opgave 1Tekst 1 Een staaltje van menselijk kunnen
De tekst Een staaltje van menselijk kunnen kan in vier opeenvolgende delen verdeeld
worden. Deze delen kunnen van de volgende kopjes worden voorzien:
1 Visie auteur op inrichting omgeving
2 Denkbeelden over invloed geluiden op omgeving
3 Gevolgen van veranderde omgeving op mentaliteit burgers
4 Visie overheid op inrichting omgeving
11p
Bij welke alinea begint deel 2?
21p
Bij welke alinea begint deel 3?
31p
Bij welke alinea begint deel 4?
41p
Met welk begrip kan de functie van alinea 1 ten opzichte van het vervolg van de tekst het
constatering
definitie
probleemstelling
samenvatting
beste benoemd worden?
51p
Met welk begrip kan de functie van alinea 2 ten opzichte van de rest van de tekst het beste
afweging
conclusie
mening
oorzaak
benoemd worden?
61p
Met welk begrip kan de functie van alinea 3 ten opzichte van de rest van de tekst het beste
gevolg
samenvatting
stelling
toelichting
benoemd worden?
”Door de auto veranderden landkaarten in wegenkaarten.” (regels 138–139).
Met deze woorden verwijst de auteur naar een verandering in houding tegenover het
landschap.
72p
Welke verandering tussen vroeger en nu wordt hier bedoeld?
Gebruik maximaal 20 woorden.
In alinea 8 citeert de auteur de Franse architect Virilio; in alinea 9 haalt hij de Franse
antropoloog Augé aan.
83p
Welke overeenkomst is er in hun visie op het woongedrag van mensen?
Gebruik maximaal 15 woorden.
91p
Welk van onderstaande begrippen geeft het beste aan wat de functie van beide citaten is in
bewijs
tegenwerping
versterking
voorbeeld
de tekst Een staaltje van menselijk kunnen?
101p
Waarom wordt in alinea 12 Koos van Zomeren aangehaald?
Om duidelijk te maken dat we trots mogen zijn op onze ontwikkeling van ’nieuwe natuur’.
Om een nieuw argument naar voren te brengen tegen de illusiepolitiek van de overheid.
Om een positief geluid te laten horen over het menselijk vermogen de natuur te sturen.
Om te laten zien dat Ten Hooven, als schrijver van het artikel, in zijn kritiek niet alleen staat.
111p
Door welke van onderstaande omschrijvingen wordt de houding van de auteur tegenover het
afstandelijk, maar weinig genuanceerd
kritisch en somber
moedeloos, maar relativerend
nuchter en opstandig
door hem behandelde onderwerp het beste getypeerd?
Er kunnen verschillende typen argumenten worden onderscheiden, zoals:
1 argumentatie op basis van oorzaak en gevolg;
2 argumentatie op basis van voor- en nadelen;
3 argumentatie op basis van overeenkomst of vergelijking;
4 argumentatie op basis van voorbeelden.
122p
Welke twee typen argumentatie moeten in het tekstgedeelte van alinea 1 en 2 de bewering
”Het poëtische beeld ’eenzame stilte’ heeft in het tijdperk van de massamobiliteit een
nieuwe lading gekregen” aannemelijk maken? Noteer alleen de nummers.
132p
Welke twee typen argumentatie spelen de hoofdrol in alinea 10? Noteer alleen de nummers.
De titel Een staaltje van menselijk kunnen kan ironisch opgevat worden.
141p
Welk feit zou de aanleiding kunnen zijn voor deze titel?
Het feit dat de mens beschikt over het vermogen zich aan een veranderende omgeving aan
Het feit dat de mens in staat is de natuur te verrijken en uit te breiden met nieuwe natuur.
Het feit dat de mens in staat is voortdurend zijn beperkingen te overwinnen en zijn
Het feit dat de mens met zijn ingrepen de kwaliteit van zijn natuurlijke omgeving aantast.
te passen.
mobiliteit te vergroten.
151p
Wat is de hoofdgedachte van de tekst Een staaltje van menselijk kunnen?
De expansie van de mobiliteit heeft tot gevolg dat de stilte en de historie uit het landschap
De overheid biedt met het aanmaken van ’nieuwe natuur’ geen bevredigend alternatief voor
De vervanging van ’originele’ natuurgebieden door de zogenaamde ’nieuwe natuur’ maakt
Mensen kunnen niet veel anders dan zich neerleggen bij de gevolgen van de toegenomen
verdwijnen en dat stad en platteland van stiltefunctie wisselen.
wat aan stilte en landschap door de groeiende mobiliteit verloren gaat.
dat mensen hun binding met het hen omringende landschap verliezen.
mobiliteit en er het beste van maken door nieuwe natuurgebieden in te richten.
161p
Hoe kan het schrijfdoel van de auteur het beste worden omschreven?
de burgers oproepen tot verzet tegen de aanleg van de zogenaamde ’nieuwe natuur’.
de lezer laten delen in de treurigheid om het verlies van onaangetaste natuur.
de natuurliefhebbers informeren over het veranderende karakter van de natuur.
de overheid waarschuwen voor de ingrijpende gevolgen van haar illusiepolitiek.
Ik probeer mij iedere keer weer in te leven in de somberheid waar mensen als
De auteur wil vooral
Ik probeer mij iedere keer weer in te leven in de somberheid waar mensen alsMarcel ten Hooven of Koos van Zomeren zich in wentelen. Dat lukt dan een tijdje en ik
schud of knik meewarig of instemmend over de verloedering van de mensheid. Maar al
snel kom ik in verzet tegen deze cultuurpessimistische vampiers die met hun gezemel over
vroeger de relativerende levenslust uit mijn gemoed zuigen. Zij lijken zich er nauwelijks
van bewust dat niet alleen geluidsoverlast maar ook hun sentiment zelf al eeuwenoud is.
”De neiging het heden te veroordelen en het verleden te prijzen, is diep geworteld in de
menselijke natuur”, schreef David Hume in 1777, ”en beïnvloedt zelfs hen die begiftigd
zijn met het scherpste oordeel en de grootste geleerdheid.”
Uit: Niet langs Westbroek, Wybren Verstegen, Trouw, 12 juni 1999
171p
Welke van onderstaande beweringen drukt het beste uit welk bezwaar in dit citaat tegen
Ten Hooven haalt oorzaak en gevolg door elkaar.
Ten Hooven laat zich onvoldoende leiden door verstandelijke overwegingen.
Ten Hoovens opvattingen zijn niet van deze tijd.
Ten Hoovens relaas getuigt niet van werkelijke kennis van de natuur.
Ten Hooven wordt geuit?
181p
In welk opzicht is in citaat 1 de argumentatie gericht tegen Ten Hooven niet aanvaardbaar?
Deze argumentatie is gebaseerd op onjuiste feiten.
Deze argumentatie is te autoritair gebracht.
Deze argumentatie leidt tot woede bij de beschuldigden.
Deze argumentatie maakt kritiek op het heden überhaupt onmogelijk.
Is geluidsoverlast een kwaal van de moderne tijd? Wat moet ik dan denken van het
Is geluidsoverlast een kwaal van de moderne tijd? Wat moet ik dan denken van hetburengerucht door hanengekraai of koeiengeloei in de tuinen van nog half-agrarische
steden van vóór de industrialisatie? Mijn stad, Utrecht, stond in de zeventiende eeuw nog
vol vee. Wie wel eens buren heeft gehad die voor de aardigheid middenin de stad een haan
houden, begrijpt onmiddellijk wat ik bedoel. Of moet ik bij geluidsoverlast denken aan het
geratel van de ijzeren banden rond de wielen van de koetsen en hondenkarren in de
Victoriaanse tijd, voortgetrokken door miserabele en verwaarloosde dieren die lijdzaam
gehoorzamen aan het geschreeuw van hun hardvochtige menners? Hoe stil was het in het
verleden, dat er stro op de straten bij de hospitalen moest worden gelegd tegen het
wielengeratel om de zieken en de stervenden te ontzien? Zelfs Caesar heeft nog eens
besloten dat het centrum van Rome gesloten moest worden voor het verkeer. Nog
sprekender is de uitspraak van de Engelse historicus Macaulay die in de vorige eeuw
klaagde dat de massa koetsen, karren en paardentrams in de hoofdstad ”raasde als de
waterval van de Niagara”.
Uit: Niet langs Westbroek, Wybren Verstegen, Trouw, 12 juni 1999
Verstegen, die meent dat het vroeger in de stad ook buitengewoon lawaaiig was, keert zich
in bovenstaand citaat 2 tegen Ten Hooven.
192p
Noem twee redenen waarom Ten Hooven waarschijnlijk weinig last zou hebben van de
Marcel ten Hooven heeft ongelijk als hij de stilte van vroeger idealiseert. Die stilte is er 

vorm van geluidsoverlast waarover Verstegen in bovenstaand citaat spreekt. Baseer je
antwoord op alinea 6 van de tekst Een staaltje van menselijk kunnen.
Marcel ten Hooven heeft ongelijk als hij de stilte van vroeger idealiseert. Die stilte is er nu ook nog, dat weet ik uit eigen ervaring. Ik zit ook wel eens op de fiets. Als ik even
doortrap ben ik, verstokte randstedeling, binnen een halfuurtje bevrijd van het geluid van
auto’s, en fiets van Utrecht door de weilanden in vrijwel volslagen rust naar de
heidevelden ten zuiden van Hilversum.
Uit: Niet langs Westbroek, Wybren Verstegen, Trouw, 12 juni 1999
201p
Citeer een bewering van Ten Hooven uit alinea 1 of uit alinea 3, bestaande uit één zin, waar
bovenstaand citaat 3 tegenin gaat.
Met betrekking tot vogelplas Starrevaart wordt in de tekst Een staaltje van menselijk
kunnen gesproken van illusiepolitiek (zie regel 29). De bezoeker krijgt de illusie
voorgeschoteld van een stilte- en natuurgebied, terwijl het er in werkelijkheid nooit stil is
en het ’natuurgebied’ feitelijk niets anders is dan een stukje overgeschoten landschap naast
de snelweg.
Zo worden er in de tekst meer tegenstellingen of vormen van (zelf)bedrog aan de orde gesteld.
214p
Leid twee van dergelijke tegenstellingen of vormen van (zelf)bedrog af uit alinea 10.
Gebruik maximaal 25 woorden per tegenstelling of vorm van (zelf)bedrog.
222p
Leid één van dergelijke tegenstellingen of vormen van (zelf)bedrog af uit alinea 11.
Gebruik maximaal 40 woorden.


















