opgave 1Opgave 1 − Migratie binnen en tussen macroregio's
Wereld
Opgave 1 − Migratie binnen en tussen macroregio's
Bij deze opgave hoort bron 1.
Gebruik bron 1.
De meeste migranten uit de macroregio 'Afrika ten zuiden van de Sahara'
migreren naar een buurland in die macroregio. Slechts een klein deel
migreert naar een land in een andere macroregio.
12pGeef aan
− welk politiek motief migranten meestal hebben als zij naar een
buurland binnen de macroregio 'Afrika ten zuiden van de Sahara'
migreren;
− welk ander motief migranten uit deze macroregio vaak hebben als zij
migreren.
Gebruik bron 1.
De letters A tot en met C in bron 1 zijn van de macroregio's
'Latijns-Amerika', 'Noord-Amerika' en 'Noord-Afrika & West-Azië'.
21pNoteer de letters A tot en met C uit bron 1 op je antwoordblad.
Schrijf achter elke letter de naam van de juiste macroregio.
Grenzen tussen macroregio's zijn door culturele diffusie steeds moeilijker
te trekken. Culturele diffusie vindt onder andere plaats door migratie.
33pGeef
− twee andere oorzaken van culturele diffusie in de periode 1600 - 1950;
− de oorzaak die de laatste twintig jaar een belangrijke rol speelt bij
culturele diffusie.
Een groot deel van de migranten in Nederland bestaat uit
arbeidsmigranten. Over de gevolgen van arbeidsmigratie voor de
Nederlandse samenleving is veel discussie.
42pBeredeneer dat belangen vanuit twee verschillende dimensies met elkaar
botsen in deze discussie.
opgave 2Opgave 2 − De geografie van de druiventeelt
Wereld en Aarde
Opgave 2 − De geografie van de druiventeelt
Bij deze opgave horen de bronnen 2 tot en met 5.
Gebruik bron 2.
In de mondiale druiventeelt speelt religie een rol.
51pToon dit aan met een voorbeeld uit bron 2.
Gebruik bron 3 en het kaartenkatern.
Wijngebieden liggen in het algemeen in gebieden met een warme zomer
waarin weinig neerslag valt, zoals Zuid-Europa.
62pLeg met de overheersende luchtdruk in Zuid-Europa uit waardoor daar in
de zomer weinig neerslag valt.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
Gebruik bron 3 en het kaartenkatern.
In het westen van Europa liggen ook op hogere breedte wijngebieden. Dit
is mogelijk doordat het westen van Europa een mild klimaat heeft.
72pGeef aan
− welk hoofdklimaat van Köppen wijngebieden in het algemeen hebben;
− waardoor het westen van Europa een mild klimaat heeft.
Wijnkenners kunnen aan wijn proeven of wijndruiven zijn geteeld op een
kalkhoudende bodem of op een bodem die bestaat uit
verweringsmateriaal van graniet.
82pGeef aan
− tot welke hoofdgroep van gesteenten kalksteen behoort;
− waardoor graniet ontstaat.
Gebruik bron 4 en het kaartenkatern.
In de Ningxia-vallei in China valt onvoldoende neerslag voor de teelt van
druiven, maar met irrigatie is teelt wel mogelijk. Zowel op lokale schaal als
op een hoger schaalniveau is het van belang dat in de Ningxia-vallei
druppelirrigatie toegepast wordt.
91pGeef aan welke vorm van landdegradatie op lokale schaal kan
verminderen door druppelirrigatie toe te passen.
102pBeredeneer waarom het ook op een hoger schaalniveau van belang is om
in de Ningxia-vallei druppelirrigatie toe te passen.
In China is de wijnconsumptie sinds 1980 gestegen. Een van de redenen
hiervoor is de toegenomen welvaart in China.
112pGeef voor deze gestegen wijnconsumptie in China een reden vanuit
− de sociaal-culturele dimensie;
− de demografische dimensie.
Gebruik bron 5.
122pBeredeneer met een voorbeeld uit bron 5 dat de oorspronkelijke
centrum-periferieverhoudingen in de wereld aan het veranderen zijn.
China en veel andere druiven producerende landen zijn lid van een
organisatie die toeziet op het nakomen van internationale
handelsverdragen.
132pGeef
− de naam van deze organisatie;
− een reden waarom handel tussen landen kan bijdragen aan de
internationale veiligheid.
opgave 3Opgave 3 − De Taupo Vulkanische Zone in Nieuw-Zeeland
Aarde
Opgave 3 − De Taupo Vulkanische Zone in Nieuw-Zeeland
Bij deze opgave horen de bronnen 6 en 7.
Gebruik bron 6 en het kaartenkatern.
White Island maakt onderdeel uit van de Taupo Vulkanische Zone.
141pGeef de namen van de twee platen die betrokken zijn bij het ontstaan van
de Taupo Vulkanische Zone.
152pBeschrijf in twee stappen het ontstaan van de vulkanische activiteit in de
Taupo Vulkanische Zone.
Begin je beschrijving met de plaattektonische situatie ter plekke.
Gebruik bron 6 en het kaartenkatern.
Normaal gesproken komen bij uitbarstingen van de Taupo vulkanische
assen niet op het Zuidereiland terecht. Bij de zeer grote en explosieve
uitbarsting van de Taupo 1.800 jaar geleden gebeurde dat wel.
162pGeef aan
− waardoor vulkanische assen bij uitbarstingen van de Taupo normaal
gesproken niet op het Zuidereiland terecht komen;
− dat je uit de aanwezigheid van vulkanische assen op het Zuidereiland
kunt afleiden dat de uitbarsting van de Taupo 1.800 jaar geleden zeer
groot en explosief geweest moet zijn.
Gebruik bron 6.
Het vulkanisme op White Island heeft een explosief karakter.
172pGeef
− met bron 6 een oorzaak van het explosieve karakter van het
vulkanisme op White Island;
− nog een andere oorzaak van het explosieve karakter van het
vulkanisme op White Island.
Gebruik de bronnen 6 en 7 en het kaartenkatern.
Sinds de uitbarsting van White Island in 1914 komt er zwavel in zee
terecht. Ook het klimaat in Nieuw-Zeeland draagt eraan bij dat dat
gebeurt.
182pGeef aan
− waardoor sinds de uitbarsting in 1914 zwavel in zee terecht kan
komen;
− op welke manier het klimaat in Nieuw-Zeeland eraan bijdraagt dat er
zwavel in zee terecht komt.
opgave 4Opgave 4 − Porto Central, een nieuwe haven in Brazilië
Opgave 4 − Porto Central, een nieuwe haven in Brazilië
Bij deze opgave horen de bronnen 8 tot en met 11.
Gebruik de bronnen 8 tot en met 10.
Havenbedrijf Rotterdam heeft besloten om te investeren in havens in
Brazilië en niet in een haven in Chili.
192pGeef voor Havenbedrijf Rotterdam
− met bron 8 een argument om in havens in Brazilië te investeren en
niet in een haven in Chili;
− een argument waarom binnen Brazilië juist voor Porto Central gekozen
is.
Gebruik de bronnen 9 en 10.
De haven Porto Central vormt niet alleen een bedreiging voor de
biodiversiteit op lokale schaal, maar ook voor de biodiversiteit van verder
landinwaarts gelegen gebieden in Brazilië.
203pBeschrijf in drie stappen dat de haven Porto Central ook een bedreiging
vormt voor de biodiversiteit van verder landinwaarts gelegen gebieden.
Begin je beschrijving met het soort goederen waarvoor deze haven vooral
aangelegd is.
Gebruik de bronnen 8 tot en met 11.
In bron 11 staan vier toekomstscenario's voor de handel van Brazilië met
andere landen. Bij de aanleg van de haven van Porto Central is rekening
gehouden met scenario 1. Dat is een gunstig scenario voor de haven van
Rotterdam. Voor Brazilië zou scenario 2 juist gunstiger zijn. Er zijn ook
ontwikkelingen die kunnen leiden tot de scenario’s 3 en 4.
213pGeef
− een reden waarom scenario 1 gunstig is voor de haven van
Rotterdam;
− een reden waarom scenario 2 juist gunstiger is voor Brazilië;
− een ontwikkeling die kan leiden tot de scenario’s 3 en 4.
opgave 5Opgave 5 − Ilha de Marajó
Bij deze opgave horen de bronnen 12 tot en met 14.
Gebruik de bronnen 12 en 13.
Ilha de Marajó is een eiland met verschillende vegetatietypen. De drie
foto's in bron 13 zijn gemaakt op de in bron 12 aangegeven locaties.
223pNeem onderstaande tabel over op je antwoordblad en vul deze verder in.
Mangrovebossen worden vaak gekapt om kuststroken toegankelijker te
maken. Het kappen van mangrovebossen heeft echter negatieve gevolgen
voor de biodiversiteit.
232pGeef twee andere negatieve gevolgen van het kappen van
mangrovebossen.
Gebruik bron 12.
De aanleg van cacao- en sojaplantages in het stroomgebied van de
Amazone en de Tocantins leidt tot een toename van sedimentafvoer in
deze rivieren.
241pWaaraan kan je in bron 12 zien dat de Amazone en de Tocantins veel
sediment afvoeren?
Gebruik bron 14 en het kaartenkatern.
De Pororoca is een bijzonder natuurverschijnsel in de Amazone en de
Tocantins dat wordt veroorzaakt door de vloedstroom die vanuit de
Atlantische Oceaan ver landinwaarts reikt.
253pGeef drie oorzaken waardoor deze vloedstroom in de Amazone en de
Tocantins ver landinwaarts kan reiken.
opgave 6Opgave 6 − Schuilen op Curaçao
Caribisch gebied
Opgave 6 − Schuilen op Curaçao
Bij deze opgave horen de bronnen 15 en 16.
In het Caribisch gebied komen tussen de 12° en 25° noorderbreedte
orkanen voor.
262pGeef de oorzaak waardoor orkanen niet kunnen ontstaan
− ten noorden van 25° noorderbreedte;
− in de buurt van de evenaar.
Als een orkaan eenmaal gevormd is, kan deze boven zee steeds sterker
en sterker worden.
272pGeef hiervan twee oorzaken.
Gebruik bron 15 en het kaartenkatern.
Veel booteigenaren varen hun zeilboot voor het begin van het
orkaanseizoen naar een van de ABC-eilanden. Booteigenaren kiezen dan
vaker voor Curaçao dan voor Aruba.
282pGeef vanuit de dimensie natuur aan waarom
− booteigenaren hun zeilboot voor het begin van het orkaanseizoen juist
naar een van de ABC-eilanden varen;
− booteigenaren dan vaker kiezen voor Curaçao dan voor Aruba.
Gebruik bron 16.
Door klimaatverandering neemt de kusterosie op de eilanden in het
Caribisch gebied toe. Ook ecosystemen zijn kwetsbaar voor
klimaatverandering.
293pGeef
− twee gevolgen van klimaatverandering waardoor de eilanden in het
Caribisch gebied steeds vaker te maken krijgen met kusterosie;
− een voorbeeld van een ecosysteem in het Caribisch gebied dat zeer
kwetsbaar is voor klimaatverandering.
opgave 7Opgave 7 − Het Caribisch gebied vanuit de economische
dimensie
Bij deze opgave horen de bronnen 17 en 18.
Hieronder staan drie omschrijvingen (a tot en met c) en zes begrippen
(1 tot en met 6).
302pNoteer de letters a tot en met c onder elkaar op je antwoordblad.
Schrijf achter elke letter het cijfer van het juiste begrip.
Let op: er blijven drie begrippen over.
Gebruik bron 17.
De economieën van Caribisch Nederland verschillen van elkaar. Dat is te
zien aan het aandeel werkenden in de verschillende bedrijfstakken.
312pGeef aan
− welke bedrijfstak op zowel Aruba als Bonaire het grootst is. Noem een
bedrijfstak die al in bron 17 staat;
− waardoor de bouw (19%) op Sint Maarten zo'n grote bedrijfstak is.
Op Caribische eilanden kan steeds vaker met de Amerikaanse dollar betaald
worden. Dat is een voorbeeld van amerikanisering.
322pGeef twee andere voorbeelden van amerikanisering op de
Caribische eilanden.
Gebruik bron 18.
In 2025 is op Curaçao en op Sint Maarten de Antilliaanse gulden
vervangen door de Caribische gulden als wettig betaalmiddel. Hierover is
lang gediscussieerd. Invoering van de Amerikaanse dollar was ook een
optie.
333pGeef
− twee argumenten vóór invoering van de Caribische gulden;
− een argument vóór invoering van de Amerikaanse dollar.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift.
