opgave 1Opgave 1
Benzineprijs onder vuur
In een land is de benzineprijs enkele jaren achter elkaar fors gestegen. Er
worden regelmatig acties gevoerd voor een verlaging van de benzineprijs. De
actievoerders stellen onder andere dat de benzineprijs in 2006 vergeleken met
2005 meer is gestegen dan de inflatie in die periode. De benzinemaatschappijen
stellen daar tegenover dat de consumenten in 2006 evenveel aan benzine
hebben uitgegeven als in 2005. De benzinemaatschappijen wijzen daarbij op de
ongewijzigde wegingsfactor van benzine in de consumentenprijsindex (cpi).
Beide partijen baseren zich op de gegevens in de tabel.
12pIs de stelling van de actievoerders juist? Verklaar het antwoord met een
berekening.
22pIs de argumentatie van de stelling van de benzinemaatschappijen juist? Verklaar
het antwoord.
32pBereken de stijging van de cpi in 2006 ten gevolge van de stijging van de
gemiddelde benzineprijs in 2006 ten opzichte van 2005.
opgave 2Opgave 2
uit een krant (juni 2004):
Amerika: haperende locomotief wereldeconomie?
De wereldhandel laat dit jaar sterke tekenen van herstel zien. Volgens de
Wereldhandelsorganisatie (WTO) kan het wereldhandelsvolume in 2004 met
7,5% toenemen. Dit optimisme is onder meer gebaseerd op de veronderstelling
dat de Amerikaanse import het hele jaar blijft groeien. In mei 2004 meldde het
Amerikaanse ministerie van Handel dat de Amerikaanse buitenlandse handel in
die maand het grootste tekort ooit liet zien. Begin juni begon de wisselkoers van
de dollar te dalen. Analisten zagen de voortdurend oplopende handelstekorten
als belangrijkste oorzaak voor die dalende dollarkoers. Deze analisten stelden
verder dat die dalende dollarkoers de groei van de import zou gaan afremmen.
42pLeg uit dat groei van de Amerikaanse import kan leiden tot herstel van de
wereldhandel.
52pLeg uit dat een Amerikaans handelstekort kan leiden tot een dalende
dollarkoers.
62pLeg uit dat een dalende dollarkoers een groei van de Amerikaanse import kan
afremmen.
opgave 3Opgave 3
Winnaars en verliezers in prijzenoorlog
In oktober 2003 brak in Nederland een prijzenoorlog uit in de
supermarktbranche. De diverse supermarktketens vielen over elkaar heen met
prijsverlagingen. Via onder andere advertenties in de dagbladen werd getracht
klanten de supermarkt in te lokken. De prijzenoorlog had invloed op de
marktaandelen van de supermarktketens.
In oktober 2003 bedroeg de totale omzet in de supermarktbranche € 2 miljard. In
november 2003 bleek de totale omzet met 0,5% gestegen te zijn terwijl de
prijzen gemiddeld met 2% waren gedaald.
Voor consumenten waren het interessante tijden: boodschappen doen werd flink
goedkoper en veel mensen besloten wat vaker naar de supermarkt te gaan. Het
is echter de vraag of consumenten alleen maar voordeel van zo’n prijzenoorlog
hebben.
Hieronder staat een fragment uit een advertentie van supermarktketen A.
(advertentie)
We laten ons niet klein krijgen
U kent ons sterke punt: een assortiment dat altijd bestaat
uit 3.500 verschillende producten van topkwaliteit.
En vanaf maandag zijn we extra voordelig: 300 van onze
artikelen zijn dan blijvend sterk in prijs verlaagd.
De prijzenoorlog had invloed op de marktaandelen van supermarktketens. De
onderstaande tabel geeft daarover informatie.
72pBereken de omzet van supermarktketen A in november 2003.
Gegeven zijn de onderstaande uitspraken over de prijselasticiteit van de vraag
naar supermarktproducten in de geschetste situatie.
1 Die vraag is prijsinelastisch want bij de prijsdaling van 2% stijgt de omzet
met slechts 0,5%.
2 Die vraag is prijsinelastisch want de toename van het marktaandeel van de
supermarktketens A tot en met D is gelijk aan de afname van het
marktaandeel van overige.
3 Die vraag is prijselastisch want ondanks de prijsdaling van 2% stijgt de
omzet met 0,5%.
4 Die vraag is prijselastisch want de consumenten gaan door de prijzenoorlog
vaker naar de supermarkt.
82pWelke van deze uitspraken is juist?
Bij hun marketingbeleid gebruiken ondernemingen de vier P’s: prijsbeleid,
promotiebeleid, plaatsbeleid en productbeleid. De advertentie van
supermarktketen A is een voorbeeld van promotiebeleid.
91pWelk(e) ander(e) marketinginstrument(en) gebruikt supermarktketen A volgens
de advertentie ook nog?
102pLeg uit dat consumenten op den duur ook nadeel kunnen ondervinden van een
prijzenoorlog in de supermarktbranche.
opgave 4Opgave 4
Arbeidsmarkt onderzocht
Jörg - leerling van havo 5 - heeft een werkstuk gemaakt over de arbeidsmarkt.
Hij heeft onder andere de p/a-ratio1) van zijn school berekend. Daartoe heeft
Jörg de onderstaande gegevens verzameld.
− 80 personeelsleden hebben een fulltime baan
− 40 personeelsleden hebben een parttime baan van gemiddeld 75%
− 20 personeelsleden hebben een parttime baan van gemiddeld 25%
noot 1 p/a-ratio: verhouding tussen de werkgelegenheid in personen en de werkgelegenheid in
arbeidsjaren
113pBereken de p/a-ratio van de school van Jörg.
Jörg heeft van een land de onderstaande arbeidsmarktgegevens verzameld.
− Tussen 2005 en 2007 is in dit land het werken in deeltijd relatief …(1)….
− De arbeidsmarkt is tussen 2005 en 2007 …(2)… geworden.
− Het tegelijkertijd bestaan van werkloosheid en openstaande vacatures duidt
op …(3)…werkloosheid.
− In januari 2007 bedraagt de beroepsbevolking in dit land …(4)… personen.
123pWat moet in plaats van de cijfers worden ingevuld om een economisch correcte
tekst te krijgen?
bij (1) toegenomen / afgenomen / gelijk gebleven
bij (2) ruimer / krapper
bij (3) conjunctuur / structuur / seizoen
bij (4) 8.000.000 / 8.070.000 / 8.400.000 / 8.470.000
In een van de paragrafen beschrijft Jörg een verband dat op de arbeidsmarkt
geldt. Hij gebruikt daarbij de onderstaande verschijnselen.
a De consumptie, investeringen en export nemen sterk toe.
b Er ontstaat een aanzuigeffect op de arbeidsmarkt.
c De arbeidsmarkt wordt krapper.
d Het nationale product neemt toe.
e De vraag naar arbeid neemt toe.
f De beroepsbevolking neemt toe.
132pIn welke volgorde moeten de bovenstaande verschijnselen staan om een
correcte economische redenering te vormen?
− a - d - e - b - f - c
− a - d - b - e - f - c
− a - d - e - c - b - f
− a - e - d - b - c - f
− a - e - b - d - f - c
− a - e - d - c - b - f
opgave 5Opgave 5
uit een krant:
Belast sms-en
De Filippijnse regering heeft een nieuwe bron van inkomsten ontdekt: de sms-
heffing. Inmiddels levert die heffing de Filippijnse schatkist al veel geld op. In
Nederland wordt ook nagedacht over zo’n heffing. In een voorstel is sprake van
een heffing van 2,5 cent per sms-bericht. De consumentenprijs van een sms-
bericht stijgt daardoor met 10% van 20 naar 22 cent. Volgens de onderstaande
grafiek worden daardoor 8,3% minder sms-berichten verstuurd.
aantal sms-berichten (x 1 miljard)
142pGeef een verklaring voor het feit dat bij een heffing van 2,5 cent de
consumentenprijs maar met 2 cent stijgt.
152pZal bij de voorgestelde sms-heffing de omzet van de telefoonbedrijven uit het
sms-verkeer exclusief heffing toenemen, afnemen of gelijk blijven? Verklaar het
antwoord.
Gegeven zijn de onderstaande uitspraken.
1 De voorgestelde sms-heffing is een voorbeeld van een directe belasting.
2 De verstuurde hoeveelheid sms-berichten is prijsinelastisch.
162pGeef voor elke uitspraak aan of deze juist of onjuist is.
opgave 6Opgave 6
Na het zuur het zoet
In het najaar van 2005 kondigde de Nederlandse regering aan dat na jaren van
lastenverzwaringen de burgers in 2006 weer meer bestedingsruimte zouden
krijgen: ‘na het zuur was het zoet aan de beurt’.
De koopkracht van de burgers zou in 2006 met behulp van een aantal
maatregelen worden vergroot. De regering ging ervan uit dat - mede als gevolg
van die maatregelen - de economie in 2006 met 2,5% zou groeien.
Een greep uit de maatregelen:
− verlaging van de WW-premie
− verhoging van de algemene heffingskorting
− verlaging van een aantal prijsverhogende belastingen
171pWelke van de genoemde maatregelen leidt / leiden tot een vergroting van het
nominale netto-inkomen van de burger?
182pLeg op basis van de gegevens uit dat in 2006 de totale belastingopbrengsten
ondanks de genoemde maatregelen kunnen stijgen ten opzichte van 2005.
Mevrouw Temmink heeft in 2005 een brutosalaris van € 34.000 waarvan zij netto
€ 24.140 overhoudt. Op de dag na Prinsjesdag leest zij in de krant dat in 2006
de inflatie 1,5% zal zijn. Volgens de cao zal haar brutosalaris in 2006 met 1%
stijgen. In 2006 wordt aan belastingen en sociale premies 28% op haar
brutosalaris ingehouden.
192pBereken met welk percentage het nettosalaris van mevrouw Temmink in 2006
stijgt ten opzichte van 2005.
201pIs het reële nettosalaris van mevrouw Temmink in 2006 hoger dan, lager dan of
gelijk aan dat in 2005? Verklaar het antwoord.
Dit was de laatste vraag van het deel waarbij de computer niet wordt gebruikt.
