opgave 1Tekst 1 De misdaadparadox
11p
Welke uitspraak over alinea 1 van de tekst ‘De misdaadparadox’ is juist, gelet op
de eerste vijf alinea’s van deze tekst?
Alinea 1 laat zien dat
A de begrippen ‘criminaliteit’ en ‘veiligheid’ door de jaren heen zijn veranderd.
B mensen criminaliteit minder accepteren naarmate hun omgeving veiliger is.
C oudere mensen criminaliteit anders ervaren dan jongere mensen.
D stadsbewoners zich minder van criminaliteit aantrekken dan
plattelandsbewoners.
21p
Met welke combinatie van begrippen kan de inhoud van alinea 3 het beste
getypeerd worden?
A argument - weerlegging
B definitie - toelichting
C stelling - onderbouwing
D verschijnsel - voorwaarden
De tekst ‘De misdaadparadox’ kan onderverdeeld worden in zes delen. Deze
achtereenvolgende delen kunnen voorzien worden van de volgende kopjes:
1 Stijging van gevoel van onveiligheid
2 Benadering van criminaliteit en veiligheid
3 Terugloop in criminaliteitscijfers
4 Nuancering van criminaliteitscijfers
5 Vraagtekens bij stijging jeugdcriminaliteit
6 Conclusie betreffende onveiligheidsgevoelens
31p
Bij welke alinea begint deel 2?
41p
Bij welke alinea begint deel 3?
51p
Bij welke alinea begint deel 5?
“De introductie van die enquête is symbolisch voor een verandering in het
denken over criminaliteit.” (regels 67-70)
63p
Formuleer de onderbouwing voor deze uitspraak.
Baseer je antwoord op gegevens uit alinea 4.
Gebruik maximaal 20 woorden.
tekstfragment 1
Harde hand of zachte dwang?
Nederland kende lange tijd een mild strafklimaat. Na de Tweede Wereldoorlog
geloofden christelijke en sociaal-democratische denkers in de opbouw van een
gemeenschap waarin misdaad goeddeels zou zijn uitgebannen, schrijft de
sociaal-psycholoog Hans Boutellier in zijn boek De Veiligheidsutopie. Als de
welvaart steeg, hoefde niemand meer te stelen. En als de samenleving
rechtvaardig was, zou agressief gedrag verdwijnen, omdat niemand zich
vernederd hoefde te voelen.
Bij een misdrijf had ook de gemeenschap een beetje gefaald: zij was niet bij
machte gebleken het dwalende individu op het rechte pad te houden. Zowel
christenen als socialisten hadden een zekere compassie met de dader. Voor
christenen was hij een zondaar die van zijn dwalingen moest worden genezen.
Voor socialisten een slachtoffer van een onrechtvaardig systeem.
naar: P. Giesen, de Volkskrant, 16 januari 2010
In tekstfragment 1 wordt anders gesproken over de dader dan in alinea 4 van de
tekst ‘De misdaadparadox’.
73p
Leg dit verschil uit.
Gebruik maximaal 30 woorden.
In alinea 4 wordt positief gesproken over de slachtofferenquête.
82p
Citeer een zin uit het tekstgedeelte van de alinea’s 5 tot en met 7 waarin juist
sprake is van directe kritiek op die enquête.
91p
Wat is het gevolg van onderrapportage, gelet op alinea’s 6 en 7?
Het gevolg van onderrapportage is dat
A allochtonen en jongeren minder vaak geënquêteerd worden.
B de slachtofferenquêtes duidelijk aantoonbare fouten bevatten.
C de statistieken een minder reëel beeld geven van de criminaliteit.
D zelden aangifte gedaan wordt van een gepleegde misdaad.
101p
Met welk begrip kan de functie van alinea 6 ten opzichte van alinea 5 het beste
benoemd worden?
A gevolg
B samenvatting
C tegenstelling
D uitwerking
111p
Met welk begrip kan de functie van alinea 8 ten opzichte van de voorafgaande
alinea’s het beste benoemd worden?
A constatering
B gevolg
C samenvatting
D voorbeeld
“Die gevoelens [van onveiligheid] zijn niet irreëel en hebben zeker niet alleen te
maken met afgenomen tolerantie.” (regels 163-165).
121p
Welk type argumentatie gebruiken de schrijvers in alinea 9 om dit standpunt te
ondersteunen?
argumentatie op basis van
A autoriteit
B onderzoeksbevindingen
C vermoedens
D vooroordelen
“Kunnen die twee ontwikkelingen verklaren waarom een meerderheid van de
Nederlanders denkt dat Nederland minder veilig is dan tien jaar geleden?”
(regels 194-198)
132p
Welke twee ontwikkelingen worden bedoeld?
Nummer je antwoorden.
“Wetenschappers spreken in dit verband wel over het criminaliseren van
kattenkwaad. ‘Dat zien we terug in de cijfers over jeugdcriminaliteit’, stelt Van
der Laan.” (regels 244-249)
143p
Leg uit wat het verband is tussen het criminaliseren van kattenkwaad en de
cijfers over jeugdcriminaliteit.
Baseer je antwoord op alinea’s 12 en 13.
Gebruik maximaal 20 woorden.
151p
Welk type argumentatie gebruiken de schrijvers in alinea 13 vooral om deze
zienswijze te ondersteunen?
argumentatie op basis van
A autoriteit
B controleerbare feiten
C vermoedens
D waardeoordelen
tekstfragment 2
“Veel mensen zijn bezorgd omdat ze denken dat de jeugdcriminaliteit toeneemt.
Dat is absoluut niet zo. Wel lijkt een kleine categorie autochtone jongeren
gewelddadiger te worden: hooligans die onder invloed van alcohol en pillen over
de schreef gaan. Zij krijgen forse straffen, net als bijvoorbeeld tasjesdieven.”
naar: de Volkskrant, 17 december 2009
In alinea 12 van ‘De misdaadparadox’ wordt de vraag gesteld of de criminaliteit
onder jongeren stabiel blijft of dat de jeugd toch crimineler wordt.
164p
Leg uit hoe het antwoord op deze vraag in tekstfragment 2 past bij het antwoord
op deze vraag in alinea’s 12 en 13 van ‘De misdaadparadox’.
Betrek beide teksten in de formulering van je antwoord.
Geef geen voorbeelden.
Gebruik maximaal 45 woorden
In de tekst ‘De misdaadparadox’ komen geregeld onderzoekscijfers voor.
171p
Hoe kan de algehele houding van de schrijvers tegenover onderzoekscijfers,
zoals die blijkt uit deze tekst, het beste getypeerd worden?
A Onderzoekscijfers bevatten ‘harde feiten’ omtrent veiligheid, maar dienen
met wantrouwen benaderd te worden.
B Onderzoekscijfers weerspiegelen de werkelijkheid omtrent veiligheid en zijn
dus beleidsbepalend.
C Onderzoekscijfers zijn belangrijk voor de benadering van veiligheid, op
voorwaarde dat ze door ervaringsdeskundigen gesteund worden.
D Onderzoekscijfers zijn onmisbaar voor het denken over veiligheid, maar
behoeven soms nuancering.
181p
Wat is de hoofdvraag waarop de tekst ‘De misdaadparadox’ een antwoord
probeert te geven?
A Hoe kan het dat de cijfers aangeven dat er minder criminaliteit is, terwijl
meer jongeren crimineel gedrag vertonen?
B Hoe kan het dat de cijfers suggereren dat er meer jeugdcriminaliteit is,
terwijl uit onderzoek blijkt dat dat niet zo is?
C Hoe kan het dat er volgens de cijfers minder criminaliteit is, terwijl er meer
geweldsdelicten zijn?
D Hoe kan het dat mensen zich niet veiliger voelen, terwijl er volgens de cijfers
minder criminaliteit is?
191p
Welke van onderstaande zinnen omschrijft het beste het tekstdoel van de tekst
‘De misdaadparadox’?
Het doel van deze tekst is vooral
A de lezer aan het denken te zetten over de beleving van veiligheid en de
bevindingen uit onderzoek rondom het thema criminaliteit en veiligheid.
B de lezer ervan te overtuigen dat het heersende onveiligheidsgevoel niet kan
worden verklaard door de diverse cijfers over veiligheid en criminaliteit te
vergelijken.
C de lezer op de hoogte te stellen van de beleving van onveiligheid door
burgers en de rol van jongeren bij geweldsdelicten en andere criminaliteit.
D de lezer te stimuleren om het gevoel van onveiligheid niet al te serieus te
nemen, gezien de verschillende elkaar tegensprekende onderzoeks-
gegevens.
201p
Welke van de onderstaande zinnen geeft de hoofdgedachte van de tekst ‘De
misdaadparadox’ het beste weer?
A De cijfers rond criminaliteit en geweldpleging dalen al jaren, maar
Nederlanders voelen zich toch steeds onveiliger door het geweld van
jongeren op straat en een verminderde tolerantie voor criminaliteit.
B Onderzoekers van het WODC stellen alles in het werk om een goed
cijfermatig beeld te krijgen van de ontwikkelingen in de criminaliteit en de
beleving ervan, maar onderrapportage maakt de uitkomsten onzeker.
C Terwijl criminaliteit en geweldpleging de laatste jaren alleen maar minder
zijn geworden, maken de gewone Nederlandse burgers zich toch steeds
meer zorgen over de toename van de geweldspiraal.
D Uit de onderzoeken naar structurele ontwikkelingen in de criminaliteit komt
onvoldoende naar voren wat de invloed is van uitgaansgeweld en
straatcriminaliteit op de beleving van geweld door burgers.
