bronnen

Eindexamen maatschappijkunde vmbo bb 2013, tijdvak 1 (maatschappijleer 2)

bij dit examen

Meerkeuzevragen
− Omcirkel het goede antwoord (voorbeeld 1).
− Geef verbeteringen aan volgens voorbeeld 2 of 3.
A
A
A
√(1))( BC (2) X^B_C (3) ^B XX^B^C
D
D
D

opgave 1Politiek en beleid

tekst 1
Kamer verwerpt motie van afkeuring Bleker Een meerderheid in de Tweede Kamer heeft een motie van afkeuring verworpen, die was ingediend tegen staatssecretaris Henk Bleker (Natuur). GroenLinks en PvdA dienden de motie…

Kamer verwerpt motie van afkeuring Bleker Een meerderheid in de Tweede Kamer heeft een motie van afkeuring verworpen, die was ingediend tegen staatssecretaris Henk Bleker (Natuur). GroenLinks en PvdA dienden de motie in. Ze kregen alleen steun van de Partij voor de Dieren.

naar: www.edestad.nl van 17 februari 2012
11p
Op 17 februari 2012 bestond het aantal Tweede Kamerzetels van
GroenLinks uit 10, van de PvdA uit 30 en van de Partij voor de Dieren
uit 2. Bij de stemming was iedereen aanwezig.
Hoeveel Tweede Kamerleden hebben tegen de motie van afkeuring uit
tekst 1 gestemd?
A 43
B 75
C 76
D 108
tekst 2
Betaalbare prijzen en meer aanbod Teveel betaald voor een biertje of voor een nieuwe fiets? Dat zou nog wel vaker kunnen gebeuren, als de Europese Unie (EU) niet zou ingrijpen. Dat doet de Europese Unie bijvoorbeeld…

Betaalbare prijzen en meer aanbod Teveel betaald voor een biertje of voor een nieuwe fiets? Dat zou nog wel vaker kunnen gebeuren, als de Europese Unie (EU) niet zou ingrijpen. Dat doet de Europese Unie bijvoorbeeld als ondernemingen een kartel vormen. Dit houdt in dat bedrijven in het geheim afspraken maken om de prijzen kunstmatig hoog te houden of om de marktgebieden op te delen. Bedrijven die zich hieraan schuldig maken kunnen rekenen op torenhoge boetes van de EU.

naar: ec.europa.eu/nederland van februari 2012
21p
De Europese Unie is opgericht om een aantal doelen te bereiken. Eén
daarvan is het bereiken van een goede economische samenwerking.
Welk uitgangspunt van de Europese Unie herken je in tekst 2?
A de Europese onderlinge handel eerlijk laten verlopen
B Europa veiliger maken door verkeersregels op elkaar af te stemmen
C het waarborgen van de Europese mensenrechten
D het verbeteren van het milieu in Europa
tekst 3
Tweede Kamer stemt voor hogere AOW- en pensioenleeftijd De AOW- en pensioenleeftijd gaan definitief omhoog. De Tweede Kamer heeft dinsdag ingestemd met een verhoging van 65 naar 66 jaar in 2020 en naar 67 jaar in 2025.
naar: www.anbo.nl van februari 2012
31p
Overheidsbeleid komt in verschillende fasen tot stand.
Welke fase van het politieke besluitvormingsproces herken je in tekst 3?
A fase 1: uiten van wensen en erkennen van wensen als politieke
problemen
B fase 2: bedenken van oplossingen voor politieke problemen
C fase 3: beslissen over problemen
D fase 4: het uitvoeren van besluiten
tekst 4
Kaartenactie voor rechten van vreemdelingenkinderen Woensdag 18 januari begon een kaartenactie voor de rechten van vreemdelingenkinderen. Met deze campagne onder het motto ‘Geef vreemdelingenkinderen hun…

Kaartenactie voor rechten van vreemdelingenkinderen Woensdag 18 januari begon een kaartenactie voor de rechten van vreemdelingenkinderen. Met deze campagne onder het motto ‘Geef vreemdelingenkinderen hun kinderrechten terug’ willen we de minister voor Immigratie, Integratie en Asiel aanspreken op de naleving van kinderrechten. De kaartenactie is een initiatief van Kerk in Actie in samenwerking met de Projectgroep Vluchtelingen van de Raad van Kerken in Nederland en INLIA. Gratis kaarten zijn in setjes van 50 exemplaren te bestellen bij Kerk in Actie.

naar: www.inlia.nl van februari 2012
43p
Nederland is een rechtsstaat. Het is individuele burgers wettelijk
toegestaan om op verschillende manieren uiting te geven aan hun
onvrede over bepaalde zaken, zoals het voorbeeld in tekst 4, waarin een
kaartenactie wordt gevoerd voor de rechten van vreemdelingenkinderen.
Noem drie andere mogelijkheden van burgers om de politieke
besluitvorming in Nederland te beïnvloeden.
1...............................................................................................................
2...............................................................................................................
3...............................................................................................................
51p
Is er sprake van een politiek probleem in tekst 4?
Ja, want....................................................................................................
of
Nee, want.................................................................................................
61p
In het bestuur van een gemeente spelen verschillende personen een rol.
Twee van die personen zijn een burgemeester en een gemeenteraadslid.
Wie speelt er nog meer een rol in het bestuur van een gemeente?
A de hoofdcommissaris van de gemeentepolitie
B de voorzitter van de gemeenteraad
C een wethouder
tekst 5
Amnesty International vindt alle mensenrechten belangrijk, maar werkt vooral voor mensen die: 1 gevangen zitten om hun eigen mening. 2 vanwege hun godsdienst of hun afkomst in de gevangenis gemarteld of slecht…

Amnesty International vindt alle mensenrechten belangrijk, maar werkt vooral voor mensen die: 1 gevangen zitten om hun eigen mening. 2 vanwege hun godsdienst of hun afkomst in de gevangenis gemarteld of slecht behandeld worden. 3 de doodstraf krijgen. 4 gediscrimineerd worden. 5 vluchteling zijn en niet geholpen of beschermd worden. 6 onder heel slechte omstandigheden leven, wonen en/of werken.

naar: www.opschool.amnesty.nl van maart 2012
72p
Amnesty International zet zich in voor mensen waarvan één of meer
grondrechten en/of mensenrechten geschonden worden.
Welke twee (geschonden) grondrechten herken je in tekst 5? (Er zijn
meer mogelijkheden).
Vul ook het nummer van de zin in.
Let op: Het is niet de bedoeling dat je de zin overschrijft, maar een
grondrecht invult.
zin … grondrecht:......................................................................................
zin … grondrecht:......................................................................................
tekst 6
Liberalen Europese Unie: PVV-meldpunt sluiten De Liberaal-Democraten in het Europarlement eisen dat de PVV het meldpunt voor klachten over Oost-Europeanen onmiddellijk sluit. Voorzitter Verhofstadt en de Europese…

Liberalen Europese Unie: PVV-meldpunt sluiten De Liberaal-Democraten in het Europarlement eisen dat de PVV het meldpunt voor klachten over Oost-Europeanen onmiddellijk sluit. Voorzitter Verhofstadt en de Europese fractieleiders van de Nederlandse liberale partijen … (1) … en … (2) … hebben de website van de PVV in een verklaring veroordeeld.

naar: www.nos.nl van 13 februari 2012
81p
Welke twee Nederlandse politieke partijen moeten er op de puntjes
worden ingevuld in tekst 6?
A (1) ChristenUnie en (2) CDA
B (1) GroenLinks en (2) Partij voor de Dieren
C (1) SP en (2) PvdA
D (1) VVD en (2) D66
tekst 7
Verkiezingen In Turkmenistan, een land in centraal Azië, worden presidents- verkiezingen gehouden. Hoewel er acht kandidaten zijn, staat vast dat president Berdimoechamedov herkozen wordt. Berdimoechamedov is behalve…

Verkiezingen In Turkmenistan, een land in centraal Azië, worden presidents- verkiezingen gehouden. Hoewel er acht kandidaten zijn, staat vast dat president Berdimoechamedov herkozen wordt. Berdimoechamedov is behalve president ook premier, opperbevelhebber van het leger en leider van de enige politieke partij in Turkmenistan. Hij kwam in 2007 aan de macht, na het overlijden van zijn voorganger Nijazov.

naar: www.nos.nl van 12 februari 2012
91p
Er bestaan verschillende politieke systemen in de wereld.
Welke staatsvorm herken je in tekst 7?
A een dictatuur
B een monarchie
C een parlementaire democratie
tekst 8
Leven als God in Frankrijk is voorbij De invoering van een speciale belasting voor rijken in Frankrijk kan rekenen op een brede steun. Bijna tweederde van de Franse bevolking steunt het plan van de ……

Leven als God in Frankrijk is voorbij De invoering van een speciale belasting voor rijken in Frankrijk kan rekenen op een brede steun. Bijna tweederde van de Franse bevolking steunt het plan van de … presidentskandidaat François Hollande om 75 procent belasting te heffen op de allerhoogste inkomens. Hollande is favoriet bij de verkiezingen die eind april en begin mei plaatsvinden. Hij wil een nieuw belastingtarief op inkomens van meer dan één miljoen euro per jaar. Daarmee zou Frankrijk direct het hoogste belastingtarief van heel Europa hebben.

naar: www.spitsnieuws.nl van 3 maart 2012
101p
Welk begrip moet op de puntjes worden ingevuld in tekst 8?
A christendemocratische
B liberale
C sociaaldemocratische
113p
Nederland kent drie soorten overheden: het Rijk, de provincie en de
gemeente.
Zet de volgende zes begrippen op de goede plaats in de juiste rij en
de juiste kolom.
− burgemeester
− parlement
− Commissaris van de Koningin
− college van burgemeester en wethouders
− Provinciale Staten
− kabinet
Rijk provincie gemeente Koningin       Gedeputeerde Staten       gemeenteraad
tekst 9
Een uitspraak van Henk Kamp, minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van het kabinet dat op 10 december 2010 Nederland regeerde: “Samenwerking met het CDA en de gedoogpartner PVV gaat goed.”
bron: de Volkskrant van 10 december 2011
Lees tekst 9.
121p
Henk Kamp is minister in een christendemocratisch/liberaal kabinet. Hij is
geen lid van het CDA of de PVV.
Van welke politieke partij is minister Kamp wel lid?
A PvdA
B SP
C VVD
131p
Welke politieke stromingen vinden, vanwege hun uitgangspunten,
ontwikkelingssamenwerking zeer belangrijk?
A de christendemocatische en de liberale stroming
B de liberale en de sociaaldemocratische stroming
C de sociaaldemocatische en de christendemocratische stroming
afbeelding 1
EUROPA DONEERT 160 MILJOEN AAN HOORN VAN AFRIKA GRIEKENLAND KREEG HET DUIZENDVOUDIGE AAN NOODHULP… ONVOORSTELBAAR HOE GROOT DE RAMP DAAR DAN IS!
bron: René Leisink www.argusonline.nl van 28 juli 2011
Bekijk afbeelding 1.
141p
Stel dat een Tweede Kamerlid naar aanleiding van de cartoon vragen stelt
aan de minister.
Welke taak van de Kamer staat dan centraal?
A de controlerende taak
B de rechtsprekende taak
C de wetgevende taak
tabel 1
Peiling
partij TK2010 peiling 25-3-2012 VVD 31 31 PVV 24 21 CDA 21 13 PvdA 30 21 SP 15 30 D66 10 15 GroenLinks 10 6 ChristenUnie 5 6 SGP 2 3 PvdD 2 3 50PLUS 0 1 totaal 150 150
bron: politiek.blog.nl/peilingen van 25 maart 2012
151p
Welke uitspraak naar aanleiding van tabel 1 is juist?
Bekijk de onderstaande uitspraken ten opzichte van de Tweede Kamer
zoals die in 2010 was gekozen. Uitgangspunt is de zetelverdeling in de
peiling van 25 maart 2012.
A Alle liberale partijen winnen in de laatste peiling.
B De christendemocratische/christelijke partijen verliezen allemaal.
C De grootste winnaar en de grootste verliezer behoren tot dezelfde
politieke stroming.
161p
In de landelijke politiek is een aantal functies te verdelen, zoals
1 Tweede Kamerleden
2 staatssecretarissen
3 fractievoorzitter
4 Eerste Kamerleden
5 voorzitter van de Tweede Kamer
6 ministers
Stel: Een politieke partij krijgt de opdracht om mensen te leveren voor een
nieuw kabinet.
Voor welke twee van de bovenstaande functies moet deze partij dan
mensen leveren?
Nummer … en …
tekst 10
Facebook Facebook gaat zijn lobby-activiteiten bij het Europees Parlement verdubbelen. Het kantoor van Facebook in Brussel wordt uitgebreid met twee extra lobbyisten.
naar: webwereld van 13 april 2012
Lees tekst 10.
171p
Facebook gaat proberen, beslissingen van het Europees Parlement die
voor Facebook van belang zijn, te beïnvloeden.
Hoe gaat Facebook dat, volgens tekst 10, proberen te doen?
Facebook gaat
A dit onopvallend proberen.
B dit proberen door middel van het oprichten van een eigen actiegroep.
C gebruikers van Facebook oproepen in actie te komen.
181p
Onder andere de volgende partijen hadden op 16 april 2012 zitting in de
Tweede Kamer:
− VVD
− PvdA
− CDA
− SP
− D66
− GroenLinks
− ChristenUnie
− Partij voor de Dieren
Welke partijen willen zoveel mogelijk samenwerken met maatschappelijke
organisaties?
A CDA en ChristenUnie
B D66 en VVD
C GroenLinks en SP
D PvdA en Partij voor de Dieren

opgave 2Criminaliteit en rechtsstaat

afbeelding 2 bron: de Volkskrant van 28 december 2011
Afbeelding 2 komt uit een advertentie van SIRE. De foto verwijst naar de aanvallen die hulpverleners als ambulancepersoneel en brandweer- mensen moeten verduren. Criminaliteit kent twee gevolgen: materiële en immateriële gevolgen. Hieronder staan vier uitspraken over de immateriële gevolgen naar…

Afbeelding 2 komt uit een advertentie van SIRE. De foto verwijst naar de aanvallen die hulpverleners als ambulancepersoneel en brandweer- mensen moeten verduren. Criminaliteit kent twee gevolgen: materiële en immateriële gevolgen. Hieronder staan vier uitspraken over de immateriële gevolgen naar aanleiding van afbeelding 2. • Geef bij elke uitspraak aan of deze wel of niet gaat over de immateriële gevolgen van criminaliteit. 1 “Dat krijg je door die normvervaging in de 2 samenleving.” “Dat zal wat gaan kosten, dit soort ambulances.” 3 “Ik help niet meer als er iemand gewond op straat 4 ligt.” “De premie voor de ziektekosten zal wel weer omhoog gaan.”

afbeelding 3 Dierenagente speurt naar dierenhel Dierenagente Janet Klunk onderzoekt een van de ondervoede pony’s in het Brabantse Asten. De eigenaars kunnen door geldproblemen de dieren niet goed onderhouden. bron: de Volkskrant van 22 december 2011 Bekijk afbeelding 3.
Agente Janet Klunk is een gewone politieagente die gespecialiseerd is in het behandelen van misstanden bij dieren. Welk machtsmiddel kan Janet Klunk inzetten tegen mensen, die hun dieren mishandelen? Ze kan A de dieren weghalen en naar een opvangplaats brengen. B de eigenaars een bekeuring geven. C…

Agente Janet Klunk is een gewone politieagente die gespecialiseerd is in het behandelen van misstanden bij dieren. Welk machtsmiddel kan Janet Klunk inzetten tegen mensen, die hun dieren mishandelen? Ze kan A de dieren weghalen en naar een opvangplaats brengen. B de eigenaars een bekeuring geven. C de eigenaars vier dagen in verzekerde bewaring houden.

Stel dat naar aanleiding van een onderzoek van dierenagente Janet Klunk uit afbeelding 3 een verdachte wordt aangehouden en inderdaad wordt vervolgd. De verdachte moet na verloop van tijd voorkomen bij de rechter en er wordt negen maanden gevangenisstraf tegen de verdachte geëist. Welk beleid…

Stel dat naar aanleiding van een onderzoek van dierenagente Janet Klunk uit afbeelding 3 een verdachte wordt aangehouden en inderdaad wordt vervolgd. De verdachte moet na verloop van tijd voorkomen bij de rechter en er wordt negen maanden gevangenisstraf tegen de verdachte geëist. Welk beleid herken je in het voorbeeld? A jeugdbeleid B repressief beleid C snelrechtbeleid

tekst 11 bron: de Volkskrant van 15 december 2011
Wat is een mogelijk materieel gevolg van de fraude in tekst 11? De burgers van Europa A gaan het recht in eigen hand nemen. B moeten meer belasting betalen. C verliezen hun vertrouwen in de Europese Unie. D worden bang voor criminele ambtenaren.
diagram 1 Percentage slachtoffers van delicten 2010 vermogensdelicten vandalismedelicten bron: www.cbs.nl van februari 2012
Geef bij elke uitspraak naar aanleiding van diagram 1 aan of deze juist of onjuist is. 1 Vrouwen zijn bij alle genoemde soorten delicten 2 minder Er worden het meer slachtoffer. mannen mishandeld dan vrouwen. 3 Vrouwen zijn meer het slachtoffer van zakkenrollerij 4 dan Er zijn mannen. meer mannen…

Geef bij elke uitspraak naar aanleiding van diagram 1 aan of deze juist of onjuist is. 1 Vrouwen zijn bij alle genoemde soorten delicten 2 minder Er worden het meer slachtoffer. mannen mishandeld dan vrouwen. 3 Vrouwen zijn meer het slachtoffer van zakkenrollerij 4 dan Er zijn mannen. meer mannen het slachtoffer van een vandalismedelict dan van een vermogensdelict.

opgave als beeld van het examen
Uit onderzoek blijkt dat niet alle soorten delicten in dezelfde mate door dezelfde groepen wordt gepleegd. Welke groep is oververtegenwoordigd bij het plegen van fietsendiefstal? A jongens tussen 16 en 23 jaar B mannen van boven de 40 jaar C meisjes tussen 18 en 25 jaar D vrouwen van boven de 45…

Uit onderzoek blijkt dat niet alle soorten delicten in dezelfde mate door dezelfde groepen wordt gepleegd. Welke groep is oververtegenwoordigd bij het plegen van fietsendiefstal? A jongens tussen 16 en 23 jaar B mannen van boven de 40 jaar C meisjes tussen 18 en 25 jaar D vrouwen van boven de 45 jaar tekst 12 naar: www.destentor.nl van 16 februari 2011

Wat betekent de opgelegde straf voor de veroordeelde man uit tekst 12? A Hij krijgt een week gevangenisstraf wanneer hij opnieuw de fout in gaat. B Hij krijgt een werkstraf van veertien uur als hij opnieuw de fout in gaat. C Hij krijgt een werkstraf van veertien uur, die hij direct moet uitvoeren.
Wat voor soort sanctie heeft de man uit tekst 12 opgelegd gekregen? A een bijkomende straf B een hoofdstraf C een maatregel
Elke verdachte heeft bepaalde rechten. • Noem twee rechten die de verdachte uit tekst 12 heeft? .................................................................................................................. en…

Elke verdachte heeft bepaalde rechten. • Noem twee rechten die de verdachte uit tekst 12 heeft? .................................................................................................................. en .............................................................................................................

opgave als beeld van het examen
Op grond van de bestaande wetgeving kon de man uit tekst 12 tot ten hoogste 8 jaar gevangenisstraf veroordeeld worden. Delicten worden ingedeeld in overtredingen en misdrijven. Is de man uit tekst 12 veroordeeld voor een overtreding of een misdrijf? De man is veroordeeld voor A een misdrijf, want…

Op grond van de bestaande wetgeving kon de man uit tekst 12 tot ten hoogste 8 jaar gevangenisstraf veroordeeld worden. Delicten worden ingedeeld in overtredingen en misdrijven. Is de man uit tekst 12 veroordeeld voor een overtreding of een misdrijf? De man is veroordeeld voor A een misdrijf, want hij kan voor het gepleegde delict meer dan 1 jaar gevangenisstraf krijgen. B een misdrijf, want hij kan voor het gepleegde delict ten hoogste 6 maanden gevangenisstraf krijgen. C een overtreding, want hij heeft een voorwaardelijke straf gekregen. D een overtreding, want hij heeft 14 uur werkstraf gekregen.

Met welke instantie krijgt de veroordeelde uit tekst 12 te maken? met A Bureau Halt B Bureau Slachtofferhulp C de Reclassering D het gerechtshof tekst 13 naar: www.destentor.nl van 21 februari 2012
In tekst 13 staat dat justitie beslist of de 52-jarige man onjuist heeft gehandeld. Welk gedrag van de 52-jarige man wil justitie beoordelen? A het plegen van eigenrichting B het plegen van heling C het zich bevinden op andermans grondgebied
tekst 14 bron: www.debilt.nl van 7 september 2010 Lees tekst 14.
Stel dat de politie zich als doel had gesteld om in de eerste twee kwartalen van 2010 het aantal fietsendiefstalen met de helft te verminderen ten opzichte van 2009. Heeft de politie het gestelde doel bereikt? A Ja, want er zijn duidelijk minder fietsen gestolen. B Ja, want het aantal diefstallen…

Stel dat de politie zich als doel had gesteld om in de eerste twee kwartalen van 2010 het aantal fietsendiefstalen met de helft te verminderen ten opzichte van 2009. Heeft de politie het gestelde doel bereikt? A Ja, want er zijn duidelijk minder fietsen gestolen. B Ja, want het aantal diefstallen is met 50 afgenomen. C Nee, want dan hadden er maar 70 fietsen gestolen mogen worden. D Nee, want er zijn nog steeds veel fietsen gestolen. tekst 15 bron: www.debilt.nl van 7 september 2010 Lees tekst 15.

De daling van het aantal fietsendiefstallen is gekomen door het gevoerde beleid. Zo zijn er bijvoorbeeld preventieve maatregelen genomen om het aantal fietsendiefstallen te verminderen. Een van die maatregelen is bijvoorbeeld dat de gemeente heeft gezorgd voor een bewaakte fietsenstalling. • Noem…

De daling van het aantal fietsendiefstallen is gekomen door het gevoerde beleid. Zo zijn er bijvoorbeeld preventieve maatregelen genomen om het aantal fietsendiefstallen te verminderen. Een van die maatregelen is bijvoorbeeld dat de gemeente heeft gezorgd voor een bewaakte fietsenstalling. • Noem een andere preventieve maatregel van de politie/gemeente om het aantal fietsendiefstallen te verminderen. ..................................................................................................................

tekst 16 naar: De Telegraaf van 4 april 2012 Lees tekst 16.
De rechter baseert zijn uitspraak onder andere op de strafeis die is gesteld. Wie eist de straf tijdens een proces? A een advocaat B een andere rechter C een officier van justitie D het slachtoffer
Er zijn politieke partijen die vinden dat rechters het soort delicten zoals in tekst 16 strenger moeten straffen. Er worden dan ook regelmatig door politieke partijen voorstellen gedaan om de strafmaat te verhogen. Welk voorstel leidt er toe dat rechters hogere straffen moeten geven? A het invoeren…

Er zijn politieke partijen die vinden dat rechters het soort delicten zoals in tekst 16 strenger moeten straffen. Er worden dan ook regelmatig door politieke partijen voorstellen gedaan om de strafmaat te verhogen. Welk voorstel leidt er toe dat rechters hogere straffen moeten geven? A het invoeren van minimumstraffen B het toepassen van snelrecht C het verscherpen van het lik-op-stukbeleid tekst 17 naar: de Volkskrant van 4 januari 2012

opgave als beeld van het examen
Tekst 17 gaat over een rechtszaak kort na de jaarwisseling. Hoe oud is de verdachte minstens uit deze tekst? minstens A 12 jaar B 14 jaar C 17 jaar D 19 jaar
Uit vele onderzoeken blijkt dat slechts een klein percentage van de jongeren doorgaat met het plegen van misdrijven. • Welke omstandigheden leiden er vaak toe dat crimineel gedrag iets blijvends is? 1 Iemand krijgt een baan. 2 Iemand spijbelt veel en wordt van school gestuurd. 3 Ouders hebben…

Uit vele onderzoeken blijkt dat slechts een klein percentage van de jongeren doorgaat met het plegen van misdrijven. • Welke omstandigheden leiden er vaak toe dat crimineel gedrag iets blijvends is? 1 Iemand krijgt een baan. 2 Iemand spijbelt veel en wordt van school gestuurd. 3 Ouders hebben nauwelijks invloed op het gedrag 4 van Iemand hun krijgt kind. een relatie en kinderen.