bronnen

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo bb 2003, tijdvak 1

opgave 1DE KOLONIALE RELATIE INDONESIË - NEDERLAND

Vraag 1 en 2 zijn invulopdrachten over de band tussen Nederland en Indonesië. Kies in beide zinnen uit de twee mogelijkheden.
→ Indonesië was vroeger een … ( kolonie / provincie ) … van Nederland.
→ Indonesië werd eeuwenlang … ( Nederlands-Indië / Azië ) … genoemd.
Tijdens het Cultuurstelsel (1830-1870) moesten de Javaanse boeren producten aan Nederland leveren. Welke producten waren dat? A aardappels en vlees B brood en groente C koffie en suiker
Tijdens het Cultuurstelsel kregen de Javaanse vorsten geld van het Nederlandse bestuur. Dit geld noemen we: A batig slot B cultuurprocenten C pacht
Hieronder staan twee uitspraken die te maken hebben met het Cultuurstelsel. a De Javaanse vorsten dwongen de boeren meer te verbouwen dan eigenlijk verplicht was. Dit leverde de vorsten extra geld op. b De Javaanse vorsten weigerden mee te werken aan het Cultuurstelsel. Ze verdienden er namelijk…

Hieronder staan twee uitspraken die te maken hebben met het Cultuurstelsel. a De Javaanse vorsten dwongen de boeren meer te verbouwen dan eigenlijk verplicht was. Dit leverde de vorsten extra geld op. b De Javaanse vorsten weigerden mee te werken aan het Cultuurstelsel. Ze verdienden er namelijk niets aan. → Geef per uitspraak aan of deze juist of onjuist is.

Waarom leidde het Cultuurstelsel tot hongersnoden? Omdat de boeren A minder geld gingen verdienen. B steeds minder zin kregen om te werken. C veel producten voor de export moesten leveren.
Lees onderstaande tekst over koelies: Op de rubberplantages werkten koelies, meestal Javanen. Zij hadden een contract en kwamen voor vijf of zes jaar naar Sumatra. Ze kregen huisvesting, medische verzorging en twee keer per maand voldoende rijst en olie. Bovendien verdienden ze geld. → Hoort deze…

Lees onderstaande tekst over koelies: Op de rubberplantages werkten koelies, meestal Javanen. Zij hadden een contract en kwamen voor vijf of zes jaar naar Sumatra. Ze kregen huisvesting, medische verzorging en twee keer per maand voldoende rijst en olie. Bovendien verdienden ze geld. → Hoort deze tekst wel of niet bij de tijd van het Cultuurstelsel?

Een groep leden van de Tweede Kamer vond halverwege de 19e eeuw dat de Nederlandse regering moest stoppen met het Cultuurstelsel. Deze groep wilde dat zelfstandige ondernemers een bedrijf in Indonesië konden beginnen. Hoe noemen we deze groep? A communisten B liberalen C nationalisten
opgave als beeld van het examen
Rond 1870 vestigden steeds meer zelfstandige ondernemers zich in Indonesië. Zij hielden zich vooral bezig met: A landbouw en industrie B landbouw en mijnbouw C mijnbouw en industrie
Nederland wilde vanaf 1870 in steeds meer gebieden in Indonesië de macht hebben. Enkele oorzaken of gevolgen daarvan waren: 1 De Nederlandse regering hoopte op economisch voordeel. 2 Er kwam oorlog met een aantal inheemse vorsten. → Geef per zin aan of het gaat om een oorzaak of om een gevolg van…

Nederland wilde vanaf 1870 in steeds meer gebieden in Indonesië de macht hebben. Enkele oorzaken of gevolgen daarvan waren: 1 De Nederlandse regering hoopte op economisch voordeel. 2 Er kwam oorlog met een aantal inheemse vorsten. → Geef per zin aan of het gaat om een oorzaak of om een gevolg van de machtsuitbreiding.

Kijk naar de twee afbeeldingen die hieronder staan. → Welke afbeelding past bij de Nederlandse aanwezigheid in Indonesië rond 1900? afbeelding a afbeelding b
opgave als beeld van het examen
Een Indonesiër vertelt over het onderwijs in Indonesië vlak voor de Tweede Wereldoorlog: Een inlandse onderwijzer verdiende 34 gulden per maand. Een Europese onderwijzer verdiende 125 gulden per maand. Deze tekst is een voorbeeld van: A discriminatie B emancipatie C nationalisme
Vanaf ongeveer 1900 vonden veel Nederlanders dat Nederland niet alleen moest verdienen aan Indonesië. Nederland moest het land ook helpen met bijvoorbeeld onderwijs en ziekenzorg. Onder welke naam staan deze plannen bekend? A batig slot B ethische politiek C kolonisatie
Hieronder staan twee rijtjes met begrippen en omschrijvingen. begrippen: omschrijvingen: 1 contractarbeid a iemand in een kamp gevangen zetten, omdat hij gevaarlijk is voor de regering 2 internering b opkomen voor je eigen land of volk 3 nationalisme c werken volgens afspraken over werktijd en loon…

Hieronder staan twee rijtjes met begrippen en omschrijvingen. begrippen: omschrijvingen: 1 contractarbeid a iemand in een kamp gevangen zetten, omdat hij gevaarlijk is voor de regering 2 internering b opkomen voor je eigen land of volk 3 nationalisme c werken volgens afspraken over werktijd en loon → Welk begrip hoort bij welke omschrijving?

Lees de volgende bewering over Indonesië in de periode van 1942 tot 1945: ‘Tijdens de afwezigheid van Nederlandse bestuurders groeide het nationalisme.’ → Is deze bewering juist of onjuist ?
opgave als beeld van het examen
Bekijk onderstaande poster. Deze is gemaakt tegen het eind van de Tweede Wereldoorlog in opdracht van de Nederlandse regering. → Welk land hoort te staan op de plaats van het vraagteken?
Het kolonialisme heeft voordelen en nadelen gehad voor de ontwikkeling van Indonesië. Hieronder staan twee uitspraken die te maken hebben met het kolonialisme. a In de 19e eeuw verdiende Nederland veel aan het Cultuurstelsel. De boeren, die voor de Nederlandse winst zorgden, leefden vaak in grote…

Het kolonialisme heeft voordelen en nadelen gehad voor de ontwikkeling van Indonesië. Hieronder staan twee uitspraken die te maken hebben met het kolonialisme. a In de 19e eeuw verdiende Nederland veel aan het Cultuurstelsel. De boeren, die voor de Nederlandse winst zorgden, leefden vaak in grote armoede. b In de eerste helft van de 20e eeuw reden in Indonesië steeds meer treinen. Straten werden geasfalteerd en op veel plaatsen werd een elektriciteitsnet aangelegd. → Geef per uitspraak aan of er sprake is van een voordeel of een nadeel voor de meeste Indonesiërs.

In augustus 1945 riep Soekarno de onafhankelijkheid van Indonesië uit. → Vind jij het wel of niet terecht dat de Nederlandse regering toen soldaten stuurde? Leg je antwoord kort uit.
Lees onderstaande uitspraken en beantwoord daarna vraag 19 en 20. uitspraak a Mijne heren, twee miljoen jongelui roepen: “Een vrij en onafhankelijk Indonesië nú!” Als we de kans krijgen, dan moeten we nu de zaak overnemen en een begin maken met het vrije en onafhankelijke Indonesië. uitspraak b Op…

Lees onderstaande uitspraken en beantwoord daarna vraag 19 en 20. uitspraak a Mijne heren, twee miljoen jongelui roepen: “Een vrij en onafhankelijk Indonesië nú!” Als we de kans krijgen, dan moeten we nu de zaak overnemen en een begin maken met het vrije en onafhankelijke Indonesië. uitspraak b Op 2 december zeilden we naar de kust en gingen aan land. We plunderden een dorp en staken het in brand. We namen hier een grote vracht kostbare zijde uit een pakhuis en brachten die met de andere buit aan boord. uitspraak c Omdat de keuken niet genoeg hout had om te koken, gingen velen weer zelf vuurtjes maken. Dat was streng verboden. Als straf liet de bewaking ons alle stoelen naar de keuken brengen om opgestookt te worden, zodat we alleen nog maar bankjes, kistjes en koffers hadden om op te zitten.

→ Welke uitspraak hoort bij een Indonesische nationalist?
→ Welke uitspraak hoort bij een Nederlander in een Japans gevangenkamp?
Kijk naar de drie afbeeldingen die hierna volgen. → Zet deze afbeeldingen in de juiste tijdvolgorde van vroeger naar later. Schrijf alleen de letters op. afbeelding a: Soekarno roept de onafhankelijkheid van Indonesië uit.
afbeelding b: Indonesië is veroverd. De Nederlandse soldaten zijn verslagen. afbeelding c: Nederlandse soldaten veroveren Atjeh.

opgave 2SOCIALE ZEKERHEID EN VERZORGINGSSTAAT IN NEDERLAND

opgave als beeld van het examen
Hieronder staan vier bevolkingsgroepen: a arbeidsongeschikten b bankiers c bejaarde arbeiders d fabriekseigenaren In de 19e eeuw verdienden twee van deze groepen te weinig om voor zichzelf te zorgen. → Welke twee groepen waren dat?
opgave als beeld van het examen
In 1854 kwam een wet tot stand. Door deze wet konden mensen geholpen worden die niet zelfstandig in hun levensonderhoud konden voorzien. Welke wet was dat? A de Arbeidsongeschiktheidswet B de Armenwet C de Ziektewet
Gebruik de foto hieronder voor het beantwoorden van vraag 24 en 25. Aan het einde van de 19e en het begin van de 20e eeuw waren de leefomstandigheden voor veel mensen slecht. De onderstaande foto laat één van de problemen zien waar mensen mee te maken kregen. → Welk probleem laat de foto zien?
Na de invoering van de Woningwet kon de overheid de woningen van arbeiders verbeteren. De situatie op de foto bij vraag 24 kan zowel een oorzaak als een gevolg zijn van de Woningwet. → Kies uit één van de twee: óf oorzaak óf gevolg van de Woningwet. Geef één argument dat past bij je keuze.
opgave als beeld van het examen
Welke ontwikkeling laten de drie bovenstaande kaarten zien? A de eenwording van Nederland B de stijging van de lonen in Nederland C de verstedelijking van Nederland
In de jaren dertig hadden steeds meer arme mensen een uitkering nodig. Daarom kwam de regering met de aanpassingspolitiek. Welk gevolg had deze aanpassingspolitiek voor de uitkeringen? A De uitkeringen bleven gelijk. B De uitkeringen werden verhoogd. C De uitkeringen werden verlaagd.
Lees onderstaand verhaal en beantwoord daarna vraag 28 en 29. In 1936 was ik een gescheiden vrouw met kind. Mijn steun was f 9,50 per week. Dat was zo weinig dat ik uitkeek naar een bijverdienste. Ik kreeg een baantje op ’t Singel. Daar werkte ik één dag in de week van acht tot acht. Ik verdiende 1…

Lees onderstaand verhaal en beantwoord daarna vraag 28 en 29. In 1936 was ik een gescheiden vrouw met kind. Mijn steun was f 9,50 per week. Dat was zo weinig dat ik uitkeek naar een bijverdienste. Ik kreeg een baantje op ’t Singel. Daar werkte ik één dag in de week van acht tot acht. Ik verdiende 1 gulden per dag. Maar ik werd verraden! Ik kwam in een strafregeling: zes weken lang kreeg ik niks, geen cent!

→ Welk soort hulp kreeg deze vrouw van de overheid vóórdat ze ‘verraden’ werd? De overheid zou eigenlijk blij moeten zijn dat de vrouw een baantje kreeg.
→ Waarom kreeg de vrouw toch te maken met een strafregeling? Gebruik onderstaande tabel voor het beantwoorden van vraag 30 en 31. werkloosheid tussen 1930 en 1936 in procenten jaar 1930 percentage 2% 1931 4% 1932 8% 1933 9% 1934 10% 1935 11% 1936 12%
→ Maak van de gegevens in de bovenstaande tabel een lijngrafiek in je uitwerkboekje.
→ Is het de overheid tussen 1930 en 1936 wel of niet gelukt om de werkloosheid te verminderen? Verklaar je antwoord met behulp van de tabel.
opgave als beeld van het examen
Bekijk onderstaande foto. De overheid gaf in de jaren dertig geld uit aan projecten zoals afgebeeld op de foto. Waarom gaf de overheid geld uit aan zulke projecten? A om werklozen een goede opleiding te geven B om werklozen te straffen voor hun luiheid C om werklozen werk en inkomen te geven
Bij welk onderwerp past de onderstaande afbeelding? A de crisisjaren B de opkomst van de arbeidersbeweging C de wederopbouw
opgave als beeld van het examen
Twee uitspraken over de opbouw van de verzorgingsstaat in Nederland na 1945: a De overheid wilde de bevolking belonen voor de heldhaftige houding tijdens de oorlog. b De overheid wilde de sociale verhoudingen verbeteren en de arbeidsrust bevorderen. → Geef per uitspraak aan of die juist of onjuis t…

Twee uitspraken over de opbouw van de verzorgingsstaat in Nederland na 1945: a De overheid wilde de bevolking belonen voor de heldhaftige houding tijdens de oorlog. b De overheid wilde de sociale verhoudingen verbeteren en de arbeidsrust bevorderen. → Geef per uitspraak aan of die juist of onjuis t is.

WW, AOW en WAO zijn voorbeelden van: A politieke partijen B sociale wetten C vakbonden
Hieronder staan drie ontwikkelingen na 1945. → Zet de ontwikkelingen in de juiste tijdvolgorde van vroeger naar later. a de aanpassing van de verzorgingsstaat b de toename van werklozen en arbeidsongeschikten c de wederopbouw
Bekijk onderstaande afbeelding. Deze hoort bij een bepaalde periode in de Nederlandse geschiedenis. Welke periode? A 1930 – 1940 B 1940 – 1950 C 1960 – 1970 D 1980 – 1990
opgave als beeld van het examen
Bekijk onderstaande afbeelding. → Een invulopdracht. Wat is af te leiden uit de tekening? a In Nederland maken …( veel / weinig )… mensen gebruik van de sociale voorzieningen. b Er zijn in Nederland …( genoeg / te weinig )… werkende mensen die belasting betalen om alle sociale voorzieningen op peil…

Bekijk onderstaande afbeelding. → Een invulopdracht. Wat is af te leiden uit de tekening? a In Nederland maken …( veel / weinig )… mensen gebruik van de sociale voorzieningen. b Er zijn in Nederland …( genoeg / te weinig )… werkende mensen die belasting betalen om alle sociale voorzieningen op peil te houden. ‘De laatste werkende Nederlander?’

Vanaf de jaren tachtig maakte de regering strengere regels om in aanmerking te komen voor een uitkering. Ook werden de uitkeringen verlaagd. → Vind jij het goed of slecht dat de regering in die tijd ging bezuinigen op de sociale voorzieningen? Leg uit waarom je dat vindt.
Hieronder staan twee rijtjes met begrippen en omschrijvingen. begrippen: omschrijvingen: 1 aanpassingspolitiek a de overheid geeft iedereen een bestaansminimum 2 liefdadigheid b een verlaging van lonen en uitkeringen als gevolg van de economische crisis 3 verzorgingsstaat c hulp van particulieren…

Hieronder staan twee rijtjes met begrippen en omschrijvingen. begrippen: omschrijvingen: 1 aanpassingspolitiek a de overheid geeft iedereen een bestaansminimum 2 liefdadigheid b een verlaging van lonen en uitkeringen als gevolg van de economische crisis 3 verzorgingsstaat c hulp van particulieren of de kerk aan arme mensen met voedsel of goederen → Welk begrip hoort bij welke omschrijving?