opgave 2Opgave 2 Wat kost een vermogen?
Uit een onderzoeksrapport, begin 2015: De vermogensverschillen in de wereld nemen toe. In 2012 bezat de rijkste 1% van de wereld bijna de helft van het totale vermogen. In 2014 is dat opgelopen naar precies de helft. Als deze ontwikkeling zich doorzet, bezit de rijkste 1% van de wereld in 2016 meer dan de helft van het totale vermogen.
Niels en Eva zitten in de examenklas en willen naar aanleiding van het
bovenstaande bericht de vermogensverdeling in hun land onderzoeken
voor hun profielwerkstuk. Ze hebben twee deelvragen geformuleerd:
− Is de vermogensverdeling in ons land in 2014 ten opzichte van 2012
schever geworden?
− Welke maatregelen kunnen genomen worden om een steeds schever
wordende vermogensverdeling aan te pakken?
Niels heeft op de site van het Bureau voor Statistiek (BS) statistieken
gevonden van de vermogensverdeling in hun land in 2012 en 2014
(bron 1). Hij vraagt zich af: “Hoe kunnen er vermogensgroepen bestaan
die 0% of minder van het totale vermogen bezitten, terwijl er binnen die
groepen ook huishoudens zijn die spaargeld of een eigen huis hebben,
wat volgens het BS ook tot vermogen wordt gerekend?” Eva kan hem dat
wel uitleggen.
Gebruik bron 1.
71pGeef namens Eva antwoord op de vraag van Niels.
De Lorenzcurve van de vermogensverdeling in 2014 heeft Niels niet
kunnen vinden. Maar op basis van het staafdiagram van 2014 kan Niels
wel een Lorenzcurve van 2014 schetsen.
Gebruik bron 1.
82pZal de Lorenzcurve van de vermogensverdeling in 2014 een boller of
minder bol verloop hebben dan de Lorenzcurve in 2012?
Verklaar het antwoord met behulp van de staafdiagrammen.
Niels en Eva denken dat door middel van een belastingmaatregel de
vermogensverschillen kunnen worden aangepakt, met de aanname dat de
belasting in mindering wordt gebracht op het vermogen. In hun onderzoek
stuiten ze op een nieuwe regeling van de vermogensrendementsheffing
die de regering gaat doorvoeren in 2017 (zie bron 3). Niels vergelijkt deze
nieuwe regeling met de bestaande regeling in 2014 (zie bron 2) en doet
vervolgens twee beweringen:
bewering 1: “De verhoging van de vrijstelling van € 21.000 naar € 25.000
op zichzelf heeft een nivellerend effect op de
vermogensverdeling na belastingheffing.”
bewering 2: “De nieuwe fictieve rendementen lopen op, dat betekent dat
de regering ervan uitgaat dat huishoudens met een groot
vermogen hogere rendementen kunnen behalen door
bijvoorbeeld meer risicospreiding.”
Gebruik bron 2 en 3.
92pLeg uit dat verhoging van de vrijstelling een nivellerend effect kan hebben
op de vermogensverdeling.
102pLeg uit dat huishoudens met een groot vermogen meer risicospreiding in
hun beleggingen kunnen toepassen en zodoende hogere rendementen
kunnen behalen.
Ten slotte willen Niels en Eva uitrekenen of de vermogensverschillen
inderdaad afnemen door de nieuwe regeling. Daartoe gaan ze de
geplande nieuwe regeling van 2017 vergelijken met de regeling van 2014
voor een huishouden met een vermogen van € 200.000 en een
huishouden met een vermogen van € 2.000.000. Ze gaan ervan uit dat
tussen 2014 en 2017 geen vermogensgroei heeft plaatsgehad. Eva heeft
een tabel gemaakt en de berekeningen voor een huishouden met een
vermogen van € 200.000 al ingevuld (zie bron 4).
Gebruik bron 2, 3 en 4.
114pZijn op basis van het rekenvoorbeeld de vermogensverschillen na
belasting in 2017 ten opzichte van 2014 toegenomen of afgenomen?
Ga als volgt te werk:
− Bereken het bedrag dat moet worden ingevuld bij A.
− Bereken het bedrag dat moet worden ingevuld bij B.
− Laat met behulp van verhoudingsgetallen zien of de
vermogensverschillen zijn toegenomen of afgenomen.
opgave 3Opgave 3 China grijpt in
Uit een krant, 31 augustus 2015: De koers van de Chinese yuan is door ingrepen van de centrale bank van China in de maand augustus van dit jaar gedaald van 0,161 naar 0,156 US dollar. De centrale bank beïnvloedt al lange tijd de koers van de yuan door rentebeleid en interventies (aan- en verkooptransacties) op de valutamarkt. Door de koersdaling probeert de centrale bank via de betalingsbalans de beoogde economische groei in China voor dit jaar te realiseren.
121pBereken met hoeveel yuan de koers van de dollar (uitgedrukt in yuan) in
de maand augustus 2015 is veranderd.
132pHeeft de centrale bank in augustus de rente verhoogd of verlaagd om de
koersdaling van de yuan te bewerkstelligen? Licht het antwoord toe.
Gebruik bron 1.
142pNoteer het nummer van de grafiek uit bron 1 die de interventie op de
valutamarkt om de koersdaling van de yuan te bewerkstelligen juist
weergeeft.
152pLeg uit dat de koersdaling van de yuan via de lopende rekening van de
betalingsbalans kan leiden tot meer economische groei in China.
Een Amerikaanse econoom reageert op de recente ontwikkelingen in
China: “De koersdaling die de centrale bank met haar maatregelen heeft
veroorzaakt, is een vorm van protectie. Als de Verenigde Staten (VS)
tegenmaatregelen nemen, wordt de vrijhandel beperkt en dat zal de
economische groei van beide landen vertragen. Ik zal uitleggen
waarom ….”
163pSchrijf in ongeveer 50 woorden de uitleg van de econoom. In de uitleg
moeten de volgende aspecten aan de orde komen:
− een reden waarom de koersdaling van de yuan ten opzichte van de
dollar de economische groei van de VS zal afremmen
− een andere vorm van protectie (dan een koersdaling) die de regering
van de VS kan nemen als tegenmaatregel
− een reden waarom protectie door de VS de economische groei van
China zal vertragen
De VS kan door middel van protectie ook de eigen groei belemmeren, nog
zonder dat China tegenmaatregelen neemt.
opgave 4Opgave 4 De prijs van tijd
Uit een webblog, 6 april 2012: Spaarrentes die de banken bieden worden steeds lager, terwijl de prijzen stijgen. De gemiddelde rente op spaargeld is gedaald naar 2,4% en de inflatie is gestegen tot 2,5%. Sinds het begin van de kredietcrisis in 2008 wordt er elk jaar meer gespaard door Nederlanders. In 2011 groeide het totaal aan spaartegoeden met 18 miljard euro tot een bedrag van 314 miljard euro. Econoom Heffinger: “Gezien de verhouding tussen de rente en de inflatie, had ik deze groei niet verwacht.”
182pMaak van onderstaande tekst een economisch juiste redenering.
Het gevolg van een toenemend aanbod van spaargeld op de
vermogensmarkt is het …(1)…. Stijgende besparingen in een land
veroorzaken bij gelijkblijvende inkomens een daling van de …(2)… en dat
kan leiden tot …(3)… economische groei in dat land.
Kies uit:
bij (1) dalen van de rente / stijgen van de prijzen
bij (2) vraag naar consumptiegoederen / vraag naar exportgoederen
bij (3) meer / minder
192pLeg uit hoe een economische crisis kan leiden tot stijgende besparingen
bij gezinnen.
202pGeef een verklaring voor de uitspraak van econoom Heffinger.
Bij sparen wordt een intertemporele afweging gemaakt. Door te ruilen
over de tijd streven mensen in hun verschillende levensfasen onder meer
naar een constant consumptieniveau. Zo ook Willem van Dongen. Zijn
financiële levensloop is in bron 1 weergegeven. In levensfase a - b heeft
hij een dure opleiding gevolgd. Voor die opleiding moest hij geld lenen.
Na zijn opleiding vindt Willem direct een baan en neemt zijn looninkomen
gedurende een aantal jaren toe. Daarna blijft zijn loon gelijk.
Gebruik bron 1 bij de vragen 21, 22 en 23.
212pIs het looninkomen van Willem een stroomgrootheid of een
voorraadgrootheid? Verklaar het antwoord.
222pVerklaar waarom het financieel vermogen van Willem in de levensfase
b - c afneemt, maar minder snel dan in de levensfase a - b.
232pVerklaar waarom het financieel vermogen van Willem in de levensfase
d - e toeneemt en vervolgens in levensfase e - f afneemt.
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
opgave 5Opgave 5 Aanpakken dat opwaarderen!
Uit een tijdschrift: In de dure tas die gestolen werd op dat zonnige eiland, zat volgens je claim bij de verzekering ook een dure zonnebril die je in feite al eerder was kwijtgeraakt. Een kras in de lak van je auto, veroorzaakt door een onvoorzichtige fietser, laat je tegelijk repareren met de deuk in het spatbord die er al een tijdje in zat. Uit onderzoek van het Verbond van Verzekeraars (VvV) blijkt dat er jaarlijks voor zo’n 900 miljoen euro aan schade op een dergelijke manier wordt ‘opgewaardeerd’. “Het gevolg van dit claimgedrag is dat de verzekerden er uiteindelijk toch weer zelf voor moeten betalen”, aldus de woordvoerder van het VvV.
242pLeg uit dat het ‘opwaarderen’ van schade mogelijk is als gevolg van
asymmetrische informatie.
251pIs er bij het ‘opwaarderen’ van schade sprake van moral hazard? Verklaar
het antwoord.
261pVerklaar de uitspraak van de VvV-woordvoerder.
Om ervoor te zorgen dat verzekerden minder claimen, maken
verzekeraars onder andere gebruik van een bonus-malusladder. Volgens
de VvV kan een dergelijke bonus-malusladder in sommige gevallen het
claimen juist stimuleren. In het rapport laten de onderzoekers dat zien aan
de hand van een voorbeeld:
Hugo heeft een auto met een cataloguswaarde van € 16.950,-. Hij rijdt jaarlijks ongeveer 12.000 km en is door verzekeraar CarSafe ingedeeld in trede 7 van de premieladder. In het begin van het jaar heeft Hugo al twee schades geclaimd bij CarSafe.
Gebruik bovenstaand voorbeeld, bron 1 en bron 2 bij de vragen 27 en 28.
272pBereken met hoeveel euro de premie van Hugo volgend jaar ten opzichte
van zijn huidige premie zal stijgen als gevolg van de twee ingediende
schades.
282pLeg uit dat de bonus-malusladder in het geval van Hugo het aantal claims
niet beperkt.
