Eindexamen aardrijkskunde vmbo bb 2003 tijdvak 1

opgave 1OMGAAN MET NATUURLIJKE HULPBRONNEN

De kringlopen van het water

figuur 1

figuur 2

11p

In figuur 1 en in figuur 2 zie je de kringlopen van het water.

Het zijn twee verschillende kringlopen: de korte kringloop en de lange kringloop.

Welke kringloop is de lange kringloop: figuur 1 of figuur 2?

Omcirkel in het uitwerkboekje figuur 1 of figuur 2.

21p

De totale hoeveelheid zoet water op aarde is 100%.

Een klein deel hiervan zit in de lucht als waterdamp.

De rest bevindt zich

- in de bodem.

- in de meren en de rivieren.

- in de poolkappen en de gletsjers.

Waar zit het grootste deel van deze 100% zoet water?

A in de bodem

B in de meren en de rivieren

C in de poolkappen en de gletsjers

32p

Het waterverbruik is de laatste 50 jaar sterk toegenomen.

Geef hiervoor twee redenen.

foto 1

Vervuild water in een rivier dat van fabrieken afkomt.

foto 2

Kinderen halen water

41p

Foto 1 en foto 2 hebben te maken met de kwaliteit van het water en de hoeveelheid

water.

Welke foto heeft duidelijk te maken met de kwaliteit van het water: foto 1 of

foto 2?

Omcirkel in het uitwerkboekje foto 1 of foto 2.

51p

De mens kan invloed hebben op de kwaliteit van het water.

Geef een voorbeeld hoe de mens invloed kan hebben op de kwaliteit van het

water.

kaart 1

Turkije

61p

De grootste stuwdam in de rivier de Eufraat is de Atatürkstuwdam.

Deze stuwdam ligt in het zuiden van Turkije, in een irrigatieproject (zie kaart 1).

Irak is niet blij met deze stuwdam.

Geef hiervoor een reden.

kaart 2

Neerslag in Turkije

P IRAK SYRIË Legenda: 0 100 200 km minder dan 400 mm 600-1000 mm 400-600 mm meer dan 1000 mm P Atatürkstuwdam

71p

Kaart 2 laat de verdeling van de neerslag over Turkije zien.

Welk deel van Turkije heeft de minste neerslag?

A het midden

B het noorden

C het oosten

D het zuiden

81p

Gebruik kaart 1 en kaart 2.

Leg uit waarom het goed is dat op plaats P in de rivier de Eufraat een stuwdam

is gebouwd.

foto 3

Druppel-irrigatie met behulp van een slang in Pica, Chili

foto 4

Irrigatie in Egypte

91p

Het is verstandig om het weinige water dat er is zuinig te gebruiken.

Op foto 3 en op foto 4 zie je twee verschillende manieren van irrigatie.

Bij de ene manier wordt veel meer water gebruikt dan bij de andere manier.

Welke manier van irrigatie is het beste als je kijkt naar het zuinige gebruik van

water?

Omcirkel in je uitwerkboekje foto 3 of foto 4.

kaart 3

Egypte met de Nijl

Legenda: MIDDELLANDSE ZEE stuwdam ISRAËL landsgrens JORDANIË Cairo SAUDI- N ijl ARABIË Ligging Egypte RODE E G Y P T E N ZEE ijl Nassermeer 0 1200 2400 km 0 300 600 km

101p

De Nijl is een lange rivier.

Hij ontspringt in het oosten van Afrika.

Het laatste stuk van de Nijl ligt in Egypte (zie kaart 3).

Onderweg in Egypte raakt de Nijl een groot deel van zijn water kwijt.

Waarom raakt de Nijl onderweg in Egypte een groot deel van zijn water kwijt?

111p

Ten noorden van Cairo ligt de delta van de Nijl.

Het is een belangrijk gebied voor de landbouw. De landbouw is in dit gebied voor

een groot deel afhankelijk van het water van de Nijl.

De aanleg van het Nassermeer heeft echter gevolgen voor het water van de Nijl in

deze delta.

Welk letter geeft het juiste antwoord?

A Alleen de hoeveelheid van het water van de Nijl is minder geworden.

B Alleen de kwaliteit van het water van de Nijl is minder geworden.

C De kwaliteit van het water én de hoeveelheid van het water van de Nijl zijn

minder geworden.

122p

Nederland is een land waar het regelmatig regent.

Sommige mensen vinden het wel eens teveel regenen.

Toch dreigen bepaalde gebieden in Nederland te verdrogen.

Hieronder staan twee mogelijke oorzaken van de verdroging van bepaalde

gebieden:

1 Het regent in Nederland alleen in de herfst en de winter.

2 Voor drinkwater wordt steeds meer grondwater gebruikt.

De cijfers 1 en 2 staan in het uitwerkboekje.

Omcirkel achter de cijfers juist of onjuist.

132p

Een Nederlander gebruikt gemiddeld 130 liter water per dag.

Het gebruik kan minder.

Geef twee manieren om het dagelijkse waterverbruik te verminderen.

141p

Er zijn verschillende manieren om aan drinkwater te komen.

Dat kan bijvoorbeeld door

1 stuwdammen aan te leggen.

2 van zeewater drinkwater te maken.

3 grondwater en oppervlaktewater te gebruiken.

Op welke manier komen wij in Nederland vooral aan ons drinkwater?

A manier 1

B manier 2

C manier 3

tekst 1

De kwaliteit van het Maaswater is niet echt verbeterd

ROTTERDAM

De kwaliteit van het Maaswater is nog niet goed genoeg.

Er zit nog te veel cadmium en fosfaat in.

Het aantal lozingen door vervuilers is verminderd.

Maar de waterkwaliteit is niet echt verbeterd.

151p

Een goede kwaliteit van het Maaswater is voor ons allemaal belangrijk.

Er zijn ook bedrijven die graag een goede kwaliteit willen.

Welk bedrijf heeft het meeste belang bij een goede kwaliteit van het Maaswater?

A een betonfabriek

B een drinkwaterbedrijf

C een elektriciteitscentrale

kaart 4

Zuid-Limburg

Roermond Legenda: grens stedelijk gebied sLIMBURG a a M BELGIË DUITSLAND Sittard Heerlen Kerkrade Maastricht 322 Vaalserberg 0 10 20 km

161p

De kwaliteit van het Maaswater is volgens tekst 1 niet verbeterd.

Wie is de grootste vervuiler van het Maaswater (zie kaart 4)?

A de industrie in België

B de industrie in Duitsland

C de industrie in Nederland

171p

In Nederland wordt een groot deel van het rioolwater gezuiverd.

Sinds 1970 heeft men in Nederland steeds meer waterzuiveringsinstallaties gebouwd.

Waarom was het nodig steeds meer waterzuiveringsinstallaties te bouwen?

opgave 2TRANSPORT EN INFRASTRUCTUUR

kaart 5 Het Ruhrgebied in Duitsland kaart 6 Een deel van het stroomgebied van de Rijn in Duitsland R i j n Wesel L i p p e Duitsland (zie kaart 5) E m s c h e r Dortmund M ö h n e D u i s bu r g Essen R u h r Wuppertal Düsseldorf W u p p e r Keulen E r f t S i e g Siegen Bonn L a h n BELGIË Koblenz 0 300 600 km

Kaart 5 geeft een overzicht waar in het Ruhrgebied hoogovens staan. letter X.

Een groot deel van het ijzererts dat de Duitse hoogovens gebruiken, wordt met binnenvaartschepen over de Rijn aangevoerd. Via welke haven wordt dit ijzererts vooral aangevoerd? A Amsterdam B Antwerpen C IJmuiden D Rotterdam kaart 7 Europa staatkundig 2 Bosnië-Hercegovina 4 Macedonië 6 Slovenië

Een binnenschip brengt een lading graan van Rotterdam naar Roemenië. Het schip vaart via de Waal, de Rijn, de Main, het Main-Donaukanaal en de Donau (zie kaart 7). Wat is de juiste volgorde van Europese landen waar dit schip doorheen vaart op weg naar Roemenië? —————————————————— 1 2 3 ————— ————— —————— A Duitsland Oostenrijk Hongarije B Duitsland Tsjechië Hongarije C Oostenrijk Kroatië Joegoslavië D Oostenrijk Slovenië Joegoslavië

Sinds enige jaren is het Main-Donaukanaal klaar. → Geef een reden waarom transportbedrijven de voorkeur zullen geven aan de route via de Rijn en de Donau en niet via de Straat van Gibraltar en de Middellandse Zee.

kaart 8 Drukte op de Nederlandse wegen in 1999 Kleinpolderplein

In welk deel van Nederland komen de meeste files voor op werkdagen (zie kaart 8)? A Noord-Nederland B Oost-Nederland C West-Nederland D Zuid-Nederland

Bij welke grote stad waren in 1999 de meeste files van de "top-10" van files in Nederland (zie kaart 8)? A Amsterdam B Eindhoven C Rotterdam D Utrecht

Rotterdam wil wereldhaven nummer 1 blijven. Daarom kwam het Rotterdamse havenbedrijf in 1998 met een plan voor uitbreiding. Het Rotterdamse havenbedrijf wil zo haar concurrentiepositie verbeteren. Welke containerhaven is op dit moment de grootste concurrent van Rotterdam (zie kaart 9)? A Amsterdam B Antwerpen C Bremen D Londen

Steeds meer goederen worden vervoerd in containers. Het vervoer van goederen in containers heeft veel voordelen. → Noem een voordeel van het gebruik van containers.

Veel goederen worden vervoerd naar het Ruhrgebied. Dit gebeurt nu vooral met binnenvaartschepen en met vrachtauto’s. De IJzeren Rijn is een oude spoorlijn tussen Antwerpen en het Ruhrgebied in Duitsland (zie kaart 10). Er is een plan om deze spoorlijn te vernieuwen en daarna te gebruiken voor goederenvervoer. → Geef een voordeel van het goederenvervoer per trein als je het vergelijkt met een vrachtauto.

→ Geef een nadeel van het goederenvervoer per trein als je het vergelijkt met een vrachtauto.

De milieubeweging is tegen de aanleg van de IJzeren Rijn. Zij is voorstander van een nieuwe spoorlijn. Dit wordt de A67-variant genoemd (zie kaart 10). De Belgische regering is echter tegen de A67-variant. → Met wie ben jij het eens? Kies voor de milieubeweging of voor de Belgische regering. Omcirkel in het uitwerkboekje de milieubeweging of de Belgische regering en geef een reden voor je keuze.

De aardolie die in Rotterdam wordt aangevoerd, komt vooral uit A Algerije. B Midden-Oosten. C Nigeria. D Venezuela.

Op kaart 11 staan twee routes naar Europa aangegeven met de letters P en Q. Mammoettankers volgen route P. → Waarom kunnen de mammoettankers niet via route Q naar Europa varen?

kaart 12 Veranderingen in de provincie X

In de titel en op kaart 12 is met de letter X een deel van een Nederlandse provincie aangegeven. In welke provincie staat de letter X? A Limburg B Noord-Brabant C Zeeland D Zuid-Holland

Op kaart 12 staan vier veranderingen aangegeven. Deze vier veranderingen leiden tot een verbetering van A de goederenoverslag. B de infrastructuur. C het achterland.

De aanleg van de HSL (Hogesnelheidslijn) in de buurt van Breda (zie kaart 12). Over de komst van de HSL zijn de meningen verdeeld. De volgende uitspraken worden vaak gehoord in verband met de aanleg van de HSL: - de HSL zal extra geluidsoverlast geven - wij kunnen niet meer uitbreiden richting Etten-Leur - de aanleg zorgt voor extra werkgelegenheid Deze uitspraken zijn - in willekeurige volgorde - gedaan door de volgende groepen: X de aannemersbedrijven Y de bewoners van Breda-West Z het gemeentebestuur van Breda → Kies twee van de groepen: aannemersbedrijven, gemeentebestuur of bewoners en zet achter elke groep welke uitspraak zij deden.