Deze techniek kan namelijk ook worden gebruikt bij de winning van grondwater.
Grondwater gebruikt men in kustgebieden tot nog toe liever niet.
Geef hiervoor de reden.
371p
De nieuwe techniek wordt ook wereldwijd met belangstelling bekeken.
Welk van onderstaande landen zal het meeste hebben aan deze nieuwe
techniek?
A Bangladesh
B Egypte
C Frankrijk
bron 24
Al sinds juli 2005 helpt Water for Life de watervoorziening in het zuiden van Mozambique te verbeteren. In de plaatsen waar Water for Life actief is, heeft minder dan 30 procent van de 550.000 inwoners de beschikking…

Al sinds juli 2005 helpt Water for Life de watervoorziening in het zuiden van Mozambique te verbeteren. In de plaatsen waar Water for Life actief is, heeft minder dan 30 procent van de 550.000 inwoners de beschikking over betrouwbaar drinkwater. Ook voor die mensen die water hebben, verloopt de watervoorziening onregelmatig. Het aantal uren dat er water is, hangt af van de hoeveelheid beschikbaar water en varieert van één tot enkele uren. Slechts in twee steden kan de bevolking rekenen op 24 uur per dag water.

bron 25
Een watertappunt
figuur bij de opgave
381p
In 2006 ondersteunde de organisatie Water for Life in samenwerking met
waterleidingbedrijf Vitens uit Nederland drie lokale waterbedrijven in het zuiden
van Mozambique. In drie steden en elf dorpen heeft Water for Life nieuwe
waterputten geboord, het waterleidingnet hersteld en uitgebreid en nieuwe
openbare watertappunten aangelegd (zie bron 25).
In de informatie, zoals in bron 24 genoemd en deels op bron 25 te zien, staan
voorbeelden van:
1 maatregelen die gericht zijn op het verkrijgen van voldoende irrigatiewater
voor de landbouw.
2 maatregelen gericht op zowel de kwaliteit als de kwantiteit van water.
3 internationale samenwerking, gericht op het verbeteren van de
levensomstandigheden van de bevolking.
Wat is juist?
A alleen 1
B alleen 2
C alleen 3
D zowel 1 als 2
E zowel 1 als 3
F zowel 2 als 3
391p
Op bron 25 is een watertappunt te zien. Zo’n watertappunt is een voorbeeld van
een kleinschalig project.
Mogelijke redenen waarom we spreken van een kleinschalig project zijn:
1 Het is niet zo duur.
2 Het is eenvoudig uit te voeren.
3 Het is gericht op de plaatselijke drinkwatervoorziening.
Welke redenen zijn juist?
A Alleen 1 en 2 zijn juist.
B Alleen 1 en 3 zijn juist.
C Alleen 2 en 3 zijn juist.
D Zowel 1, 2 als 3 zijn juist.
bron 26
Akkers langs de Nijl
n erlij v e o A B C e g di ui h r i v i e r d e N i j l 6 3 9 1 n n i erlij naar Minya v e o Legenda: 0 80 160 m irrigatiekanaal pomp akkergrens irrigatiegeul rivierdijk palmbomen weg kerkhof
Er is steeds minder water beschikbaar voor de Egyptische boeren langs de Nijl.
Met grote irrigatiekanalen probeert de overheid zoveel mogelijk de watertoevoer
naar alle boeren te regelen, zoals te zien is op bron 26.
Hier is een hoofdkanaal aangelegd dat telkens afwisselend enkele dagen droog
staat en vervolgens enkele dagen water aanvoert.
De hoeveelheid water is echter niet voldoende voor de drie gebieden A, B en C
die water nodig hebben.
401p
In gebied B zijn er meer onderlinge conflicten tussen de landeigenaren dan in
gebied A.
Noem daarvoor een oorzaak die af te leiden is uit bron 26.
411p
Steeds meer landeigenaren uit gebied C hebben na 1936 hun stukje land
moeten opgeven.
Noem hiervoor de reden met behulp van bron 26.
bron 27
Waterprojecten in het Midden-Oosten
Turkije Iran Cyprus Syrie Irak Jordanie Israel Libie Egypte V.A.R. Saudi-Arabie Nubische aquifer Oman Nijl Jemen Sudan Legenda: 0 400 800 km stuwdam grens stuwdam (gepland) rivier aquifer (ondergronds waterreservoir)
421p
Conflicten over de watervoorziening spelen zich in Egypte niet alleen af op
lokaal niveau. Ze kunnen zelfs leiden tot internationale spanningen, bijvoorbeeld
met buurland Sudan.
Leg met behulp van bron 27 uit op welke manier er over de beschikbaarheid
van Nijlwater spanningen kunnen ontstaan tussen Egypte en Sudan.
431p
Ook met buurland Libië kan in de toekomst een conflict ontstaan over de
watervoorziening.
Leg met behulp van bron 27 uit op welke manier Egypte in de toekomst een
conflict met Libië kan krijgen over de watervoorziening.
441p
Gebieden die last hebben van grote droogte kunnen problemen krijgen met de
kwantitatieve watervoorziening.
Zo zijn er bijvoorbeeld in Australië grote gebieden waar men sinds 2000 spreekt
over de ergste droogte in duizend jaar. De landbouw staat hier voor een ramp.
De overheid vindt dat de landbouw beter moet omgaan met het beschikbare
water. Daarom wordt zes miljard dollar geïnvesteerd in de vervanging van
irrigatiekanalen door buizensystemen.
Leg uit waarom deze maatregel van de Australische overheid een bijdrage
levert aan een beter gebruik van het beschikbare water in de landbouw.
bron 28
Gegevens van enkele droge gebieden
Gegevens Australië Israël Jordanië Mali % beroepsbevolking werkzaam in de landbouw (2001) 4,7 2,2 17,2 85,8 Bruto binnenlands product (koopkracht in euro/inwoner) (2003) 29.632 20.033 4.320 994 Aantal inwoners (2006) 20.264.082 6.352.117 5.906.760 11.716.829 Levensomstandigheden (VN-index: 0=slecht,

Gegevens Australië Israël Jordanië Mali % beroepsbevolking werkzaam in de landbouw (2001) 4,7 2,2 17,2 85,8 Bruto binnenlands product (koopkracht in euro/inwoner) (2003) 29.632 20.033 4.320 994 Aantal inwoners (2006) 20.264.082 6.352.117 5.906.760 11.716.829 Levensomstandigheden (VN-index: 0=slecht, 1=goed) (2003) 0,955 0,915 0,753 0,333

451p
In een land als Mali in de Sahelzone zal een maatregel zoals die in Australië
waarschijnlijk niet genomen worden.
Geef met behulp van bron 28 het argument waarom de overheid in Mali zo’n
maatregel waarschijnlijk niet zal nemen.
461p
Voor welk land uit bron 28 zal een watertekort de grootste bedreiging zijn voor
de werkgelegenheid als je kijkt naar de gegevens in bron 28?
A Australië
B Israël
C Jordanië
D Mali
Let op: de laatste vraag van dit examen staat op de volgende pagina.
bron 29
De route van orkaan Sidr over Bangladesh
NEPAL Thimphu BBAANNGGLLAADDEESSHH DDhhaakkaa INDIA CCaallccuuttttaa BIRMA Golf van Bengalen 0 185 370 km
bron 30
Verwoestingen door orkaan Sidr in Bangladesh
figuur bij de opgave
472p
In veel droge gebieden is men vaak aangewezen op aanvoer van drinkwater met
trucks. In natte landen als Bangladesh is men na grote overstromingen
eveneens vaak aangewezen op deze manier van drinkwatervoorziening.
De waterbronnen zijn dan namelijk vaak onbruikbaar geworden.
Noem eerst met behulp van bron 29 een reden waarom de waterbronnen
vaak onbruikbaar zijn geworden en daarna een reden met behulp van
bron 30.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.