bronnen

Eindexamen bedrijfseconomie havo 2025, tijdvak 1

opgave 1Opgave 1

Jordan is sinds 1 januari 2000 als teamleider werkzaam bij Roads, een
bedrijf dat helpt bij autopech. Op 1 januari 2002 werd zijn
arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd wegens goed functioneren
omgezet naar een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd.
11p
Noem een voordeel voor Roads van medewerkers met een
arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd ten opzichte van een
arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd.
Roads maakt in 2023 verlies en gaat reorganiseren. De functie van
Jordan komt daardoor te vervallen.
21p
Noem de ontslaggrond waarop Jordan nu ontslagen kan worden.
Per 1 januari 2024 wordt de arbeidsovereenkomst van Jordan ontbonden.
Door het ontslag krijgt Jordan een transitievergoeding.
31p
Leg uit waarvoor de transitievergoeding bedoeld is.
Berekenen van de loonkosten:
Jordan werkte fulltime (40 uur per week) en ontving een brutojaarloon dat
bestond uit 3 onderdelen:
− basisbrutojaarloon: op basis van 40 uur per week, 52 weken en
€ 27,30 per uur
− 8% vakantietoeslag over het basisbrutojaarloon
− de eindejaarsuitkering van € 2.839,20 per jaar
De sociale lasten voor de werkgever bedragen 30% van het brutojaarloon.
42p
Bereken de totale besparing op de loonkosten voor Roads in 2024 na het
ontslag van Jordan.

opgave 2Opgave 2

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 3.
In deze opgave worden de belastingen buiten
beschouwing gelaten.
Joachim en Deniz zijn beiden in loondienst als
marketingmedewerker bij een verzekeraar en zijn
ervaren zeilers.
Samen hebben ze het plan om in 2025 het bedrijf
SailingSea vof te starten dat zeilvakanties aanbiedt
figuur bij de opgave
aan de Turkse kust.
Twee voorwaarden om te starten
Joachim en Deniz willen op 1 januari 2025 met hun plan starten als:
a ze voldoende vermogen kunnen aantrekken om op 1 januari 2025 een
zeilboot (Jeanneau, model Sun Odyssey 509) inclusief inventaris te
kunnen kopen (zie informatiebron 1) én;
b het verwachte resultaat over 2025 positief is.
Als het plan aan beide voorwaarden voldoet, nemen ze ontslag bij hun
huidige werkgever om daarna als zelfstandig ondernemer verder te gaan.
Aan het zelfstandig ondernemerschap zitten naast voordelen ook nadelen.
52p
Noem twee nadelen van het zelfstandig ondernemerschap in vergelijking
met het werken in loondienst.
Ondanks de nadelen lijkt het Joachim en Deniz een mooie kans om een
eigen onderneming te starten. Voor de promotie van hun bedrijf
SailingSea en het communiceren met potentiële gasten zullen Joachim en
Deniz social media gebruiken. Daarop zullen zij beelden van de
zeilvakanties, ervaringen van gasten en informatie delen. Het
communiceren via social media is goedkoper dan het gebruik van
traditionele media zoals televisie en krant.
62p
Noem twee andere voordelen voor SailingSea van het inzetten van social
media in plaats van traditionele media.
Voorwaarde a: voldoende vermogen aantrekken?
Joachim en Deniz moeten investeringen doen om te kunnen starten, zoals
het aanschaffen van een zeilboot (zie informatiebron 1). Zij zullen voor de
financiering daarvan ieder een bedrag aan vermogen inbrengen (zie
informatiebron 2). Het ontbrekende bedrag willen ze uiterlijk op
1 januari 2025 ophalen door middel van een crowdfundingsactie.
72p
Noem twee mogelijke voordelen voor SailingSea van het aantrekken van
vreemd vermogen via crowdfunding in vergelijking met het aangaan van
een lening bij een bank.
83p
Bereken het bedrag dat met crowdfunding moet worden geleend om de
boot te kunnen kopen (zie informatiebronnen 1 en 2).
De crowdfundingsactie slaagt en SailingSea haalt op 1 januari 2025
precies het benodigde bedrag op (zie informatiebron 2).
Voorwaarde b: verwacht resultaat over 2025 positief?
Klanten die voor 28 februari 2025 reserveren, ontvangen een
vroegboekkorting. SailingSea verwacht dat de helft van het aantal
reserveringen voor 28 februari 2025 plaatsvindt.
Gasten doen een aanbetaling van 20% op het moment van reserveren.
92p
Noem de overlopende post die aan de creditzijde van de balans van
SailingSea ontstaat door de aanbetaling van gasten. Leg uit waarom deze
overlopende post aan de creditzijde van de balans staat.
De vroegboekkorting zorgt ook voor een toename van het aantal
reserveringen. Het verwachte resultaat van 2025 kan met behulp van de
informatiebronnen 1 tot en met 3 worden berekend.
105puitwerkbijlage
Laat met een berekening van het verwachte resultaat van 2025 zien of ze
gaan starten met het plan.
Vul hiervoor de uitwerkbijlage bij deze vraag in.

opgave 3Opgave 3

In deze opgave blijven belastingen buiten beschouwing.
Levi wil gaan beleggen in aandelen of obligaties van Aegon. Hij
bestudeert het jaarverslag van Aegon.
De verzekeraar geeft in het jaarverslag aan tevreden te zijn over het
resultaat en de hoogte van de kengetallen liquiditeit en rentabiliteit van
het eigen vermogen. De solvabiliteit daarentegen is wel verslechterd.
111p
Leg uit dat er voor een verzekeraar, zoals Aegon, geen verschil is tussen
de quick ratio en de current ratio.
De balans van 2022 van Aegon is hieronder weergegeven:
debet   balans Aegon (getallen x € 1.000)   credit   31-12-2022 01-01-2022   31-12-2022 01-01-2022 Vaste activa 152.265 115.390 Aandelenkapitaal 172.666 172.666 Vlottende activa 1.427.277 1.424.761 Reserves 174.577 174.577       Resultaat 117.552 0       Obligatielening 607.773 652.078       Hypothe

debet   balans Aegon (getallen x € 1.000)   credit   31-12-2022 01-01-2022   31-12-2022 01-01-2022 Vaste activa 152.265 115.390 Aandelenkapitaal 172.666 172.666 Vlottende activa 1.427.277 1.424.761 Reserves 174.577 174.577       Resultaat 117.552 0       Obligatielening 607.773 652.078       Hypothecaire leningen 450.000 460.000   ________ ________ Kort vreemd 56.974 80.830       vermogen       1.579.542 1.540.151   1.579.542 1.540.151

Het resultaat dat op 31 december 2022 op de balans staat is in de loop
van 2022 gelijkmatig verkregen en wordt in januari van het
daaropvolgende jaar verdeeld.
122p
Bereken de rentabiliteit van het eigen vermogen over 2022.
Levi vindt dat de onzekerheid over de bestemming van het resultaat over
2022 onvoldoende zekerheid biedt voor een hogere opbrengst van
beleggen in aandelen Aegon ten opzichte van beleggen in obligaties.
132p
Geef hiervoor een verklaring. Betrek in het antwoord de opbrengsten van
beleggen in aandelen en obligaties.
Vanwege de mogelijk lagere opbrengsten op aandelen besluit Levi om te
beleggen in obligaties. Volgens Levi kan met behulp van de berekening
van de solvabiliteit een inschatting worden gemaakt voor het risico dat hij
loopt als hij obligaties van Aegon koopt.
142p
Bereken de solvabiliteit van Aegon op 31 december 2022.
Levi vindt de solvabiliteit te laag en twijfelt of hij obligaties van Aegon zal
kopen.
151p
Leg uit welk risico Levi loopt als hij bij een lage solvabiliteit obligaties van
Aegon koopt.

opgave 4Opgave 4

Janne is 30 jaar en is van plan een nieuwe smartphone te kopen. Tot nu
had ze altijd een smartphone van Samsung. Ze oriënteert zich nu op de
aanschaf van een Fairphone 4.
Ze heeft op internet enkele fragmenten over de Fairphone gevonden.
Fragment 1: “Fairphone heeft enkele jaren geleden een toestel
ontwikkeld met oog voor mens en milieu. Deze Fairphone bestaat uit
mineralen die op een eerlijke wijze zijn gedolven, is goed recyclebaar en
wordt in elkaar gezet door werknemers die voldoende verdienen om in
hun levensonderhoud te voorzien. Tot enkele jaren geleden was de
Fairphone minder snel dan andere toestellen, had hij een beperkt aantal
functies en kleinere opslagcapaciteit.
In 2022 verkocht Fairphone 140.000 toestellen en had het bedrijf een
marktaandeel van 0,07 procent van de afzet in Europa.”
Fragment 2: “Fairphone wil met reclamecampagnes meerdere
doelgroepen bereiken bij de introductie van de Fairphone 4. Uit onderzoek
blijkt dat de naamsbekendheid van Fairphone maar 10 procent is. Verder
blijkt dat de koper van een Fairphone over het algemeen tussen 50 en
60 jaar oud is, iets vaker vrouw is en in de grote steden woont.”
Fragment 3: “Kenmerkend voor de Fairphone is de modulaire opbouw
van de telefoon, waardoor een kapot onderdeel altijd vervangen kan
worden. Fairphone wil de prijs-kwaliteitverhouding van de Fairphone 4
verder verbeteren door een aanpassing van de camera’s en het scherm.
Bovendien zal Fairphone de gebruiksduur van nieuwe toestellen
verlengen van drie jaar naar vijf jaar. Om dit te bereiken wordt de software
5 jaar ondersteund. De smartphones van de concurrentie gaan gemiddeld
vier jaar mee.”
162p
Noem twee verschillende instrumenten uit de marketingmix die Fairphone
gebruikt voor het uitbreiden van het aantal klanten. Licht het antwoord toe
door te verwijzen naar bovenstaande fragmenten.
171p
Bereken de totale afzet van smartphones in Europa in 2022.
Bij de productie van de nieuwe toestellen van Fairphone 4 worden er
volgens Janne niet-hernieuwbare grondstoffen gebruikt. Deze
grondstoffen, zoals lithium, kunnen na het delven niet meer teruggroeien.
De woordvoerder van Fairphone stelt echter dat “wanneer het Fairphone
lukt om een groter marktaandeel te behalen, het milieu daar juist bij
gebaat kan zijn”.
181p
Geef met behulp van fragment 3 een verklaring voor de stelling van de
woordvoerder.
Janne berekent de prijs-kwaliteitverhouding van de Fairphone 4 en de
Samsung Galaxy S22 op de onderstaande manier:
(verkoopprijs)/(kwaliteitscijfer)
Op de site van de Consumentenbond vindt ze informatie over de
verkoopprijzen en de testresultaten van deze telefoons. Het kwaliteitscijfer
dat zij aan een telefoon geeft, is gebaseerd op vier testresultaten.
Het kwaliteitscijfer van een telefoon berekent ze op de volgende manier:
het testresultaat voor duurzaamheid krijgt een weging van 80% en het
gemiddelde van de overige drie testresultaten krijgt een weging van 20%.
  Fairphone 4 (256 GB) Samsung Galaxy S22 (256 GB) verkoopprijs € 598 € 689 testresultaten:     duurzaamheid 8,5 7,3 bellen 7,2 8,7 fotograferen en filmen 6,2 7,8 gebruiksgemak en beeldscherm 6,1 8,7       prijs-kwaliteitverhouding ………. 91,62
Janne zal de telefoon kopen met de gunstigste prijs-kwaliteitverhouding.
192p
Leg met behulp van een berekening uit welke telefoon Janne gaat kopen.

opgave 5Opgave 5

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 4 tot en met 6.
Eva is na het behalen van haar havodiploma op 1 september 2021 gestart
met de 3-jarige hbo-opleiding Finance & Control aan de Hogeschool van
Amsterdam.
201p
Noem een belang voor de samenleving van het verder studeren door Eva.
Inkomsten en uitgaven studietijd
Eva woont per 1 september 2021 op kamers in Amsterdam. Ze heeft een
overzicht gemaakt van de verwachte totale inkomsten en uitgaven tijdens
haar 3-jarige studietijd. Ze heeft een bijbaan in de horeca waarmee zij
maandelijks € 300 aan inkomsten heeft. Ze verwacht dit inkomen tijdens
haar studie te blijven verdienen. In het laatste studiejaar krijgt Eva een
basisbeurs voor uitwonende studenten, omdat de overheid de basisbeurs
weer heeft ingevoerd. De inkomsten uit haar bijbaan en de basisbeurs
dekken haar totale uitgaven niet.
In informatiebron 4 zijn de uitgaven voor collegegeld, de basisbeurs en de
verwachte maandelijkse uitgaven te vinden.
213p
Bereken het verwachte totale bedrag dat Eva gedurende haar 3-jarige
studietijd tekort komt.
Eva heeft twee mogelijkheden om het bedrag dat ze tekort komt te
financieren:
a opnemen van spaargeld (zie informatiebron 5)
b aangaan van een studielening bij DUO (zie informatiebron 6)
Eva besluit om het opgebouwde bedrag op haar spaarrekening niet te
gebruiken voor de uitgaven in haar studietijd, maar het benodigde bedrag
te lenen bij DUO. Een studielening bij DUO heeft voor- en nadelen. In
informatiebron 6 is informatie te vinden over lenen bij DUO.
221p
Waarom is het voor Eva financieel aantrekkelijker om te lenen bij DUO
dan het opgebouwde bedrag op haar spaarrekening te gebruiken?
Na de studie van Eva
Op 31 augustus 2024 is Eva afgestudeerd. Ze start als junior controller en
gaat op zoek naar nieuwe woonruimte. Ze kan huren of kopen. Ze
overweegt een appartement te kopen, omdat zij hier meer voordelen in
ziet dan in het huren van een appartement. Om het appartement te
kunnen kopen, zal Eva een hypothecaire lening moeten afsluiten, omdat
haar spaarsaldo ontoereikend is.
232p
Noem twee voordelen voor Eva van het kopen van een appartement in
vergelijking tot het huren van een appartement. Betrek in het antwoord
zowel het kopen als het huren.
De hypotheekadviseur van een bank vertelt Eva dat haar studielening bij
DUO van invloed is op het maximale bedrag voor een hypothecaire
lening.
242p
Leg vanuit het perspectief van de bank uit waarom een studielening bij
DUO van invloed is op de maximale hypothecaire lening.
Naast een hypotheekadviseur zijn er nog andere beroepen betrokken bij
de aankoop van een appartement.
252p
Noem twee andere beroepen die betrokken zijn bij de aankoop van een
appartement.
Eva wil het appartement kopen als blijkt dat zij op 1 januari 2026
voldoende spaarsaldo heeft opgebouwd om de kosten koper van het
appartement en de verbouwing te kunnen betalen. De koopsom van haar
appartement kan ze volledig financieren met een hypothecaire lening.
De kosten koper en verbouwingskosten zullen naar verwachting in totaal
€ 15.000 zijn. Eva wil hiervoor het opgebouwde spaarsaldo gebruiken dat
ze gedurende haar studietijd en daarna niet heeft gebruikt
(zie informatiebron 5).
262p
Toon aan dat het spaargeld per 1 januari 2026 genoeg is om de kosten
koper en de verbouwingskosten te betalen.
Eva sluit op 1 januari 2026 voor de aankoop van haar appartement een
hypothecaire lening af van € 210.000.
De hypothecaire lening:
− heeft een looptijd van 30 jaar.
− wordt lineair afgelost.
− heeft een interestpercentage van 0,33% per maand.
De interest en aflossing worden telkens aan het eind van de maand
betaald, voor het eerst op 31 januari 2026.
Het belastingvoordeel op de interest is 36,97%
Op 1 januari 2026 start Eva met het aflossen van haar studieschuld
(zie informatiebron 6).
274puitwerkbijlage
Bereken de totale uitgaven aan beide leningen van Eva in februari 2026.
Vul hiervoor de uitwerkbijlage bij deze vraag in.

opgave 6Opgave 6

In deze opgave blijft de btw buiten beschouwing.
June en Anna zijn eigenaren van De Pluktuin. Bij deze duurzame
zelfoogsttuin zorgen June en Anna voor het zaaien, planten en onderhoud
van de tuin. De klanten oogsten zelf groente en fruit voor € 15 per pakket.
De volgende gegevens zijn bekend over het tweede kwartaal van 2024.
gegevens over tweede kwartaal 2024 getallen x € 1     omzet   21.600 variabele kosten zaden, planten en verpakking 3.000   variabele loonkosten 8.520   huur landbouwgrond 750   afschrijvingskosten 2.000   interestkosten 800   websiteontwikkeling en social media 2.130   overige constante kosten 6.500

gegevens over tweede kwartaal 2024 getallen x € 1     omzet   21.600 variabele kosten zaden, planten en verpakking 3.000   variabele loonkosten 8.520   huur landbouwgrond 750   afschrijvingskosten 2.000   interestkosten 800   websiteontwikkeling en social media 2.130   overige constante kosten 6.500         totale kosten   23.700       resultaat   -/- 2.100

De loonkosten van De Pluktuin behoren voor een deel tot de variabele
kosten en voor een deel tot de overige constante kosten.
281p
Leg uit dat de loonkosten zowel tot de constante als de variabele kosten
kunnen behoren.
June en Anne hadden meer pakketten moeten verkopen om in het tweede
kwartaal de break-evenafzet te behalen.
293p
Bereken met behulp van de dekkingsbijdrage per pakket hoeveel
pakketten De Pluktuin meer had moeten verkopen om in het tweede
kwartaal van 2024 de break-evenafzet te behalen.
Let op: de laatste vraag van dit examen staat op de volgende pagina.
Om de afzet te vergroten gaat De Pluktuin abonnementen aanbieden.
Klanten kunnen voor € 50 per maand vier pakketten groente en fruit
oogsten. Het abonnementsgeld wordt maandelijks vooruitbetaald.
302p
Noem een financieel voordeel voor De Pluktuin van het verkopen van een
maandelijks Plukabonnement ten opzichte van het verkopen van losse
pakketten zonder abonnement. Licht het antwoord toe.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift.