opgave 1Opgave 1 − De global shift
Aanwijzingen voor de kandidaat
Bij een aantal vragen in dit examen is een cursieve regel achter de eigenlijke vraagzin opgenomen. In deze cursieve regel staat precies vermeld welke antwoordelementen in het antwoord aanwezig moeten zijn om de maximale score te behalen. LET OP: De cursieve regel achter de vraagzin kan − afhankelijk van de feitelijke vraag − bijvoorbeeld vermelden: − dat een verklaring een situatiebeschrijving en een algemene regel (= verklarend principe) moet bevatten. − dat een uitleg bij een ‘Leg uit waarom vraag’ of ‘Leg uit waardoor vraag’ een oorzaak en een gevolg moet bevatten. − enzovoorts Je kunt dit examen maken met de 53e druk of met de 52e druk van de atlas. Schrijf op de eerste regel van je antwoordblad welke druk je gebruikt, de 53e of de 52e. Elke opgave bestaat uit enkele vragen. Bij elke vraag kun je, indien gewenst, de atlas gebruiken. De kaartnummers in de vragen verwijzen naar de 53e druk, of, als ze tussen haakjes staan, naar de 52e druk van de atlas.
Wereld
Opgave 1 − De global shift
Van de kaarten 216B en D (52e druk: 198B en D) zijn verschillende gegevens af
te lezen.
12pWelk van deze gegevens is het meest geschikt om de global shift te laten zien?
Geef voor de (semi-)periferie aan hoe uit dit gegeven blijkt dat er sprake is van
global shift.
De global shift wordt onder andere veroorzaakt door veranderingen in de
internationale arbeidsverdeling.
21pOm welke verandering in de internationale arbeidsverdeling gaat het?
32pGeef twee technologische ontwikkelingen die deze verandering in de
internationale arbeidsverdeling hebben mogelijk gemaakt.
In de wereldhandel zijn er winnaars en verliezers.
41pBehoort Afrika tot de winnaars of de verliezers?
Geef een argument voor je keuze gebaseerd op de kaarten 216B en D
(52e druk: 198B en D).
Vergelijk de kaarten 216B en D (52e druk: 198B en D). De kaarten B en D zijn
elk van een ander jaar.
52pWelk land in Latijns-Amerika heeft het meest geprofiteerd van de wereldhandel
in de tussenliggende periode?
Welk product zal een belangrijke plaats in die handel hebben ingenomen?
opgave 2Opgave 2 − Afrika komt uit zijn isolement
Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.
Gebruik bron 1.
China en India hebben grote belangen bij de ontwikkeling van Afrika.
61pGeef de belangrijkste reden waarom China investeert in de infrastructuur van
Afrika.
De economie van Afrika groeit onder andere als gevolg van diverse
investeringen in Afrika door landen als China. Op basis van deze investeringen
bestaat de mogelijkheid dat Afrika op termijn verschuift naar een semi-perifere
positie in het mondiale netwerk.
72pGeef een argument waarom deze Chinese investeringen er wel toe bijdragen
dat Afrika op termijn naar een semi-perifere positie opschuift.
Geef een argument waarom als gevolg van deze Chinese investeringen er in
principe niets verandert aan de perifere positie van Afrika.
Gebruik bron 1.
Afrika is tegenwoordig minder afgesloten van het mondiale culturele verkeer.
Dit betekent onder andere dat Afrika steeds meer wordt beïnvloed door andere
cultuurelementen. Deze beïnvloeding vindt plaats via een proces van diffusie.
82pBeschrijf in twee stappen hoe de ruimtelijke diffusie (verspreiding) van
buitenlandse cultuurelementen in Afrika plaats vindt.
Gebruik bron 1.
Stelling: De positie die China inneemt ten opzichte van Afrika is vergelijkbaar
met de positie die Groot-Brittannië en Frankrijk innamen in de 19e eeuw.
91pGeef een argument vóór deze stelling.
opgave 3Opgave 3 − De vorming van een oceaan
Aarde
Opgave 3 − De vorming van een oceaan
Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.
Gebruik bron 1.
De Atlantische Oceaan is ontstaan door divergentie vanuit de
Midden-Atlantische Rug. Naarmate de afstand tot de Midden-Atlantische Rug
toeneemt, wordt het sedimentpakket op de oceaanbodem dikker.
102pGeef twee oorzaken voor het steeds dikkere sedimentpakket naarmate de
afstand tot de Midden-Atlantische Rug toeneemt.
Gebruik bron 1.
112pLangs welke lijn, A, B of C, heeft het noordelijk gedeelte van de
Atlantische Oceaan zich het eerst geopend?
Geef een argument voor je keuze.
Gebruik bron 1.
Naarmate de oceanische korst ouder is, wordt deze dichter en zwaarder.
122pLeg uit wat het zwaarder worden van de korst betekent voor de hoeveelheid
water die de Atlantische Oceaan kan bevatten.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolg relatie bevatten.
Gebruik bron 1.
Ten westen van Zuid-Amerika bevindt zich de Oost-Pacifische Rug. De stukken
oceanische korst die hier in het jonger Tertiair zijn gevormd, zijn veel groter dan
bij de Midden-Atlantische Rug.
131pWat is hiervan de oorzaak?
opgave 4Opgave 4 − Ontstaan van een ‘tor’ of wolzak
Bestudeer de bronnen 1 tot en met 3 uit het bronnenboekje die bij deze opgave
horen.
Gebruik de bronnen 1 en 2.
De Devil’s Marbles is een beroemde granietformatie in de buurt van
Tennant Creek in Australië. De afgeronde blokken van de Devil’s Marbles zijn
het resultaat van langdurige chemische en mechanische verwering. Bron 2 laat
het ontstaan van zo’n ‘tor’ of wolzak zien.
141pIn welke fase, A, B, C of D, heeft vooral chemische verwering plaatsgevonden?
Gebruik bron 2.
Vóórdat de verweringsprocessen begonnen die tot het ontstaan van de
Devil’s Marbles hebben geleid, hebben andere natuurlijke processen
plaatsgevonden die ook van belang zijn geweest voor de vorming ervan.
152pWelk endogeen en welk exogeen proces dat je uit bron 2 kunt afleiden, is
noodzakelijk geweest voor de vorming van de Devil’s Marbles?
Chemische verwering vindt onder andere klimatologische omstandigheden
plaats dan mechanische verwering.
162pWelk klimaat heeft het gebied nu?
Welk klimaat moet er zijn geweest toen er veel chemische verwering was?
Gebruik bron 3.
De bron laat het recente resultaat van verwering van de Devil’s Marbles zien.
172pBeschrijf hoe de weersomstandigheden in het gebied van de Devil’s Marbles tot
dit resultaat hebben geleid.
opgave 5Opgave 5 − Ontwikkelingen in de landbouwsector in Indonesië
Ontwikkelingsland − Indonesië
Opgave 5 − Ontwikkelingen in de landbouwsector in Indonesië
Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.
Zoals in veel ontwikkelingslanden neemt ook in Indonesië de eenzijdige
gerichtheid op de landbouw en het belang van de landbouw als beroepssector
af.
181pWelk begrip is op deze ontwikkeling van toepassing?
Hoewel het aandeel van de landbouw in de beroepsbevolking van Indonesië
kleiner is geworden, is de landbouw nog steeds zeer belangrijk voor het land.
192pGeef − afgezien van de werkgelegenheid − twee argumenten waarmee je het
belang van de landbouw voor Indonesië kunt aangeven.
201pBeredeneer op welke manier de verwerking van de landbouwproducten
(agribusiness) zou kunnen leiden tot vermindering van de tegenstelling tussen
stad en platteland binnen Indonesië.
Binnen de landbouw wordt de plantagebouw steeds belangrijker.
In Zuidoost-Azië en met name in Indonesië zijn veel palmolieplantages te
vinden. Palmolie wordt gebruikt in veel voedingsmiddelen en wordt ook als
biobrandstof gebruikt.
212pGeef twee redenen waarom er bij plantagelandbouw vaak geen sprake van
duurzaam landgebruik is.
opgave 6Opgave 6 − Culturele diversiteit en nationale eenheid in
Indonesië
De grote culturele diversiteit van Indonesië en het gebrek aan nationale eenheid
zijn mede veroorzaakt/beïnvloed door twee fysischgeografische kenmerken van
het land.
222pWelke twee fysischgeografische kenmerken zijn dat?
Eén van de doelstellingen van het transmigratiebeleid was het vormen van een
eenheidsstaat. Maar in de praktijk pakte dat verkeerd uit, want het leverde
vooral veel tegenstellingen op tussen de oorspronkelijke inwoners en de
migranten.
232pGeef een economische oorzaak en een sociaal-culturele oorzaak voor het
ontstaan van die tegenstellingen.
Indonesië telt naar schatting 360 verschillende etnische groeperingen en kent
een groot aantal religies en talen. Indonesië heeft grote moeite een
eenheidsstaat te worden.
242pGeef twee manieren waarop de Indonesische overheid probeert de eenheid
binnen Indonesië te bevorderen.
Zie kaart 204A (52e druk: 190C) Godsdiensten.
Het overgrote deel van de Indonesiërs is moslim, maar bijvoorbeeld op
Kalimantan en Irian Jaya komen natuurgodsdiensten voor.
252pBeredeneer waarom juist op Kalimantan en Irian Jaya relatief veel
natuurgodsdiensten voorkomen.
opgave 7Opgave 7 − Rivierbedverruiming Overdiepsche Polder
Leefomgeving
Opgave 7 − Rivierbedverruiming Overdiepsche Polder
Bestudeer de bronnen 1 tot en met 3 uit het bronnenboekje die bij deze opgave
horen.
261pWat is de naam van een nabij de rivier gelegen gebied dat bij extreem hoog
water in de rivier mag overstromen?
Gebruik de bronnen 1 tot en met 3.
273pTeken op je antwoordblad de doorsnede van de situatie in de Overdiepsche
polder na rivierbedverruiming.
Je gaat op de volgende manier te werk:
− Ga bij je tekening uit van de doorsnede in bron 3.
− Breng de volgende aanpassingen als gevolg van de rivierbedverruiming op
de juiste plaats in je tekening aan:
• de verlaagde winterdijk (1)
• de nieuwe dijk (primaire waterkering) (2)
• de terp (3)
− Zet ook het cijfer van de aanpassing, 1, 2 of 3, op de juiste plaats in de
doorsnede.
Rijkswaterstaat ziet uiterwaardverlaging ter hoogte van de Overdiepsche Polder
niet als een nuttige manier om water te bergen.
281pGeef een reden waarom uiterwaardverlaging ter hoogte van de
Overdiepsche Polder niet zinvol is.
Gebruik de bronnen 1 en 2.
De betrokken bewoners stemmen in met een overstromingsrisico van eens in de
25 jaar en werken mee aan het Terpenplan Overdiepsche Polder.
292pNoem twee voordelen van het Terpenplan Overdiepsche Polder voor de
bewoners.
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
opgave 8Opgave 8 − Buurtprofielen in Rotterdam
Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort en de
atlaskaart Eigen Omgeving: Rotterdam.
Gebruik bron 1.
Bewonerskenmerken en woningkenmerken hangen vaak met elkaar samen.
301pBeschrijf met behulp van bron 1 een relatie tussen bewonerskenmerken en
woningkenmerken.
Gebruik bron 1.
De twee buurtprofielen A en B in bron 1 zijn van buurten in de Rotterdamse
deelgemeenten Delfshaven en Prins Alexander.
312pBeredeneer met behulp van een bewonerskenmerk en de atlas welk buurtprofiel,
A of B, hoort bij een buurt in de deelgemeente Prins Alexander.
Gebruik bron 1.
321pToon met behulp van gegevens uit de bron aan in welke buurt er meer één- en
tweepersoonshuishoudens zijn, in buurt A of in buurt B.
Gebruik bron 1.
De veiligheidsindex in bron 1 is samengesteld uit een groot aantal gegevens,
zowel feitelijke gegevens als bewonersoordelen. Hoe hoger de veiligheidsindex,
hoe beter het is gesteld met de veiligheid in de buurt.
332pNoteer een aspect van veiligheid dat te maken heeft met objectieve veiligheid
en een aspect dat te maken heeft met subjectieve veiligheid.
De gemeente Rotterdam heeft onder andere het aantal verhuisbewegingen in
een buurt opgenomen in de veiligheidsindex.
342pBeredeneer dat verhuisbewegingen een zinvolle maat of indicator voor veiligheid
kunnen zijn.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
