Eindexamen nederlands vmbo bb 2011, tijdvak 1

De waanzin van hoog, hoger, hoogst 1 Op 11 september 2001 vlogen 4 terroristen in New York met twee vliegtuigen dwars door de 417 meter hoge Twin Towers. Ze hadden het op de twee wolkenkrabbers gemunt, omdat ze daarmee de Verenigde Staten wilden afpakken waar de Amerikanen het meest trots op waren: de hoogste gebouwen van het land. Jaren later wordt op dezelfde plek gebouwd aan een nieuwe toren. Die moet maar liefst 541 meter hoog worden. Waarom 5 willen we met onze bouwwerken zonodig de lucht in? 2 De verklaring voor het bouwen van hoge flats en wolkenkrabbers is logisch. In een klein en drukbevolkt gebied is weinig ruimte om te bouwen en de ruimte die er is, is vaak onbetaalbaar. Toch wil iedereen juist dáár wonen en werken. De oplossing is bouwen in de hoogte. Duidelijke voorbeelden daarvan zijn New York en Singapore. Je kent ongetwijfeld het beeld van met betonkolossen dichtgebouwde steden. 3 In Nederland is de bouw van wolkenkrabbers vergeleken bij deze steden tot nu toe wat achtergebleven. Meestal blijft die beperkt tot hoge kantoorgebouwen aan de rand van een stad. Met de hoogte valt het dan ook wel mee: het hoogste gebouw is de 6 Maastoren in Rotterdam met 165 meter. De Nederlandse mentaliteit is eerder “Doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg”, in tegenstelling tot de Amerikaanse, volgens welke het niet groot, gek en genoeg kan zijn. Boven- dien hebben steden in ons land aan de rand voorlopig nog voldoende ruimte om te groeien. Ten slotte is de kwaliteit van de grond in Nederland niet overal voldoende stevig om dergelijke hoge gebouwen overeind te houden. Vrij naar www.trouw.nl, 31 januari 2009

Gameverslaafde vlucht voor de werkelijkheid 1 Als Nouri (24) het even moeilijk had, zette hij de computer aan om een spelletje te spelen. Het was voor hem de perfecte manier om de wer- kelijkheid te ontvluchten. “Ik ben begonnen met het spelen van games, omdat er in mijn leven heel ingrijpende dingen gebeurd zijn. Door te gamen hoef ik daar niet de hele tijd aan te denken”, vertelt hij in het nieuwe boek ‘It’s all in the Games’ van verslavingsdeskundige Herm Kisjes. Nouri vertelt daarin ook dat hij maar moeilijk van de computer kon loskomen. “Op een bepaald moment deed ik bijna niets anders meer, waardoor ik het con- 4 tact met veel vrienden en vriendin- nen verloren ben. Nee, mijn sociale leven ging er niet op vooruit.” In het boek staan nog meer opvallende uitkomsten van verschillende onderzoeken. 2 Volgens onderzoeksinstituut IVO is bijna tachtig procent van de Neder- landse jongeren in de eerste vier klas- sen van het middelbaar onderwijs mi- nimaal 1 keer per week bezig met het spelen van videospelletjes. Naast de ontspanning die dat biedt, zijn er zeker ook andere positieve gevolgen. In zijn boek noemt Kisjes vooral het spelen- 5 derwijs leren van de Engelse taal, om- dat die in de meeste spellen gebruikt wordt. Verder leren ze in de spelletjes te denken in oplossingen, wat ook heel leerzaam is. 3 Maar er zijn ook minder positieve effecten van gamen. Uit onderzoek van de Universiteit van Amsterdam blijkt dat in Nederland zo’n 20.000 jongeren, vooral jongens, verslaafd zijn aan games. Meestal zijn er andere proble- men – pesten, eenzaamheid, moeilijke

Autovrije zondag moet een feestje zijn 1 Het begon lang geleden, in de ja- 4 ren dertig van de vorige eeuw, als een maatregel om het verbruik van olie terug te dringen: de autoloze zondag. Gedurende één dag in de week was autorijden verboden. Om- dat op zondag het kleinste aantal mensen werkt, werd gekozen voor die dag. Tegenwoordig heet de dag “autovrije” zondag en is het een jaarlijks terugkerende gebeurtenis in een groeiend aantal steden. Wat is er in de afgelopen 70 jaar veran- derd en heeft zo’n dag nog wel nut? 2 In 1939 was er in oktober en no- vember 6 weken lang een verbod op ‘autorijden zonder volstrekte noodzaak op zon- en feestdagen’, zoals het offi- cieel heette. Nederland stond aan de vooravond van de Tweede Wereld- 5 oorlog en er dreigde een benzine- tekort. Het tijdelijke verbod hielp om de krapte op de brandstofmarkt te door- staan. In 1956 was er weer een peri- ode met autoloze zondagen, vanwege een oorlog in het Midden-Oosten, waardoor de levering van olie aan ons land tijdelijk stilviel. 3 De laatste oliecrisis en daarmee de laatste verplichte autoloze zondag da- teert van 1973. Ook toen werd de olie- kraan dichtgedraaid en werd benzine schaars. De maatregel had overigens weinig succes. De meeste mensen die eigenlijk op zondag hadden willen rei- 6 zen, vertrokken gewoon een dag eer- der en kwamen in de nacht van zon- dag op maandag pas terug. Zo werd er dus niet minder gereden, maar op an- dere tijden, waardoor er nog net zoveel benzine verbruikt werd. Gelukkig was de crisis in het voorjaar van 1974 ten einde. “En kijk eens over de grens. In Antwer-

pen en Brussel maken ze er een bele- venis van. Er worden complete feesten georganiseerd. Straatspellen voor kin- deren, fietswedstrijden, straattheater, optredende bands, noem maar op. Met een beetje goede wil maak je van zo’n autovrije dag een feestje!”, aldus De Jong. 7 Blijft de vraag of het instellen van een autovrije dag wel iets oplevert. Vrij naar www.wikipedia.nl en www.denhaag.pvda.nl, 21 augustus 2009

Er is er één jarig … 1 Tim is 20 jaar. Hij heeft vol- gende week een belangrijk solli- citatiegesprek bij een groot be- drijf. De docent van zijn oplei- ding heeft hem aangeraden om een deftig pak te kopen, com- pleet met een stropdas, omdat hij anders bij voorbaat al kans- loos is voor de baan. Zo gezegd, zo gedaan. ’s Avonds komt hij trots naar beneden om zijn ou- ders zijn pak te laten zien. “Wat zie jij er geweldig uit! En die stropdas, prachtig. Maar… wie heeft die das eigenlijk voor je geknoopt? Dat kun jij toch hele- maal niet?” Het antwoord is sim- pel: “Oh, gewoon, dat heb ik op YouTube gevonden…!” 2 De meest bezochte video- website viert dit jaar zijn vijfde ver- jaardag. YouTube, letterlijk ver- taald als ‘Jouw Televisie’, is be- dacht door de Amerikaan Jared Karim in het najaar van 2005. Vanaf het begin heeft de site een stormachtige ontwikkeling doorge- maakt. Amper een jaar na de oprichting krijgt Karim maar liefst 1,2 miljard euro als internetbedrijf Google zijn uitvinding overneemt. Google heeft dat geld er wel voor over, omdat dat gemakkelijk terug verdiend wordt door inkomsten van advertenties op de site. 3 Journalist Nick Kivits schreef een boek over de mogelijkheden van YouTube. Hij snapt wel waar- door het een succes geworden is. “Het geheim is, dat het zo ontzet- tend gemakkelijk en toegankelijk is. Praktisch alles kun je op YouTube vinden en je kunt ernaar gaan kijken op een moment dat het

liefhebbers die filmpjes over plan- ten aan elkaar laten zien. Ze heb- ben toch allebei het recht om de filmpjes te plaatsen, ook al geven de scooterjongens niets om die planten en andersom?” 6 Kivits vervolgt: “YouTube past in de ontwikkeling die internet Vrij naar een artikel van Matthijs Meeuwsen, AD Weekend, 30 januari 2010