opgave 1Opgave 1 − De nieuwe zijderoute
Wereld
Opgave 1 − De nieuwe zijderoute
Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave
horen.
Gebruik bron 1.
De oude zijderoute over land kan worden gezien als een vroege vorm van
globalisering vanuit de sociaal-culturele dimensie.
11pGeef met bron 1 aan waaruit dat blijkt.
Door de komst van nieuwe transportmogelijkheden werd de oude
zijderoute over land vanaf de zestiende eeuw steeds minder vaak
gebruikt.
22pLeg dit uit.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
Gebruik de bronnen 1 en 2.
32pBeredeneer dat de nieuwe zijderoute over land een bedreiging kan zijn
voor de haven van Rotterdam.
Het is niet zeker of de nieuwe zijderoute over land net zo’n succes zal
worden als de oude zijderoute over land dat tot de zestiende eeuw was.
De nieuwe zijderoute over land heeft namelijk nadelen ten opzichte van
het transport over zee.
42pGeef vanuit twee verschillende dimensies een nadeel van de nieuwe
zijderoute over land ten opzichte van het transport over zee.
opgave 2Opgave 2 − Als Nederlandse provincies landen waren
Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.
Gebruik bron 1.
Op basis van bron 1 kun je geen conclusies trekken over de welvaart en
de levensomstandigheden in de genoemde landen en de Nederlandse
provincies.
52pGeef aan waarom je op basis van bron 1 geen conclusie kunt trekken over
− de welvaart in de genoemde landen en de Nederlandse provincies;
− de levensomstandigheden in de genoemde landen en de Nederlandse
provincies.
Gebruik de atlas.
De cijfers van het bruto binnenlands product van de genoemde landen in
bron 1 zijn minder betrouwbaar dan de cijfers van het bruto regionaal
product van de Nederlandse provincies.
61pGeef voor de landen Bangladesh, Ethiopië en Jemen een
gemeenschappelijke politieke reden waarom de cijfers minder
betrouwbaar zijn.
Gebruik bron 1 en kaartblad 262.
Om de levensomstandigheden van een land te meten wordt vaak de
Human Development Index gebruikt.
72pGeef aan
− welk Afrikaans land uit bron 1 het hoogst scoort op de
Human Development Index;
− welke sociaal-culturele indicator wordt gebruikt bij het meten van de
Human Development Index.
Gebruik bron 1 en het statistiekdeel van de atlas.
In het verleden was het sterftecijfer vaak een goede indicator voor de
welvaart. Tegenwoordig is het sterftecijfer daarvoor minder geschikt.
In 2013 was het sterftecijfer in Nederland 8,5 per 1.000 inwoners.
83pGeef aan waarom het sterftecijfer geen goede indicator is voor de
welvaart.
Maak in je antwoord een vergelijking tussen Nederland en een van de
genoemde landen in bron 1.
opgave 3Opgave 3 − Karstlandschap in het Zuid-Chinees Bergland
Aarde
Opgave 3 − Karstlandschap in het Zuid-Chinees Bergland
Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.
Gebruik de atlas.
Guilin ligt in het Zuid-Chinees Bergland. In dit deel van China is weinig
tektonische activiteit.
91pGeef hiervan de oorzaak.
Het Zuid-Chinees Bergland bestaat voor het grootste deel uit kalksteen.
Kalksteen behoort tot de hoofdgroep van sedimentgesteenten.
102pNoteer de andere twee hoofdgroepen van gesteenten op je antwoordblad.
Schrijf achter elke hoofdgroep een voorbeeld van een gesteente dat tot
die hoofdgroep behoort.
Gebruik de kaartbladen van China.
Het Zuid-Chinees Bergland vormt de waterscheiding tussen twee
stroomgebieden (zie atlaskaart 166D). De ligging van dit gebergte is ook
af te leiden uit kaartblad 167.
112pGeef aan
− welke twee stroomgebieden door dit gebergte van elkaar gescheiden
worden;
− waaraan je de ligging van deze waterscheiding op kaartblad 167 kunt
afleiden.
Gebruik bron 1 en kaartblad 143.
Het karstlandschap in het Zuid-Chinees Bergland is ontstaan door de
chemische verwering van kalksteen.
122pLeg uit dat chemische verwering in het Zuid-Chinees Bergland vooral in
de zomermaanden plaatsvindt.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
opgave 4Opgave 4 − Landschappen en klimaten in Australië
Bestudeer de bronnen 1 tot en met 3 uit het bronnenboekje die bij deze
opgave horen.
Gebruik de bronnen 1 en 2 en atlaskaart 246.
Bij de plaatsen 1 tot en met 4 in bron 1 horen de foto’s a tot en met d in
bron 2.
132pNoteer de cijfers 1 tot en met 4 op je antwoordblad.
Schrijf achter elk cijfer de letter van de juiste foto.
Australië ligt tussen 10o en 40o zuiderbreedte. Op deze breedte valt over
het algemeen weinig neerslag.
142pLeg met de overheersende luchtdruk op deze breedte uit dat hier weinig
neerslag valt.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
Gebruik bron 3 en kaartblad 176-177.
Aan de noordoostkust van Australië kan in de periode december-maart
veel neerslag vallen.
152pBeschrijf met de dan overheersende windrichting en met een
gebiedskenmerk het ontstaan van deze neerslag.
Gebruik kaartblad 238.
162pLeg uit dat het gebergte langs de zuidoostkust van Australië minder hoog
en minder spits is dan de Alpen in Europa.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
opgave 5Opgave 5 − Natuurlijke hulpbronnen in Brazilië
Ontwikkelingsland − Brazilië
Opgave 5 − Natuurlijke hulpbronnen in Brazilië
Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.
Gebruik de atlas.
Brazilië is op mondiale schaal een belangrijke leverancier van ijzererts.
Ook wordt in Brazilië veel ijzererts verwerkt tot ijzer en staal.
172pGeef aan
− naar welke twee gebieden het meeste Braziliaanse ijzererts
geëxporteerd wordt;
− op welke atlaskaart je kunt zien dat in Brazilië ook ijzer en staal
geproduceerd worden.
Gebruik bron 1.
De foto laat de winning van de delfstof bauxiet zien.
181pIn welk landschap in Brazilië is de foto van bron 1 genomen?
Kies uit: caatinga, cerrado, mangrove of selva.
Brazilië heeft goede mogelijkheden voor het opwekken van hydro-
elektriciteit. Het opwekken van hydro-elektriciteit kan echter ook een
bedreiging zijn voor de culturele diversiteit in Brazilië.
192pBeredeneer dat het opwekken van hydro-elektriciteit een bedreiging kan
zijn voor de culturele diversiteit in Brazilië.
Gebruik de kaartbladen 230 en 231.
In het noorden van Brazilië in de buurt van de plaats Boa Vista ligt het
Hoogland van Guyana. Dit gebied is rijk aan delfstoffen. Toch worden
daar relatief weinig delfstoffen gewonnen. Een reden hiervoor zijn de
hoge kosten van de winning.
202pGeef
− een reden voor de hoge kosten van delfstofwinning in het Braziliaanse
deel van het Hoogland van Guyana;
− een politieke reden voor de beperkte delfstofwinning in het
Braziliaanse deel van het Hoogland van Guyana.
opgave 6Opgave 6 − Vrouwenemancipatie en demografie in Brazilië
Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.
Gebruik bron 1.
Tussen 1960 en 2010 is in Brazilië het gemiddeld aantal kinderen per
vrouw afgenomen. De Braziliaanse regering heeft invloed op deze afname
gehad.
212pGeef twee manieren waarop de Braziliaanse regering gezinsplanning
heeft beïnvloed.
Braziliaanse vrouwen in steden krijgen gemiddeld minder kinderen dan
vrouwen op het platteland.
222pGeef hiervoor twee redenen.
De daling van het aantal kinderen per vrouw in Brazilië aan het eind van
de vorige eeuw heeft geleid tot een verandering in de leeftijdsopbouw.
232pLeg uit dat de veranderde leeftijdsopbouw de economische groei nu
stimuleert.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
Gebruik bron 1 en de atlas.
Brazilië en India behoren beide tot de BRIC-landen. Op het gebied van
emancipatie en onderwijs heeft Brazilië een voorsprong ten opzichte van
India.
243pGeef eerst aan op welke atlaskaart je deze voorsprong kunt aflezen.
Beredeneer vervolgens met atlaskaart 257C op welke manier de
verstedelijkingsgraad heeft bijgedragen aan deze voorsprong.
opgave 7Opgave 7 − Wateroverlast in Zuidoost-Brabant
Leefomgeving
Opgave 7 − Wateroverlast in Zuidoost-Brabant
Bestudeer de bronnen 1 tot en met 3 uit het bronnenboekje die bij deze
opgave horen.
Gebruik bron 1 en de atlas.
In Zuidoost-Brabant stromen enkele kleine beken zoals de Aa, de
Astense Aa en de Dommel. Deze beken behoren tot het stroomgebied van
een van de grote Nederlandse rivieren.
252pGeef aan
− welke grote Nederlandse rivier dat is;
− of deze grote Nederlandse rivier een regenrivier, een gletsjerrivier of
een gemengde rivier is.
Ongeveer 50 jaar geleden is door menselijk ingrijpen in de stroomgeul de
vertragingstijd van de beken in Zuidoost-Brabant afgenomen. Ook een
verandering in het stroomgebied van de beken zorgde voor een afname
van de vertragingstijd.
262pGeef aan
− welke ingreep in de stroomgeul van de beken heeft geleid tot een
afname van de vertragingstijd;
− welke verandering in het stroomgebied van de beken heeft geleid tot
een afname van de vertragingstijd.
Gebruik de atlaskaarten 36 en 37.
Door de afname van de vertragingstijd van de beken is het bodemgebruik
in Zuidoost-Brabant veranderd.
272pLeg dit uit.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
Gebruik de bronnen 1 tot en met 3.
Om in de toekomst wateroverlast door extreem weer in Zuidoost-Brabant
tegen te gaan worden door het waterschap in de Astense Aa en de Aa
meanders aangelegd (zie bron 3). Natuurorganisaties zijn voorstanders
van deze maatregel, maar veel boeren hebben bezwaar.
283pGeef
− een reden waarom natuurorganisaties voorstanders zijn van het
aanleggen van meanders;
− een reden waarom veel boeren bezwaar hebben tegen het aanleggen
van meanders;
− een argument dat het waterschap kan gebruiken om boeren te
overtuigen van de positieve gevolgen van meanderende beken.
opgave 8Opgave 8 − Leefbaarheid in Lelystad
Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.
Gebruik atlaskaart 22.
De steden Lelystad, Almere, Hoorn en Volendam liggen aan het
Markermeer. De stadscentra van Hoorn en Volendam liggen ten opzichte
van het water anders dan de stadscentra van Lelystad en Almere.
292pGeef
− dit verschil in ligging;
− de oorzaak van dit verschil in ligging.
Gebruik bron 1.
In de wijken Galjoen en Jol in Lelystad zijn woonerven aangelegd, net als
in veel andere Nederlandse steden.
Stelling: de fysiek-ruimtelijke structuur van deze woonerven verbetert de
veiligheid in de wijk.
302pGeef
− een argument vóór deze stelling;
− een argument tegen deze stelling.
Gebruik bron 1.
Vanaf het eind van de jaren 70 van de vorige eeuw ging de leefbaarheid
in Lelystad achteruit.
312pBeredeneer dat dit te maken had met de ontwikkeling van Almere.
Er zijn plannen om een deel van de activeiten van de luchthaven Schiphol
naar het vliegveld in Lelystad te verplaatsen. In de discussie die hierover
gevoerd wordt, botsen argumenten uit twee verschillende dimensies met
elkaar.
322pBeredeneer dat in deze discussie argumenten uit twee verschillende
dimensies met elkaar botsen.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
