bronnen

Eindexamen natuur- en scheikunde 1 vmbo bb 2003, tijdvak 1

bij dit examen

Meerkeuzevragen
- Omcirkel het goede antwoord (voorbeeld 1).
- Geef verbeteringen aan volgens de voorbeelden 2 of 3.
A
A
A

naslag(1) B (2) XB (3) B XB

D D Open vragen - Geef niet méér antwoorden dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd geef er dan twee en niet méér. Alleen de eerste twee redenen kunnen punten opleveren. - Vermeld altijd de berekening. Als een gedeelte van de berekening goed is kan dat punten…

D D Open vragen - Geef niet méér antwoorden dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd geef er dan twee en niet méér. Alleen de eerste twee redenen kunnen punten opleveren. - Vermeld altijd de berekening. Als een gedeelte van de berekening goed is kan dat punten opleveren. Een goede uitkomst zonder berekening levert geen punten op. - Geef de uitkomst van een berekening ook altijd met de juiste eenheid.

opgave 2AFVAL SCHEIDEN

In veel plaatsen wordt het afval gescheiden ingezameld.
Daarvoor gebruikt men vaak twee bakken.
Eén bak is voor gft-afval, de andere bak voor overig afval.
figuur bij de opgave
11p
Karel wil aardappelschillen bij het afval doen.
Ook de plastic zak waarin de aardappels zaten, is afval.
Wat mag hij in de gft-bak doen?
A alleen de aardappelschillen
B alleen de plastic zak
C de aardappelschillen én de plastic zak
D geen van beide
21p
Klein chemisch afval noemt men ‘kca’.
Dat moet apart worden ingezameld.
Karel wil glas, papier en verfresten weggooien.
Wat valt onder kca?
A glas
B papier
C verfresten
D zowel glas, papier als verfresten

opgave 3PICTOGRAMMEN

Op de verpakking van stoffen die gevaarlijk kunnen zijn, staan pictogrammen.
31p
Een voorbeeld van zo’n pictogram zie je hieronder.
figuur bij de opgave
Wat betekent dit pictogram?
A giftig
B licht ontvlambaar
C niet mengen
D schadelijk/irriterend
41p
Op een fles terpentine staat het onderstaande pictogram:
figuur bij de opgave
Noem naar aanleiding van dit pictogram een voorzorgsmaatregel als je terpentine
gebruikt. Geef je antwoord hieronder.
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................

opgave 4VAST OF VLOEIBAAR

Een vrachtauto staat een tijd in de zon. Daardoor loopt de temperatuur in de auto op tot 45 °C. In de auto bevinden zich de stoffen: aluminium, kwik, paraffine en water.
In de tabel hieronder staan de smeltpunten van deze stoffen. stof smeltpunt (°C) smeltpunt (K) aluminium 660 933 kwik -39 234 paraffine 52 325 water 0 273 → Zijn deze stoffen bij een temperatuur van 45 °C vast of vloeibaar? Geef je antwoord in de tabel hieronder door kruisjes te zetten op de juiste…

In de tabel hieronder staan de smeltpunten van deze stoffen. stof smeltpunt (°C) smeltpunt (K) aluminium 660 933 kwik -39 234 paraffine 52 325 water 0 273 → Zijn deze stoffen bij een temperatuur van 45 °C vast of vloeibaar? Geef je antwoord in de tabel hieronder door kruisjes te zetten op de juiste plaatsen. stof aluminium vast vloeibaar kwik paraffine water

’s Nachts daalt de temperatuur in deze auto tot 10 °C. Water bestaat uit moleculen. Moleculen bewegen altijd. Vergelijk de snelheid van watermoleculen bij 10 °C en bij 45 °C. A Bij 10 °C is de gemiddelde snelheid van watermoleculen kleiner dan bij 45 °C. B Bij 10 °C is de gemiddelde snelheid van…

’s Nachts daalt de temperatuur in deze auto tot 10 °C. Water bestaat uit moleculen. Moleculen bewegen altijd. Vergelijk de snelheid van watermoleculen bij 10 °C en bij 45 °C. A Bij 10 °C is de gemiddelde snelheid van watermoleculen kleiner dan bij 45 °C. B Bij 10 °C is de gemiddelde snelheid van watermoleculen even groot als bij 45 °C. C Bij 10 °C is de gemiddelde snelheid van watermoleculen groter dan bij 45 °C.

opgave 5KURKENTREKKER

Marieke maakt een fles wijn open.
Ze heeft de kurkentrekker in de kurk gedraaid.
Zie de afbeelding hiernaast.
B A
72p
Ze wil de kurk met zo weinig mogelijk krachtsinspanning uit de fles trekken.
Marieke kan bij A of bij B trekken. Leg uit waar ze het beste kan trekken.
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................

opgave 6REMWEG

82p
Hieronder staan twee zinnen over snelheid en remweg.
Vul in elke zin het juiste woord in. Kies steeds uit: ‘langere’ of ‘kortere’.
• Een trein die 100 km per uur rijdt heeft een …………………… remweg dan een
personenauto die 100 km per uur rijdt.
• Een auto die 100 km per uur rijdt heeft op een nat wegdek een ……………………
remweg dan op een droog wegdek.

opgave 7STROOMDRADEN

91p
Stroomdraden worden meestal gemaakt van aluminium of koper.
Welke eigenschap van deze materialen maakt ze geschikt om er stroomdraden van te
maken? Geef je antwoord hieronder.
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
101p
Hoogspanningskabels zijn dikke stroomdraden, waarop een hele hoge spanning staat.
Hoogspanningskabels maakt men van aluminium en niet van koper.
figuur bij de opgave
Noem de reden waarom men voor hoogspanningskabels aluminium gebruikt en geen
koper. Geef je antwoord hieronder.
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
111p
Hoogspanningskabels hangen aan stalen masten.
Om hoogspanningskabels zit geen isolatie.
Zij mogen geen contact maken met de stalen masten.
Noem een reden waarom een hoogspanningskabel geen contact mag maken met de
mast. Geef je antwoord hieronder.
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
121p
Tussen de mast en kabels zitten isolatoren. Zie de onderstaande afbeelding.
figuur bij de opgave
Is het materiaal glas een goede isolator? En porselein?
A alleen glas
B alleen porselein
C geen van beide materialen
D zowel glas als porselein
131p
De spanning op een hoogspanningskabel kan wel 400 kilovolt zijn.
Hoeveel volt is 400 kilovolt?
Geef je antwoord hieronder.
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................

opgave 8ZON IN DE KAMER

142p
In de onderstaande afbeelding is een deel van een kamer en een tafel getekend.
In de kamer zit een raam. Door dat raam valt zonlicht naar binnen.
Een deel van het zonlicht is getekend.
Geef in de figuur aan welk deel van het tafelblad door het zonlicht wordt beschenen.
richting zonlicht
152p
Jan zet een glas water op het witte tafelblad.
Het zonlicht schijnt door het glas water.
Achter het glas zijn op de tafel de kleuren van een regenboog te zien.
Noem de 6 kleuren die je in een regenboog kunt zien. Geef je antwoord hieronder.
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
161p
In zonlicht zit ook straling die je niet kunt zien.
Eén van die soorten straling zorgt ervoor dat je bruin wordt als je een tijdje in de zon zit.
Hoe heet deze straling?
A röntgenstraling
B UV-straling
C warmtestraling
171p
In zonlicht zit ook infrarode straling.
Sommige apparaten maken gebruik van infrarode straling.
Noem een apparaat dat van infrarode straling gebruik maakt.
Geef je antwoord hieronder.
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................

opgave 9SCHROEF

181p
Een schroef zit flink vast.
Mieke heeft een schroevendraaier met een dun handvat en een schroevendraaier met
een dik handvat. Zie de onderstaande figuur.
figuur bij de opgave
figuur bij de opgave
Met welke schroevendraaier kan zij de schroef het makkelijkst losdraaien?
A met de schroevendraaier met het dunne handvat
B met de schroevendraaier met het dikke handvat
C Het maakt niet uit welke schroevendraaier ze gebruikt.

opgave 10AFBEELDING DOOR EEN LENS

191p
Een lichtbron schijnt op een bolle lens.
Achter de lens wordt een scherm geplaatst.
Achtereenvolgens zet men het scherm op plaats 1, plaats 2 en plaats 3.
Zie de afbeelding hieronder.
bolle lens scherm lichtbron 1 2 3
Wanneer ziet het scherm eruit zoals in de onderstaande afbeelding?
figuur bij de opgave
A Als het scherm op plaats 1 of 2 staat.
B Als het scherm op plaats 1 of 3 staat.
C Als het scherm op plaats 2 of 3 staat.
201p
In de onderstaande afbeelding zijn 3 doorsneden van lenzen getekend.
1
2
3
Welke van deze lenzen zijn positieve lenzen?
A lens 1 en 2
B lens 1 en 3
C lens 1, 2 en 3
D lens 2 en 3

opgave 11STRALENGANG

211p
Sanne heeft in een kartonnen koker één glazen voorwerp geplaatst.
Ze laat een lichtbundel in de koker vallen.
Achter de koker komen alle lichtstralen in één punt samen.
Zie de onderstaande afbeelding.
figuur bij de opgave
Hoe noem je de lichtbundel die uit de koker komt?
A convergerend
B divergerend
C evenwijdig
221p
Welk voorwerp bevindt zich in de koker?
A een bolle lens
B een glazen plaat
C een holle lens
D een vlakke spiegel

opgave 12EITJE KOKEN

231p
Kim kookt in een pannetje een ei totdat het hard is.
Wij bekijken twee dingen:
1 het water gaat koken;
2 het ei wordt hard.
Is het koken van het water een chemische reactie?
En het hard worden van het ei?
A alleen het koken van het water
B alleen het hard worden van het ei
C het koken van het water én het hard worden van het ei
D geen van beide
241p
De eieren worden gekookt op een elektrische kookplaat.
Kim gebruikt ‘groene stroom’.
Kim zegt: ”Groene stroom belast het milieu minder dan gewone stroom.”
Ben je het met Kim eens? Kies voor ja of nee, en maak die zin af.
Ja, omdat...........................................................................................................................
Nee, omdat........................................................................................................................
251p
De hoeveelheid elektrische energie die een kookplaat verbruikt kan worden berekend met
de formule:
elektrische energie (kWh) = vermogen (kW) x tijd (h)
Een kookplaat staat een half uur (0,5 h) aan en verbruikt 1 kWh.
Hoe groot is het vermogen van de kookplaat?
A 0,5 W
B 2 W
C 1,5 kW
D 2 kW

opgave 13RADIOCASSETTERECORDER

261p
Kees heeft een radiocassetterecorder.
Het apparaat kan op batterijen werken
of op het lichtnet worden aangesloten.
Op het apparaat staat een plaatje
met gegevens.
Dat plaatje is hiernaast afgebeeld.
Hoeveel batterijen moeten er in het apparaat?
A 1 van 4 volt
4 BAND RADIO
CASSETTERECORDER
MODEL: TR-503
16 TRANSISTORS AC 230 V
14 DIODES
10 W
1 THERMISTOR
DC 6 V (”C”CELL x 4)
B 4 van 1 volt
C 4 van 1,5 volt
271p
Hoe groot is het vermogen van deze radiocassetterecorder?
A 6 watt
B 10 watt
C 14 watt
D 16 watt
281p
Waaraan is op het plaatje te zien dat men het apparaat op het lichtnet kan aansluiten?
Geef je antwoord hieronder.
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................

opgave 14FIETSEN

Carla maakt een fietstocht.
kracht
291p
Zij oefent met haar been een kracht uit op het pedaal.
Hoe heet die kracht?
A spankracht
B spierkracht
C veerkracht
D wrijvingskracht
301p
Als gevolg van de kracht op het pedaal oefent het kettingblad in punt A een kracht uit op
de ketting. Zie de onderstaande afbeelding.
ketting A kracht
Vergelijk de grootte van de kracht op het pedaal met de grootte van de kracht in A op de
ketting.
A De kracht in A is kleiner dan de kracht op het pedaal.
B De kracht in A is gelijk aan de kracht op het pedaal.
C De kracht in A is groter dan de kracht op het pedaal.
311p
Hoe noemt men de kracht die in deze ketting optreedt?
A spankracht
B spierkracht
C zwaartekracht
321p
Carla rijdt een poosje met een constante snelheid.
Om haar snelheid constant te houden, moet zij steeds kracht blijven uitoefenen op de
trappers. Dat komt doordat één of meer krachten tegenwerken.
Welke kracht is dat of welke krachten zijn dat?
A alleen de luchtweerstand
B alleen de rolweerstand
C de luchtweerstand én de rolweerstand
332p
Carla fietst 28 km.
Zij doet daar 2 uur over.
Bereken de gemiddelde snelheid van Carla.
Geef je berekening en het antwoord hieronder.
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................

opgave 15HUISBEL-INSTALLATIE

opgave als beeld van het examen
In de onderstaande afbeelding zijn schematisch de drie onderdelen getekend waaruit een huisbel-installatie bestaat. De zwarte stippen stellen de aansluitpunten voor. Tussen deze aansluitpunten moeten draden worden aangebracht. Als de drukschakelaar wordt ingedrukt, moet de bel werken. 230…

In de onderstaande afbeelding zijn schematisch de drie onderdelen getekend waaruit een huisbel-installatie bestaat. De zwarte stippen stellen de aansluitpunten voor. Tussen deze aansluitpunten moeten draden worden aangebracht. Als de drukschakelaar wordt ingedrukt, moet de bel werken. 230 drukschakelaar → Teken in de bovenstaande afbeelding de verbindingsdraden tussen de aansluitpunten van de transformator, de drukschakelaar en de huisbel.

opgave 16EEN KILOWATTUURMETER

353p
Een kWh-meter geeft aan hoeveel elektrische energie een gezin gebruikt heeft.
In de onderstaande afbeelding zie je de kWh-meter van de familie Janssen.
Links op 28 april 2002 en rechts 28 april 2003 (een jaar later).
figuur bij de opgave
De prijs van 1 kWh is € 0,14 (14 eurocent).
Bereken de elektriciteitskosten van de familie Janssen in dat jaar.
Geef je berekening en het antwoord hieronder.
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
WIP
361p
Bart en Kees gaan op een wip zitten.
Bart heeft een massa van 45 kg, Kees een massa van 39 kg.
Ze gaan allebei op een afstand van 2,5 m van het midden zitten.
Is de wip dan in evenwicht?
A ja
B nee, Bart gaat naar beneden
C nee, Kees gaat naar beneden
AUTORIJDEN
372p
Een auto rijdt met constante snelheid.
Naast de motorkracht zijn er twee tegenwerkende krachten.
In de figuur hieronder is de motorkracht schematisch weergegeven.
Teken in de punten A en B van deze figuur de beide tegenwerkende krachten.
A B motorkracht
381p
In de grafiek hieronder is de remweg bij verschillende snelheden weergegeven.
remweg en snelheid 120 100 80 60 40 20 0 0 50 100 150 snelheid (km/uur) )m( gewmer
Bij welke snelheid van de auto is de remweg 20 m? Geef je antwoord hieronder.
..........................................................................................................................................
391p
De kooiconstructie van de auto beschermt de passagiers tegen letsel bij een botsing.
Teken in het plaatje hieronder de kooiconstructie van de auto.
figuur bij de opgave