opgave 1Opgave 1 − Overgewicht in Afrika
Wereld
Opgave 1 − Overgewicht in Afrika
Bij deze opgave horen de bronnen 1 tot en met 3.
Gebruik de bronnen 1 en 2.
Hieronder volgen drie uitspraken over mannen met een Body Mass Index
(BMI) hoger dan 30.
Uitspraak 1: bij het percentage mannen met een BMI hoger dan 30 is
een traditioneel centrum-periferiepatroon herkenbaar.
Uitspraak 2: de Verenigde Staten hebben zowel absoluut als relatief
meer mannen met een BMI hoger dan 30 dan Australië.
Uitspraak 3: in Kenia en India heeft meer dan 5% van de mannen een
BMI hoger dan 30.
12pGeef voor elke uitspraak aan of die juist of onjuist is.
Gebruik de bronnen 1 en 2.
Indicatoren op nationale schaal, zoals het percentage mannen met een
BMI hoger dan 30, zijn te gebruiken om landen met elkaar te vergelijken.
22pGeef
− het verband tussen welvaart en het percentage mannen met een BMI
hoger dan 30;
− een nadeel van indicatoren op nationale schaal.
Volgens Van de Vijver (bron 3) zal in Afrika het percentage mensen met
een hoge BMI de komende jaren sterk toenemen. Een belangrijke oorzaak
hiervan is verstedelijking.
32pGeef twee redenen waarom verstedelijking in Afrika kan leiden tot een
toename van het percentage mensen met een hoge BMI.
Gebruik bron 3.
Van de Vijver beschrijft in zijn boek Vet Arm dat Afrika nog altijd
traditionele ontwikkelingsvraagstukken kent, maar dat ook overgewicht
een groeiend probleem is. Het terugdringen van overgewicht in Afrika
blijkt lastig.
43pGeef
− een ontwikkelingsvraagstuk dat van oudsher kenmerkend is voor
Afrika;
− twee redenen vanuit de sociaal-culturele dimensie waarom het
terugdringen van overgewicht in Afrika lastig blijkt.
opgave 2Opgave 2 − Indiase migranten in Nederland
Bij deze opgave horen de bronnen 4 en 5.
Steeds meer Indiase migranten kiezen ervoor zich in Nederland te
vestigen. Binnen Europa vestigen de meeste Indiase migranten zich
echter nog altijd in het Verenigd Koninkrijk.
52pBeredeneer waarom Indiase migranten zich vooral in het
Verenigd Koninkrijk vestigen.
Arbeidsmigranten hebben economische motieven om naar Nederland te
komen. Tussen arbeidsmigranten uit India en uit Afrika bestaan wel
sociaaleconomische verschillen.
62pGeef twee sociaaleconomische verschillen tussen deze twee groepen
migranten.
Gebruik de bronnen 4 en 5 en het kaartenkatern.
Indiase migranten vestigen zich in Nederland vooral in vier gemeenten.
72pGeef
− met bron 5 aan in welke vorm van dienstverlening de meeste Indiase
migranten in Nederland werkzaam zijn;
− voor Indiase migranten een pull-factor van deze gemeenten vanuit
sociaal-cultureel oogpunt.
Gebruik bron 4.
In Nederland vindt diffusie van de Indiase cultuur vooral op regionaal
schaalniveau plaats.
opgave 3Opgave 3 − Drie stroomgebieden in zuidelijk Afrika
Aarde
Opgave 3 − Drie stroomgebieden in zuidelijk Afrika
Bij deze opgave horen de bronnen 6 tot en met 8.
Gebruik bron 6 en het kaartenkatern.
Het afgebeelde gebied in bron 6 is tektonisch bijna niet actief en is de
laatste miljoenen jaren lager geworden.
92pGeef aan waardoor dit gebied
− tektonisch bijna niet actief is;
− de laatste miljoenen jaren lager geworden is.
Gebruik bron 6 en het kaartenkatern.
Gezien de breedteligging zou je verwachten dat het gebied waarin de drie
rivieren ontspringen een tropisch klimaat heeft met een gemiddelde
jaartemperatuur boven de 18ºC. Dat is echter niet zo.
102pGeef aan
− welk klimaat het gebied heeft waarin deze drie rivieren ontspringen;
− waardoor de gemiddelde jaartemperatuur in dit gebied onder de 18ºC
ligt.
Gebruik de bronnen 6 tot en met 8 en het kaartenkatern.
In twee van de drie stroomgebieden valt in de bovenloop tijdens het
regenseizoen veel neerslag. In het andere stroomgebied valt nauwelijks
neerslag.
113pIn welke twee stroomgebieden valt in het regenseizoen veel neerslag?
Leg uit dat in de bovenloop van deze twee stroomgebieden veel neerslag
valt, maar in het stroomgebied van die andere rivier nauwelijks.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
Gebruik de bronnen 6 tot en met 8 en het kaartenkatern.
De Okavango en Cuvelai monden uit in een binnenlandse delta. Het
mondingsgebied van de Okavango bestaat uit een zoetwatermoeras. Het
mondingsgebied van de Cuvelai - de Etosha Pan - is een zoutvlakte.
122pLeg uit dat het mondingsgebied van de Cuvelai zout is.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
opgave 4Opgave 4 − Mount Rushmore
Bij deze opgave horen de bronnen 9 tot en met 12.
Gebruik bron 9.
Aan de voet van de uitgehakte sculpturen in Mount Rushmore is door
verwering en de werking van de zwaartekracht een landschapsvorm
ontstaan die in bron 9 met de letter X weergegeven is.
131pMet welk begrip wordt deze landschapsvorm aangeduid?
Kies uit:
− delta
− morene
− puinhelling
− puinwaaier
Gebruik de bronnen 9 en 10 en het kaartenkatern.
Mount Rushmore ligt in een gebied waar het D-klimaat naar het westen
toe overgaat in een ander klimaat.
142pGeef
− een aanwijzing uit de bronnen waaruit blijkt dat Mount Rushmore een
D-klimaat heeft;
− de naam van het klimaat waarin het D-klimaat bij Mount Rushmore
naar het westen toe overgaat.
Gebruik de bronnen 9 en 10.
In het graniet van Mount Rushmore zijn door mechanische verwering
scheuren ontstaan.
152pBeschrijf in twee stappen het ontstaan van deze scheuren.
Gebruik de bronnen 11 en 12.
Door binnendringend magma veranderde het gesteente dat al aanwezig
was in kwartsiet.
162pTot welke hoofdgroep van gesteenten behoorde het gesteente dat al
aanwezig was?
Geef hiervoor een aanwijzing uit bron 12.
opgave 5Opgave 5 − Aanleg van de Belo Monte-stuwdam in het
Ontwikkelingsland − Brazilië
Opgave 5 − Aanleg van de Belo Monte-stuwdam in het
leefgebied van de Mebêngôkre
Bij deze opgave horen de bronnen 13 tot en met 15.
Gebruik in het kaartenkatern de overzichtskaart van Brazilië.
In Brazilië wordt een groot deel van de elektriciteit opgewekt met
waterkrachtcentrales.
172pGeef aan
− in het stroomgebied van welke grote rivier de meeste
waterkrachtcentrales aangelegd zijn;
− waarom juist in deze regio zoveel waterkrachtcentrales aangelegd zijn.
Gebruik bron 13 en het kaartenkatern.
De Xingu ontspringt op het Plateau van Mato Grosso. Het Plateau van
Mato Grosso maakt deel uit van een groter deelgebied in Brazilië.
181pGeef de naam van dit grotere deelgebied.
Gebruik bron 13 en het kaartenkatern.
Het ontginnen van bos in het stroomgebied van de Xingu heeft gevolgen
voor het regiem van de rivier.
192pLeg uit welke invloed het ontginnen van bos heeft op het regiem van de
Xingu.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
Gebruik in het kaartenkatern de kaart Amazonië Bodemgebruik en
economie.
Een groot deel van de opgewekte elektriciteit bij de Belo Monte-stuwdam
wordt gebruikt voor de productie van aluminium.
202pGeef aan
− van welk erts aluminium gemaakt wordt;
− waarom Brazilië in toenemende mate zelf aluminium produceert.
Gebruik bron 14 en het kaartenkatern.
De Belo Monte-stuwdam heeft invloed op de hoeveelheid sediment bij de
monding van de Amazone.
212pLeg dit uit.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
Gebruik bron 15.
De Belo Monte-stuwdam is aangelegd in het leefgebied van de
Mebêngôkre. Deze indianenstam heeft door protesten invloed uitgeoefend
op de oorspronkelijke plannen.
Stelling: de foto in bron 15 laat een stereotype van Amazone-indianen
zien.
222pGeef
− een argument voor deze stelling;
− een argument tegen deze stelling.
Gebruik de bronnen 14 en 15.
Door de aanleg van de Belo Monte-stuwdam is het inwoneraantal van
Altamira gestegen. Een deel van de nieuwe inwoners komt van de
gebieden A en B op de kaart in bron 14.
232pGeef de reden waarom mensen
− uit gebied A vertrokken zijn;
− uit gebied B vertrokken zijn.
Gebruik de bronnen 14 en 15.
243pBeredeneer in drie stappen dat met de aanleg en aanwezigheid van de
Belo Monte-stuwdam belangen vanuit drie verschillende dimensies met
elkaar botsen.
opgave 6Opgave 6 − Dreigend water in Nederland
Leefomgeving
Opgave 6 − Dreigend water in Nederland
Bij deze opgave hoort bron 16.
Stormvloeden zijn in het verleden aanleiding geweest voor de aanleg van
de Afsluitdijk en de Deltawerken. Het overheidsprogramma Ruimte voor
de Rivier had een andere aanleiding.
251pGeef de aanleiding voor het overheidsprogramma Ruimte voor de Rivier.
Gebruik bron 16 en in het kaartenkatern het kaartblad Nederland
Dreigend Water.
Het dynamische kustbeheer en het overheidsprogramma Ruimte voor de
Rivier zijn bedoeld om Nederland te beschermen tegen dreigend water.
261pGeef vanuit de dimensie natuur nog een andere overeenkomst tussen
dynamisch kustbeheer en het overheidsprogramma Ruimte voor de Rivier.
Het IJsselmeergebied en de Zuidwestelijke delta vervullen bij het integraal
waterbeleid een steeds belangrijkere functie.
272pGeef de functie die het IJsselmeergebied en de Zuidwestelijke delta
steeds vaker zullen vervullen
− in de wintermaanden;
− in de zomermaanden.
Gebruik in het kaartenkatern het kaartblad Nederland Dreigend water.
De jaarlijkse overstromingskans waarop de rivierdijken ontworpen zijn is
niet in alle dijkringgebieden even groot.
282pGeef voor dijkringgebieden het verband tussen
− de overstromingskans en een demografisch kenmerk;
− de overstromingskans en een economisch kenmerk.
Gebruik in het kaartenkatern de kaarten J1 tot en met J5 op kaartblad
Nederland Dreigend water.
Bij een doorbraak van de rivierdijk bij Rotterdam-Alexanderpolder zal het
mogelijke aantal dodelijke slachtoffers in Zoetermeer, ondanks het grote
inwoneraantal, relatief laag zijn.
292pLeg dit uit.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
opgave 7Opgave 7 − Leefbaarheid in 's-Hertogenbosch
Bij deze opgave horen de bronnen 17 tot en met 19.
Gebruik de bronnen 17 en 18.
Hieronder staan drie uitspraken over de leefbaarheid in De Groote Wielen
en de binnenstad van ’s-Hertogenbosch.
Uitspraak 1: De Groote Wielen scoort op het gebied van leefbaarheid
hoger dan de binnenstad.
Uitspraak 2: de zorg in De Groote Wielen wordt lager gewaardeerd dan
de zorg in de binnenstad.
Uitspraak 3: de voorzieningen in De Groote Wielen en de binnenstad
worden hoger dan gemiddeld gewaardeerd.
302pGeef voor elke uitspraak aan of deze juist of onjuist is.
Gebruik bron 19.
Een van de aspecten van het thema samenleven is binding (zie bron 18).
Dit gaat over de verbondenheid van de bewoners in de wijk.
312pGeef
− het begrip dat wordt gebruikt om deze binding aan te geven;
− de twee gegevens uit bron 19 die je kunt gebruiken om deze binding
te meten.
Gebruik de bronnen 17 en 18.
De Groote Wielen is een nieuwbouwwijk.
322pGeef een aanwijzing uit bron 17 en een aanwijzing uit bron 18 waaruit je
kunt afleiden dat De Groote Wielen een nieuwbouwwijk is.
Gebruik bron 18.
332pBeredeneer waarom de woonomgeving van De Groote Wielen beter wordt
gewaardeerd dan die van de binnenstad.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
