bronnen

Eindexamen aardrijkskunde havo 2007, tijdvak 1 (compex)

bij dit examen

LET OP: Je kunt dit examen maken met de 52e druk of met de 51e druk van de atlas. Schrijf op de eerste regel van je antwoordblad welke druk je gebruikt, de 52e of de 51e.
Elke opgave bestaat uit enkele vragen. Bij elke vraag kun je, indien gewenst, de
atlas gebruiken.
De kaartnummers in de vragen verwijzen naar de 52e druk, of, als ze tussen
haakjes staan, naar de 51e druk van de atlas.

opgave 1Opgave 1 – Handel van de ACP-landen

Politiek en ruimte
Opgave 1 – Handel van de ACP-landen
Gebruik bron 1 van het bronnenboekje.
De EU heeft aparte handelsafspraken met de zogenaamde ACP-landen,
ontwikkelingslanden uit Afrika, het Caribisch en het Pacifisch gebied. In Lomé,
de hoofdstad van het Afrikaanse Togo, werden in 1975 de zogenaamde
Lomé-akkoorden gesloten. In deze akkoorden werd de toegang tot de EU
geregeld voor allerlei producten uit de ACP-landen.
11p
Waarom heeft de EU juist met deze landen aparte handelsafspraken gemaakt?
De ACP-landen hebben een zwakke positie op de wereldhandelsmarkt.
22p
Geef met behulp van de kaartbladen ‘DE AARDE, ontwikkelingskenmerken’ twee
aanwijzingen die duiden op die zwakke positie van de ACP-landen op de
wereldhandelsmarkt.
Stelling: Het resultaat van de handelsafspraken tussen de EU en de ACP-landen
is in de periode 1980-2001 voor de ACP-landen niet echt succesvol geweest.
31p
Geef een argument vóór deze stelling ontleend aan de cijfers uit bron 1.
41p
Geef een argument tégen deze stelling ontleend aan de cijfers uit bron 1.

opgave 2Opgave 2 – Gemeentelijke herindeling, enkele voorbeelden

Gebruik de bronnen 2 tot en met 5 van het bronnenboekje.
51p
Van welke categorie gemeenten is volgens bron 2 tussen 1900 en 2000 het
aandeel in de totale bevolking van Nederland het sterkst toegenomen?
Behalve de gemeentelijke herindeling is er nog een oorzaak aan te wijzen voor
de groei van de in de vorige vraag bedoelde categorie gemeenten. Deze
oorzaak trad vooral na 1960 op.
61p
Geef deze oorzaak.
Samenvoeging van gemeenten kan zowel tot een homogene als tot een
functionele regio leiden.
Een homogene regio is gebaseerd op één criterium of een complex van criteria,
bijvoorbeeld een industriegebied of een recreatiegebied.
Een functionele regio is gebaseerd op het verzorgingsgebied rond een centrale
plaats.
72p
Zet onder elkaar op je antwoordblad:
− bron 3 (Loosdrecht)
− bron 5 (Waddeneilanden)
Zet achter elke bron of door de samenvoeging van de betrokken gemeenten een
homogene of een functionele regio is/zal ontstaan.
Waterland, genoemd in bron 4, is een homogene regio en maakt tevens deel uit
van een grotere, functionele regio.
82p
Formuleer twee vragen waarmee je kunt onderzoeken tot welke grotere,
functionele regio Waterland behoort.

opgave 3Opgave 3 – Regio Eemland

92p
Toon met behulp van kaartblad 31 (51e druk: 27) aan dat voor een groot deel
van de inwoners van de regio Eemland de gemeente Amersfoort tot hun
functionele regio behoort.
Noteer ook de gebruikte kaart.
101p
Hoe blijkt uit kaart 31C (51e druk: 27C) dat in de regio Eemland in de periode
1960-1990 suburbanisatie heeft plaatsgevonden?
113p
Van welk deel van de regio Eemland sluit het ruimtelijke gedrag van de inwoners
niet aan bij de politiek-ruimtelijke organisatie van dat gebied?
Beargumenteer je keuze.

opgave 4Opgave 4 – Steenwijk

Gebruik bron 6 van het bronnenboekje.
Atlaskaart 57A (51e druk: 51A) geeft informatie over de rangorde van centrale
plaatsen en de verzorgingsgebieden in Nederland.
Deze kaart is gebaseerd op gegevens van ruim 30 jaar geleden. Sinds die tijd is
er wel wat veranderd.
121p
Welke informatie geeft de kaart over de plaats Steenwijk?
132p
Maak met behulp van de atlas duidelijk dat de grens van het verzorgingsgebied
van de plaats Steenwijk niet samenvalt met de bestuurlijke grens van Steenwijk.
142p
Leg uit waarom beide soorten grenzen niet samenvallen. Vergelijk daarvoor de
bestuurlijke grenzen met de grenzen van het verzorgingsgebied.
Bij een besluit tot samenvoeging van gemeenten zijn verschillende
bestuurslagen betrokken. De nationale overheid zal vrijwel altijd vóór zo’n
besluit zijn.
151p
Leg uit waarom de nationale overheid vrijwel altijd vóór samenvoeging van
gemeenten zal zijn.

opgave 5Opgave 5 – Handel tussen Mexico en de Europese Unie

Gebruik de bronnen 7 tot en met 10 van het bronnenboekje.
In de bronnen 8 en 9 wordt de buitenlandse handel van Mexico weergegeven in
twee verschillende jaren.
162p
Welke twee belangrijke verschillen in de handel tussen Mexico en de Europese
Unie tussen 1992 en 1997 kun je aflezen uit de bronnen 8 en 9?
172p
Geef de verklaring voor deze twee verschillen.
In bron 10 worden verschillende termijnen van tariefafbouw voor de diverse
cacaoproducten genoemd.
183p
Beredeneer waarom voor sommige cacaoproducten de tarieven sneller worden
afgebouwd dan voor andere.

opgave 6Opgave 6 − Waterbalans en waterkwaliteit in Nederland

Natuur en milieu
Opgave 6 − Waterbalans en waterkwaliteit in Nederland
De waterbalans op kaart 43M (51e druk: 39L) laat zien in welke periode van het
jaar De Bilt een neerslagtekort heeft en in welke periode er sprake is van een
neerslagoverschot.
191p
In welke maanden is er volgens de atlas een neerslagtekort in De Bilt?
Behalve over neerslag, kan Nederland ook over rivierwater beschikken. Al is dat
van een mindere kwaliteit, we maken er toch gebruik van.
Om dit water goed te kunnen gebruiken zijn er onder andere
drinkwaterspaarbekkens in de Biesbos aangelegd, zoals op atlaskaart 47E
(51e druk: 43E) te zien is.
Of het bij dit water gaat om een natuurlijke hulpbron met een voorraadkarakter
of om een natuurlijke hulpbron met een stroomkarakter, voor beide is iets te
zeggen.
201p
Geef een argument voor de opvatting dat het water in de spaarbekkens een
natuurlijke hulpbron is met een stroomkarakter.
211p
Geef een argument voor de opvatting dat het water in de spaarbekkens een
natuurlijke hulpbron is met een voorraadkarakter.
Stelling:
De kwaliteit van het beschikbare water voor de spaarbekkens in de Biesbos is in
de jaren zeventig en tachtig van de twintigste eeuw verbeterd.
222p
Noteer twee gegevens uit de atlas waarop deze stelling is gebaseerd.
De aanleg van nieuwe spaarbekkens voor drinkwater in Nederland, waaronder
de Zuiderklip, lijkt gewenst. Zie atlaskaart 47E (51e druk: 43E).
231p
Geef hiervoor een reden, ontleend aan de kaartbladen 46-47 (51e druk: 42-43).
Dit was de laatste vraag van het deel waarbij de computer niet wordt gebruikt.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.